gem biosintezi

PPTX 43 pages 4.4 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi fan: biokimyo mavzu: gem biosintezi. temir almashinuvi buxoro-2025 eritrositlar va gemoglabin eritrositlar yuqori xususiylashtirilgan xujayralar boʻlib, kislorodni oʻpkadan toʻqimalarga, co2 esa toʻqimalardan oʻpka alveolalariga tashilishini ta'minlaydi. eritrositlarda bu jarayonni gemoglobin amalga oshiradi va ular bu xujayralarning quruq massasining 95% egallaydi. katta yoshdagi odamlar organizmida taxminan 25x10 12 eritrositlar boʻlib, 1 sutkadan ularning taxminan 1% parchalanadi, ya'ni har soniyada qonga 2 million eritrosit chiqariladi. eritrositlar boshqa qon xujayralari kabi suyak koʻmigida xosil boʻladi. quyidagi bosqichlarda: eritroblast → retikulosit → eritrosit bosqichida davom etiladi. eritrositda yadro, mitoxondriy, ribosoma bo`lmaydi. eritrositlar taxminan 120 kun yashaydi, soʻng jigar, taloq va koʻmik xujayralari makrofaglari tomonidan yutilib parchalanadi. eritrositlardagi metabolizm eritrositlarda mitoxondriyalar boʻlmagani sababli energetik manba glyukozadir. glyukoza katabolizmi xisobiga eritrositlar gemoglobin faoliyati, membrana yaxlitligi va ion kanallar faoliyati ta'minlanadi. glyukoza eritrositlarga engillashgan diffuziya usulida kiradi. uning 90% anaerob glikolizda, 10% — pentozofosfat yoʻlida oksidlanadi. anaerob glikoliz maxsuloti …

2 / 43

qdori 120 g/l tashkil etadi. u 4 subbirlikdan tashkil topgan globin molekulasidan va gem qismidan iborat. gem fe2+va porfirindan tashkil topgan. gemdagi temir qaytarilgan (fe+2) xolatda boʻladi. gemdagi temirni oksidlanishida (fe3+) gematin xosil boʻladi. gemning asosiy qismi gemoglobin bilan toʻyingan eritrositlarda, mioglobin tutuvchi mushak xujayralarida va sitoxrom p450 miqdori yuqori boʻlgan gepatositlarda boʻladi. asosan retikulositlarda sintezlanadi. gem sintezida glisin va suksinil-koa katnashadi. bulardan ε-aminolevulinat sintezlanadi. ikki molekula ε–aminolevulinat molekulasi kondensasiyalanib, porfobilinogen hosil boʻladi. toʻrtta porfobilinogen molekulasi kondensatlanishi yoʻli bilan uroporfirinogen hosil boʻladi, bu soʻngra ix protoporfirinogenga aylanadi. ix protoporfirin ferroxelitaza ta'sirida temirni biriktirib gemga aylanadi. gem sintezini boshqarilishi: gem sintezini ε-aminolevulinat sintaza va porfobilinogen sintaza fermentlari idora etiladigan fermentlar boʻlib ularni gem va gemoglobinlarning ortiqcha miqdorlari tormozlaydi. ikkinchi tomondan gemoglobinning peptid zanjirlari faqat gem ishtirokida sintezlanadi. demak, gemoglobinning gem va polipeptid qismlari bir-biri sintezini nazorat qiladi. temir almashinuvi odam organizmida hammasi boʻlib 5-6 g temir boʻladi: shulardan 65-70% gemoglobin tarkibida, …

3 / 43

$ransferrin va ferritin oqsillarida kuzatiladi. ozuqa maxsulotlarda fe3+ xolatda oqsillar yoki organik kislotalar bilan birikkan xolatda boʻladi. uning ajralishi oshqozondagi kislotali muxit ta'sirida kechadi. temir asosan 12-barmoqli ichakda soʻriladi. askorbin kislotasi temirni qaytaradi va soʻrilishini osonlashtiradi, chunki ichak shilliq qavat epiteliysiga faqat fe2+ oʻtishi mumkin. enterositlardan temirni qonga oʻtishi apoferritin sintezi tezligiga bogʻliq. u temirni enterositlarda ushlab qoladi, ferritinga aylantiradi va enterositlarda saqlanadi. organizmda temir miqdori yuqori boʻlganda apoferritin sintezi jadallashadi, kamayganda toʻxtaydi. organizmga tushgan 15-20 mg temirning atigi 5-10% soʻriladi. uning soʻrilishi transferrin oqsili ishtirokida kechadi. bir sutkada organizmdan 1 mg temir ekskresiyalanadi. organizmda temir almashinuvida muhim ahamiyatga ega boʻlgan transferrin va ferritin oqsillari mavjud. transferrin transferrin – glikoproteid. uning vazifasi temir toʻplanib boradigan va sarflanadigan toʻqimalarga qon orqali temir tashib berish. jigarda sintezlanadi. transferrinning qondagi konsentrasiyasi 0,4 g\dl ga teng. transferrinning temir bilan toʻyinishi 33% tashkil qiladi. transferrin xujayra membranalarining spesifik reseptorlari bilan bogʻlanib sitozolda ca2+-kalmodulin kompleksini xosil …$

