psixologik tadqiqotlar metodikasi

PPTX 18 pages 356.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 356.5 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

презентация powerpoint shaxsni tadqiq etishning proektiv usuli yarim asrlik tarixga ega bo‘lsa-da, hozirga kelib psixologik tadqiqotlarni ushbu metodikalarsiz tasavvur etish o‘ta qiyin. bir qarashda ushbu metodikalarni amaliyotda qo‘llash bilan bog‘liq holatlar psixologlar nazaridan chetda qolayotgandek ko‘rinsa-da, lekin hali-hanuz ularning samaradorlik jihatlari, etnopsixologik xususiyatlari, shaxsni tadqiq etishdagi imkoniyatlari masalalari ko‘pchilik tadqiqotchilar o‘rtasida turli tortishuvlarni keltirib chiqarmoqda. ayniqsa, metodikalar hozirgi kunda tadqiqotlarda keng qo‘llanilishiga qaramasdan, ularning nazariy jihatdan asoslanilishi masalasi psixologlar e’tiborini yanada kuchaytirmoqda. amaliy jihatdan metodikalar dastlab klinik psixologiyada qo‘llanilishga mo‘ljallangan bo‘lib, keyinchalik ular psixologiyaning boshqa sohalarida foydalanishga moslashtirila bordi. hozirgi kunda bir qator proektiv metodikalarga ehtiyoj psixologiyaning bolalar psixologiyasi tarmog‘ida, tibbiyot psixologiyasida, psixologik maslahat amaliyotida, shaxs psixologiyasi, kasbiy psixologiya tarmoqlarida keng ko‘zga tashlanmoqda. i.v.yevdokimovning aniqlashicha, tat proektiv metodikasining modifikatsiya varianti aviatsiya xodimlarini o‘rganishda qo‘l keladigan uslub hisoblanib, uni tarkibiy tuzilishi ish jarayoni bilan bog‘liq, doimiy ravishda kuzatiluvchi standartlar va syujetlardan tashkil topgan. qolaversa, hozirga qadar psixologlar tomonidan ilgari surilgan proektiv …

2 / 18

ta’kidlaydi ye.t. sokolova ikkinchidan, sinaluvchi shaxslar javoblarini baholashda “to‘g‘ri” va “noto‘g‘ri” ko‘rinishidagi tegishli me’yorlarning mavjud emasligi. nimani chizsa, u shundayligicha tahlil qilinishi; uchinchidan, tadqiqotchida usulning empirik sinalishi va uning tahliliga nisbatan shubha uyg‘onishi ayrim holatlarda kuzatiladi, shu sababli natijalarni qalbakilashtirilish darajasi yoki o‘z-o‘ziga hisobot berish tarzidagi boshqa metodikalarga nisbatan past hisoblanadi; to‘rtinchidan, ushbu metodikalar qandaydir aniq sifatni, shaxsning belgilarini o‘lchamasdan, balki umumiy tarzda sinaluvchining kechinmalari, maqsadlari, orzularini o‘lchash amalga oshiriladi (a.f.korner 2000) [3, 44]; beshinchidan, psixologning natijalarni izohlashdagi ta’sirining yuqori darajadagi ehtimolligi. test topshiriqlari mazmuni va ularni izohlashdagi nazariya bilan psixolog batafsil tanish bo‘lishi talab qilinadi. proektiv testlashtirishda tashxis qo‘yishning samaradorligi psixologning tajribasi va malakasiga bog‘liq bo‘lishi qayd qilinadi. eng ahamiyatga molik jihat shuki, ko‘pchilik psixologlar hozirda proektiv metodikalarning boshqa shaxs testlaridan farqli jihati sifatida miqdoriy emas, balki sifat tahlili bilan belgilamoqda. tadqiqotchi ye.s. romanovaning aytishicha, proektiv metodikalarni standartlashtirishdagi murakkabliklar sifatida qo‘yidagilar olinmoqda[4,77]: 1. ko‘pgina holatlarda metodika natijalarini ob’ektiv qayta …

3 / 18

ydalanilishi ko‘p marta uning ishonchliligiga shubha o‘yg‘onishiga olib keladi. ushbu holatda tegishli lavozimga nomzodlarni tanlashda proektiv metodikalardan foydalangan holatlarda patologiyalarning mavjudligi yoki mavjud emasligiga asoslanilib, bunda kasbiy muhim sifatlar e’tibordan chetda qolib ketishi kuzatiladi. bu holat esa, albatta noto‘g‘ri ekanligi ta’kidlanadi. yuqorida ta’kidlangandek, empirik yo‘l bilan ushbu asos aniqlanganki, bunda proektiv metodikalarda agar motivlar yashirin tarzda aks etsa, bunday holatlarda ularni diagnostika qilish imkoniyatini tug‘diradi. tajribalar davomida tushirib qoldirilgan motivlar aniqlanmaydi. proektiv metodikalarning o‘zi odamning xulq – atvorini oldindan aytib berishi mumkin emas. proektiv metodikalar topshiriqlarini amalga oshirish davomida stimullovchi material sinaluvchining xayoloti asosida ajratib olinish holatiga asoslaniladi, agar individning ehtiyojlari va haqiqiy holati o‘rtasida juda katta uzilishlar mavjud bo‘lsa, u holatda hulq – atvor individning xayolotiga mos kelishini kutish kerak emas. xayolot va haqiqiy hulq – atvor o‘rtasidagi bog‘liqlik bo‘lmagan holat turli olimlar tomonidan ko‘p marotaba aniqlangan. bu aniq dalil hisoblanadi, ammo bu holat proektiv metodikalarning ahamiyatini kamaytirmaydi, chunki …

