amudaryoning hozirgi deltasida yer resurslaridan foydalanishning geografik asoslari

DOC 119,3 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663191536.doc амударёнинг ҳозирги делтасида ер ресурсларидан фойдаланишнинг географик асослари amudaryoning hozirgi deltasida yer resurslaridan foydalanishning geografik asoslari jahondagi, jumladan qoraqalpog`istondagi inson tomonidan o`zlashtirilgan va o`zgartirilgan yerlarning katta qismi hamda yangi o`zlashtirilayotgan yerlarning ham asosiy qismi qishloq xo`jalik ishlab chiqarishida foydalanilayotganligi tufayli tabiiy sharoitni qishloq xo`jaliga maqsadlarida o`rganish bo`yicha juda ko`p tadqiqot ishlari olib borilgan va olib borilmoqda. jumladan, b.b. polinov (isachenko, 1983) 20-nchi yillardayoq. yerlarni melioratsiya qilishni asoslash uchun tuproq xaritalari yetarli emas, buning uchun landshaft xaritalari zarur degan fikrga kelgan. shu davrdan boshlab qishloq xo`jalik maqsadlarida landshaft tadqiqotlari keng miqyosda olib borila boshladi. qishloq xo`jalik maqsadlarida landshaft tadqiqotlari quyidagi yo`nalishlarda olib borilgan: yerlarni va yer resurslarini baholash, agrolandshaftlar xususiyatlarini o`rganish, landshaftlarni qishloq xo`jalik maqsadlarida sinflashtirish, agrolandshaftlar xaritalarini tuzish, regional landshaft bashoratlarini ishlab chiqish va h.k. ammo shuni ham ta`kidlash lozimki, ayrim ishlarni hisobga olmaganda, bevosita agrolandshaftlarni har tomonlama va chuqur o`rganish bo`yicha (agrolandshaftlar xossalari, barqarorligi, rivojlanishi, sinflashtirish, bashoratlashni va …

1982) va boshqalar tomonidan o`rganilgan. tabiiy landshaftlar antropogen landshaftlarga qaraganda mustahkamroq bo`ladi. agrolandshaftlarda nisbatan biologik va geoximik aylanma harakatlar, issiqlik va suv muvozanatining qayta qurilishi bilan tuproq hosil bo`lish jarayonini o`ziga xosligi, ularning juda soddaligi va murtligi bilan ajralib turadi. l.n. babushkin va n.a. kogay (1975 tomonidan o`rta osiyoda agroland-shaftlar 6-gypyhga birlashtirilgan va 12 ta agrolandshaftlar sinfi ajratilgan. qishloq xo`jalik landshaftlarini f.n. milkov (1972) alohida sinf sifatida belgilaydi va ularni dala, bog`, yaylov landshaft turlariga ajratadi. ta`kidlash lozimki, qishloq xo`jalik landshaftlarini o`rganishga juda ko`p ishlar bag`ishlangan bo`lsada, ularning mazmuni xali to`la ishlab chiqilganicha yo`q. n.n. velskiy (1972) fikricha, landshaftlar qishloq xo`jaligi maqsadlarida o`zgartirilsa, qishloq xo`jalik landshaftlari vujudga keladi. a.i. kurakova (1983) fikricha, agrolandshaftlar bu tabiiy landshaftlarni insonlar tomonidan o`zgartirilgan-ligi yoki sun`iy yaratilishidir. a. abduqosimov (1966) voha landshaftlarini quyidagicha ta`rifini beradi: "voha cho`llarda ko`p asrlar davomida inson faoliyati ta`sirida shakllangan, daraxt, buta, ular bilan qoplangan sug`orma dehqonchilik keng rivojlangan o`ziga xos …

mi (yong`oq, olma, o`rik va x..k. bog`lari). agrogen fatsiyalar -bir xil relyefga, tuproqqa, gidrotermik sharoitga ega bo`lgan urochishelarning bir qismidir. qoraqolpog`iston respublikasida qishloq xo`jaligiga mo`ljallangan yerlarning umumiy maydoni 9146.9 ming gektarni yoki respublika yer fondining 31.9 % ni tashkil qiladi. qishloq xo`jaligi maqsadlarida foydalaniladigan yerlar respublika uchun eng qimmatli yer fondi hisoblanadi. bu esa nafaqat ularning qishloq xo`jalik ishlab chiqarishini ta`minlash, balki agrolandshaft hamda qulay tabiiy muhit yaratish bilan ham bog`liqdir. qoraqalpog`istonda qishloq xo`jaligi maqsadlarida foydalaniladigan yerlarning yer turlari bo`yicha taqsimoti qishloq xo`jaligi ishlab chiqarishining ixtisoslashuvi bilan belgilanadi. mintaqa qishloq xo`jaligi tabiiy sharoitidan kelib chiqqan holda sug`orma dexqonchilik va yaylov chorvachiligiga asoslanadi. qishloq xo`jaligi yer turlari orasida pichanzor va yaylovlar katta hududni egallaydi. qoraqolpog`istonnning arid iqlimi sharoitida qishloq xo`jaligini faqat sug`orish orqaligina rivojlantirish mumkin. pichanzor va yaylovlar katta xududni (4709439 ga) egallagan bo`lishiga qaramasdan suv muammosi tufayli ulardan foydalanish bir qator muammalarni keltirib chiqaradi. bu yerda suv bilan ta`minlangan pichanzor …