4 / 43

uchraydi, lekin uning asosiy qismi jigar, taloq va suyak koʻmigida boʻladi.apoferritin temir saqlamaydi temir oqsillar bilan birikkanda uch valentlik holatda boʻladi, biroq bir oqsildan ikkinchi oqsilga oʻtganda fe+3 xolatdan fe+2 xolatga va yana fe+3 ga aylanib turadi. xar kuni organizmdan 1 mg atrofida temir oʻt yoʻllari, buyrak orqali yoʻqotilib turadi. yoʻqotilgan temir ovqat tarkibida tushgan temir hisobiga toʻldirib turiladi. bir sutkada organizmga 10-20mg temir kabul kilinadi. lekin ichakda temirning soʻrilishi cheklangan boʻlib, ovqat tarkibida tushgan 15-20 mg temirning 1 mg (taxminan 5%) soʻriladi xolos. ichak devorida temirni tashuvchi maxsus oksillar bor. temir almashinuvi 1.biokimyoviy jarayonlarda ishtirok etishi. bu kimyoviy mikroelement elektronlarni tashish, kislorodni tuplashda va tashishda (mioglobin, gemoglobin) ishtirok etadi. 2. fagositoz jarayonida ishtirok etishi. tulakonlik fagasitoz jarayoni uchun organizmda me'yoriy temir moddasi bulishi kerak, bu yukori faol tabiiy killerlar yordamida xujayraga yutilgan yirik kattik substratlarni zararsizlantirish jarayonida ishtirok etadi. 3. immunitet shakillanishida ishtirok etadi. organizmda temir miqdorining yetishmovchiligi natijasida …

5 / 43

toxrom fermentlari yordamida katalizlavchi gidroksillanish reaksiyalari, ksenobiotik jarayonlarida siydik bilan organizimdagi zararli kimyoviy moddalarni chiqarib tashlash xususiyatiga ega. 5. to`qimada erkin radikallar oksidlanishini ximoya qilishda qatnashadi. barcha inson organizm to`qimalari, asosan ikkita supperoksiddismutaza va katalaza temir tutuvchi fermentlarni o`zida tutadi, bular organizm to`qimasiga «xujum» kiluvchi erkin radikallardan ximoya kiladi. shuningdek bilirubin xam samarali antioksidant bo`lib xisoblanadi. hozirgi va qtda fe2+ ionlari lipidlarining peroksidli oksidlanishida induktor bo`lib xisoblanadi. 6. nerv implus regenerasiyasida katnashadi. miya xujayralari shuning uchun xam temir mikdori tutadi zamonaviy tadkikotlar shuni kursatadiki, eritrositlar tarkibidagi gemoglobinni kup bulishi birinchi navbatda bulsa, asosan ikkinchi urinda miya xujayralari temirni kup tutar ekan. miya tukimasidagi temir mikdori sinaps nerv implus regenerasiyasida, nerv tolalarining mialinlanish jarayonlarida va gipotalamus funksiyalarida ishtirok etadi. organizmda temir mikdorining tankisligi yoki ortikcha temirning tuplanib kolishi natijasida turla temir etishmovchilik kasalliklar kelib chikardi. gomeostaz oʻz-oʻzini tartibga solish, dinamik muvozanatni saqlashga qaratilgan muvofiqlashtirilgan reaksiyalar orqali ochiq tizimning ichki holatining barqarorligini …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gem biosintezi"

osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi fan: biokimyo mavzu: gem biosintezi. temir almashinuvi buxoro-2025 eritrositlar va gemoglabin eritrositlar yuqori xususiylashtirilgan xujayralar boʻlib, kislorodni oʻpkadan toʻqimalarga, co2 esa toʻqimalardan oʻpka alveolalariga tashilishini ta'minlaydi. eritrositlarda bu jarayonni gemoglobin amalga oshiradi va ular bu xujayralarning quruq massasining 95% egallaydi. katta yoshdagi odamlar organizmida taxminan 25x10 12 eritrositlar boʻlib, 1 sutkadan ularning taxminan 1% parchalanadi, ya'ni har soniyada qonga 2 million eritrosit chiqariladi. eritrositlar boshqa qon xujayralari kabi suyak koʻmigida xosil boʻladi. quyidagi bosqichlarda: eritroblast → retikulosit → eritrosit bosqichida davom etiladi. eritrositda yadro, mitox...

This file contains 43 pages in PPTX format (4.4 MB). To download "gem biosintezi", click the Telegram button on the left.

Tags: gem biosintezi PPTX 43 pages Free download Telegram