4 / 18

qiyindir. ushbu holatda biz himoya mexanizmlariga to‘qnash kelamiz, ya’ni bunda natijani qo‘lga kiritish juda murakkab tarzda amalga oshiriladi. bu ko‘rinishdagi qiyinchilikning paydo bo‘lishi proektiv metodikalarning stimul materiallaridagi noaniq xususiyatlari bilan bog‘liqdir. proektiv metodikalar va shaxs so‘rovnomalarini bir maqsadda qo‘llash samarali tashxis qo‘yish vositalari ekanligini ta’kidlash mumkin. bu holat tashxisni ikkita yo‘nalish bo‘yicha amalga oshirish imkonini beradi: birinchisi – sinaluvchi tomonidan tan olingan va o‘z-o‘ziga hisobot berishda mavjud bo‘lgan motivlarni, shaxs xususiyatlarini, shaxsni tashkil qiluvchi boshqa o‘zaro munosabatlarni aniqlash; ikkinchisi – ongsiz holatga tashxis qo‘yish, sinaluvchi tomonidan tan olinmagan va tushirib qoldirilgan omillarni baholash, o‘z-o‘ziga hisobot berishda aniqlanmaydigan holatlarni aniqlash. shaxsni diagnostika qilish jarayonining bu ko‘rinishda ajratilishi proektiv metodikalar va shaxs so‘rovnomalari yordamida olingan natijalar o‘zaro mos kelishi kerakligini anglatmaydi, aksincha ularning o‘zaro farqlanishlari ehtimolligi yuqori darajada bo‘lishi, ya’ni shaxsning turli xil darajada bo‘lishini ifodalab beradi. shuningdek, proektiv metodikalar bilan ishlashda, psixologning kasbiy mahorati va masalani standartlashtirishdagi yuqori talablar murakkab holatlar …

5 / 18

dagi ba’zi tanqidiy fikrlarga oz bo‘lsa-da, chek qo‘yishi ehtimoldan holi emas. psixodiagnostika metodlaridan biri — kontent tahlildir. bunda faoliyat natijalarini tahlil qilish orqali shaxs xususiyatlari baholanadi. oldindan tayyorlab qo'yilgan sxema asosida sinaluvchining yozma matnlari, asarlar, xatlar, faoliyat natijalari mazmuni jihatidan tahlil qilinadi. kontent-tahlilning vazifasi - insonning yozma ijodiyot mahsullarida namoyon boiadigan shaxsning psixologik tavsiflarini aniqlash va baholash hisoblanadi. psixodiagnostika metodi sifatida eksperimentni qollanilishining o‘ziga xos xususiyati shundaki, bunda sinaluvchining u yoki bu xislatini baholash uchun maxsus psixodiagnostik eksperiment tashkil etiladi. shu xislat namoyon boiishi mumkin boigan sun’iy vaziyat yaratiladi. psixodiagnostik eksperimentni tashkil qilish va o‘tkazish natijasida tadqiqotchi o‘zini qiziqtirayotgan xususiyatni yoki holatni eksperimental vaziyatda sinaluvehi xulq-atvorini kuzatish orqali oladi. masalan, xavotirlanish kabi shaxs xislatini baholash qiziqtirayotgan bo‘lsa, tadqiqotchi uni hayotiy, real, aniq baholash maqsadida diagnostik eksperimentni quyidagicha tashkil etish mumkin: sinaluvchini imtihon vaziyati holatiga tushiriladi yoki qisqa vaqt ichida murakkab vazifani bajarish va uning natijalarini jiddiy baholash sharoitiga qo‘yiladi. sinaluvehi …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologik tadqiqotlar metodikasi"

презентация powerpoint shaxsni tadqiq etishning proektiv usuli yarim asrlik tarixga ega bo‘lsa-da, hozirga kelib psixologik tadqiqotlarni ushbu metodikalarsiz tasavvur etish o‘ta qiyin. bir qarashda ushbu metodikalarni amaliyotda qo‘llash bilan bog‘liq holatlar psixologlar nazaridan chetda qolayotgandek ko‘rinsa-da, lekin hali-hanuz ularning samaradorlik jihatlari, etnopsixologik xususiyatlari, shaxsni tadqiq etishdagi imkoniyatlari masalalari ko‘pchilik tadqiqotchilar o‘rtasida turli tortishuvlarni keltirib chiqarmoqda. ayniqsa, metodikalar hozirgi kunda tadqiqotlarda keng qo‘llanilishiga qaramasdan, ularning nazariy jihatdan asoslanilishi masalasi psixologlar e’tiborini yanada kuchaytirmoqda. amaliy jihatdan metodikalar dastlab klinik psixologiyada qo‘llanilishga mo‘ljallangan bo‘lib, ke...

This file contains 18 pages in PPTX format (356.5 KB). To download "psixologik tadqiqotlar metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologik tadqiqotlar metodika… PPTX 18 pages Free download Telegram