materiallar qarshiyligi fanining asosiy tushunchalari va kuchlanishlari

PPT 14 pages 1.1 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: “nazariy mexanika” faniga kirish. mashg’ulotining ta’lim texnologiyasining modeli. материллар қаршилиги фани.асосий тушунчалар режа: материллар қаршилиги фанининг мазмуни ва унинг бошқа фанлар билан боғлиқлиги конструкция элементларига таъсир қиладиган кучлар ички кучлар ва уларни аниқлаш методи. кучланишлар материаллар қаршилиги машина ёки иншоатларнинг қисмларида (элементларида) ҳосил бўладиган зўриқиш ва деформацияларни аниқлаш усулларини ва материалларнинг баъзи физик (физикавий) хоссаларини эксперимент (тажриба) ёрдамида текшириш йўлларини ўргатувчи фандир. shu maqsadlarda quyidagi asosiy umumiy farazlar nazarda tutiladi. 1 - faraz. jism materialining tuzilishi uzluksiz. bunda jismning atom tuzilishi hisobga olinmaydi, material jism hajmini bo’shliqlarsiz to’ldiradi deb qaraladi. 2 - faraz. jism materiali bir jinsli va izotrop, ya’ni jismning xususiyatlari uning barcha nuqtalarida va yo’nalishlarida bir xil. 3 - faraz. jismga tashqi kuch qo’yilgunga qadar uning tashkil qiluvchilari orasida o’zaro ta’sir kuchlari bo’lmaydi (zo’riqmaganlik). 4 - faraz. kuchlar ta’sirining mustaqillik qoidasi (prinstipi). bu farazga ko’ra kuchlar tizimining jismga ta’sirlarining umumiy natijasi har qaysi kuchning alohida - alohida …

2 / 14

у эластик ва пластик(қолдиқ) бўлади. агар жисм ташқи куч таъсиридан озод этилганида ўзининг олдинги холатига тамомила қайтса эластик, тамомила қайтмаса қолдик деформа-ция дейилади. * деформация - машина ва иншоат қисмларида иш даврида содир бўлиб, у жуда кичик миқ-дордир. уни махсус приборлар (тензометр) ёрдамидагина кўриш мумкин. деформацияни ўрганиш машинасозликда энг зарур бўлган масалани ечишни, яъни машина қисмларини парчаланиш шароитини аниқлаш ва аксинча қандай шароитда узоқ муддат ишлаши мумкинлигини яъни чидамлилигини таъминлашни ўргатади. материаллар қаршилиги – машина ва иншоот қисмларини ҳисоблашда зарур бўлган зўри-қиш ва деформацияларни аниқ-лаш методларини ўрганувчи фандир. «материаллар қаршилиги» фанининг ривожланиш тарихи материаллар қаршилиги фанининг та- раққиётида италия олими г.галилей (1564-1642) асосий ӯринларидан бирини эгаллайди. у стерженларнинг қаршилик кӯрсата олишини баҳолашни аналитик равишда ҳисобланиши зарурлигини кӯр- сатди. материаллар қаршилиги тӯғрисида- ги биринчи китобни ҳам галилей 1638 йилда нашр этди. сув кемасини юк кўтариш қобилиятини ва конструкциясини ўзгар- тириш масаласини ўрганди. сув кемасидаги барча бруслар- нинг ўлчамларини пропорционал равишда катталаштириш …