178 (1,4) 8584 (66,8%) 921 11924 4 қора ўзак 14137 2724 (19,3%) 5709 (40,3) 5704 (40,3%) 2393 8744 5 кегейли 14222 1833 (12,9%) 6873 (48,3%) 5516 (38,8%) 1183 13039 6 конли кул 9313 5044 (54,2%) 1390 (14,9%) 2879 (30,9%) 1252 8061 7 мўйнок 2449 241 (9,8%) 673 (27,4%) 1535 (62,7%) 822 1627 8 нукус 5341 1506 (28,2%) 2783 (52,1%) 1052 (19,7%) 2894 2447 9 тахтикўпир 17388 2649 (15,2%) 4882 (28%) 9857 (56,7%) 3024 14364 10 тўрткўл 6884 1330 (19,3%) 3420 (49,7%) 2134 (31%) 339 6545 11 хўжайли 6466 2639 (40,8%) 1472 (22,8%) 2355 (36,4%) 3123 3343 12 шуманой 6811 3589 (52,7%) 2093 (30,7%) 1129 (16,6%) 3850 2961 13 элликқаъла 6783 1360 (20%) 4042 (59,6%) 1381(20,4%) 1251 5532 жами 132677 30480 (23%) 50171 (37,8%) 178 (0,1) 51848 (39%) 29541 103136 qishloq xo`jaligi yer turlari orasida eng yuqori bahoga sazovor yerlar sug`oriladigan qishloq xo`jaligi yerlari hisoblanadi. sug`oriladigan qishloq xo`jaligi yerlari respublikamiz iqtisodiyotini …

naj tizimlarining holatiga bog`liq. sho`rlanish darajasi yuqori yerlar 50171 gektarni tashkil qilib, uning yuqori ko`rsatkichlari chimboy (8125 ga), kegeyli (6873 ga), qorauzak (5709 ga) tumanlariga to`g`ri keladi. qoraqalpog`istonda toshloq va gips katlamli xududlar unchalik ko`p tarqalmagan bo`lib, bunday yerlar faqat qo`ng`irot tumanida mavjud. amudaryo suv oqimining kamayishi bilan qoraqalpog`istonda suv ta`minoti yetishmaydigan yerlarining maydoni kengaydi. sug`oriladigan yerlar meliorativ xolatining o`zgarishiga, bulardan tashqari, yerga solinadigan mineral o`g`itlarning tarkibi va hajmi xam ta`sir ko`rsatadi. o`zbekiston respublikasi tabiatini muhofaza qilish davlat qo`mitasi 1999 yildan boshlab ifloslantirish manbalari monitoringi (imm) dasturi bo`yicha tuproqni ifloslantirish manbalarini kuzatib boradi. zaharli moddalar ko`milgan joylar, mineral o`g`itlar va zaharli kimyoviy vositalar omborlari, neft maxsulotlari bazalari, sanoat korxonalari hamda obyektlarga yaqin bo`lgan hududlar xalq xo`jaligida foydalaniladigan yerlar imm obyektlari hisoblanadi. qoraqalpog`iston xududida mineral o`g`itlar saqlanadigan omborlar jami 17 ta bo`lib, beruniy va chimboy tumanlarida 3 tadan omborxona mavjud. zaharli kimyoviy moddalar omborxonalarining eng yuqori ko`rsatkichi taxiatoshga to`g`ri keladi (4 …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "amudaryoning hozirgi deltasida yer resurslaridan foydalanishning geografik asoslari"

1663191536.doc амударёнинг ҳозирги делтасида ер ресурсларидан фойдаланишнинг географик асослари amudaryoning hozirgi deltasida yer resurslaridan foydalanishning geografik asoslari jahondagi, jumladan qoraqalpog`istondagi inson tomonidan o`zlashtirilgan va o`zgartirilgan yerlarning katta qismi hamda yangi o`zlashtirilayotgan yerlarning ham asosiy qismi qishloq xo`jalik ishlab chiqarishida foydalanilayotganligi tufayli tabiiy sharoitni qishloq xo`jaliga maqsadlarida o`rganish bo`yicha juda ko`p tadqiqot ishlari olib borilgan va olib borilmoqda. jumladan, b.b. polinov (isachenko, 1983) 20-nchi yillardayoq. yerlarni melioratsiya qilishni asoslash uchun tuproq xaritalari yetarli emas, buning uchun landshaft xaritalari zarur degan fikrga kelgan. shu davrdan boshlab qishloq xo`jalik maqsadlarida ...

Формат DOC, 119,3 КБ. Чтобы скачать "amudaryoning hozirgi deltasida yer resurslaridan foydalanishning geografik asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: amudaryoning hozirgi deltasida … DOC Бесплатная загрузка Telegram