3 / 14

ари қурилишининг мас- лаҳатчиси бўлган. мустаҳкамлик илмида эластик системанинг мувозанат- лашган устуворлигини изланиш усулининг муаллифи техниканинг ривожида ўрта осиё олимларидан машкур абу али ал хусайн ибн абдуллох ибн синонинг (980-1087) «ақл мезони» асарида келтирилган оддий системалар, яъни чигириклар, ричаглар, блоклар, винтлар ва поналардан тузилган механизмларнинг қисмларини мустаҳкамлик ҳисоби, ишлаш принципи ва ясаш методининг баён этиши, абу юсуф ал-хоразмий (х аср) нинг «илмларнинг калити» номли китоби исмоил ал жозоирнинг (xii – xiii аср) «инженерлик механиқасини билиш» китоб материаллар қаршилиги фанини фан сифатида танилишига туртки бўлганлигини кўриш мумкин. кегинчалик италъян олими леонардо да винчи материаллар ва уларнинг мустаҳкамлиги тўғрисида фикр юритган ва тажрибалар ўтказган. лекин кўп вақтгача кенг оммага тарқалмаган. «материалларнинг мустаҳкамлиги тўғрисида» ги китоб 1638 йили итолъян олими галилео голилей томонидан ёзилди. материаллар қаршилиги фанининг ривожланишига xyiii асрда р.гук, я.бернулли, сен венан, л.эйлер, м.в.ломоносов, xix асрда рус олимларидан д.и.журовский, ф.с. ясинский; хх асрда ўзбекистон олимлари х.а.рахматулин, м.т.урозбоев, х.х.усмонов, ходжаев, к. мансуров, …

4 / 14

чунки бетон оралиғида тошлар ҳар хил зичликда жойлашади, ғишт ва ёғочларнинг оралиғида бўшлиқлар бўлади. лекин тажрибаларнинг кўрсатишча, олинган қийматлар ҳисоблаш қийматларига деярли тўғри келиб, уларни бир жинсли деб қараш имконини беради. 2. машина қисмлари ва иншоот қурилмалари учун ишла-тиладиган материаллар изотроп деб, яъни материалнинг ҳар бир нуқтасидаги деформация ва кучланиш ҳамма йўналишларда бир хил бўлади деб қаралади. бу чекланиш ёғоч материаллар учун тўғри келмайди, чунки бўйлама ва кўндаланг деформация уларда ҳар хил бўлади. 3. ташқи куч таъсиридан ҳосил бўладиган эластик деформация жисм ўлчамларига нисбатан жуда кичик деб қаралади, яъни деформация кучларини ҳисоблашда назарга олинмайди. 4. кучлар таъсирининг мустақиллик принципи. бу принципга кўра жисмга қўйилган ҳар хил йўналишдаги кучлардан ҳосил бўлган зўриқиш умумий зўриқишни беради. 5. сен-венан принципи. бу пиринципга асосан текширилаётган кесимнинг деформациси ва зўриқиши шу юзадан маълум дара-жада узоқликда жойлашган ёйилган кучнинг таъсир характерига боғлиқ эмас. шунинг учун уни битта тенг таъсир этувчи кучга келтириб олинади. у ҳолда масаланинг …

5 / 14

materiallar qarshiyligi fanining asosiy tushunchalari va kuchlanishlari - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "materiallar qarshiyligi fanining asosiy tushunchalari va kuchlanishlari"

mavzu: “nazariy mexanika” faniga kirish. mashg’ulotining ta’lim texnologiyasining modeli. материллар қаршилиги фани.асосий тушунчалар режа: материллар қаршилиги фанининг мазмуни ва унинг бошқа фанлар билан боғлиқлиги конструкция элементларига таъсир қиладиган кучлар ички кучлар ва уларни аниқлаш методи. кучланишлар материаллар қаршилиги машина ёки иншоатларнинг қисмларида (элементларида) ҳосил бўладиган зўриқиш ва деформацияларни аниқлаш усулларини ва материалларнинг баъзи физик (физикавий) хоссаларини эксперимент (тажриба) ёрдамида текшириш йўлларини ўргатувчи фандир. shu maqsadlarda quyidagi asosiy umumiy farazlar nazarda tutiladi. 1 - faraz. jism materialining tuzilishi uzluksiz. bunda jismning atom tuzilishi hisobga olinmaydi, material jism hajmini bo’shliqlarsiz to’ldiradi deb qaralad...

This file contains 14 pages in PPT format (1.1 MB). To download "materiallar qarshiyligi fanining asosiy tushunchalari va kuchlanishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: materiallar qarshiyligi faninin… PPT 14 pages Free download Telegram