termodinamikaning birinchi qonuni kurs ishi

DOCX 25 pages 187.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 187.6 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

kurs ishi mavzu: termodinamikaning birinchi qonuni. mundareja. kirish. asosiy qism. i.bob. termodinamika va uning asosiy tushunchalari. 1.1.termodinamik tizim va uning turlari. 1.2.ichki energiya, ish va issiqlik tushunchalari. ii.bob. termodinamikaning 1-qonuni mazmuni. 2.1.qonunning matematik ifodasi. 2.2.ichki energiyaning o‘zgarishi. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. kirish tabiatdagi barcha jarayonlar energiya almashinuvi va uni bir holatdan boshqasiga o‘tishi bilan chambarchas bog‘liqdir. fizikaning termodinamika bo‘limi aynan energiyaning har xil shakllari, ayniqsa issiqlik va ish o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni o‘rganadi. termodinamikaning asosiy qonunlaridan biri bu — birinchi qonun bo‘lib, u energiya saqlanishi va aylanishi prinsipini ifodalaydi. bu qonun, ya’ni ichki energiyaning o‘zgarishi issiqlik va bajarilgan ish orqali yuzaga kelishini matematik ravishda ifodalaydi va ko‘plab texnologik jarayonlarning nazariy asosini tashkil etadi. kurs ishining dolzarbligi shundaki, zamonaviy issiqlik mashinalari, dvigatellar, sovitkichlar va energiya tizimlarining ishlash printsipi aynan 1-qonunga asoslangan. u energetika, muhandislik, aviatsiya, tibbiyot va hatto biologiyada ham muhim ahamiyatga ega. kurs ishining maqsadi: termodinamikaning 1-qonunini o‘rganish, uning fizik mohiyati va …

2 / 25

mika va uning asosiy tushunchalari. 1.1.termodinamik tizim va uning turlari. har qanday jismda molekula va atomlar to’xtovsiz harakatda bo’ladi. ularning kinetik enegiyalari yig’indisi jismning issiqlik energiyasini tashkil etadi. molekulalardagi yoki jismning kristall panjarasidagi o’zaro ta‘sirlashuv potentsial energiyasi uning kimyoviy energiya zapasidir. umuman, sodda qilib aytganda, kinetik energiya – jismning harakatdagi ish bajarish energiyasi, deyish mumkin. energiyaning bu ikki turi – kinetikaviy va potentsial energiya bir – biriga o’tib turishi mumkin. masalan, biror jism yuqoriga ko’tarilganda uning kinetikaviy energiyasi kamayib, potentsial energiyasi ortadi. bunda yerning tortish kuchiga qarshi ish bajarilgan sari, kinetikaviy energiya potentsial energiyaga aylana boradi. biz kundalik turmushda doim bir turdagi energiyaning boshqa turdagi enegiyaga aylanishiga duch kelamiz. masalan, metall parmalanganda parma qiziydi – mexanik energiyaning bir qismi issiqlik energiyasiga aylanadi, elektr oqimi motorni haraqatga keltiradi. – elektr energiyasi mexanikaviy enegiyaga aylanadi va hokazolar. ammo, bunday o’zgarishlarda, bir turdagi energiyaning qancha miqdori ikkinchi turdagi energiyaga aylanganini bila olmaymiz. buni …

3 / 25

chi gipotezaga ko’ra jism qizdirilganda u issiqlik oladi. sovitilganda esa issiqlik beradi, ya‘ni qizigan jism shu jism moddasi bilan issiqlik aralashmasidan iborat. boshqacha aytganda, issiqlik ham modda. u istalgan jismga kira oladi va undan chiqa oladi. bu fikrni 1613 yilda ilgari surgan galiley issiqlik moddasiga flogiston, ya‘ni teplorod deb nom berdi. uning fikriga ko’ra flogiston jismlar orasida turlicha taqsimlanadi. jismda u qancha ko’p bo’lsa, jism harorati shuncha ko’p bo’ladi. ikkinchi gipotezani 1620 yilda ingliz faylasufi f. bekon ilgari surdi. uningcha, issiqlik jismdagi nihoyatda mayda zarrachalarning ichki harakatidan iborat va jism harorati undagi zarrachalarning harakat tezligigi bilan aniqlanadi, degan xulosaga keldi. bu nazariya fanda issiqlikning mexanikaviy nazariyasi degan nom oldi. keyinchalik bu nazariya ko’pchilik olimlar tomonidan tajriba yo’llari bilan tasdiqlandi. ish deganda nimani tushinish kerak? mexanik ish bajarish – qarshilikni, molekulyar kuchlarni, og’irlik kuchini va boshqa kuchlarni yengish demakdir. jismni qismlarga bo’lish, yukni ko’tarish, relslardan poezdlarni tortish, prujinani siqish – bularning …

4 / 25

ish bajarish mumkin – termodinamikaning muhim vazifasi ana shu masalani hal etishdan iborat. turli xil termodinamikaviy jarayonlarda jism ichidagi energiya o’zgarishlari uning ichki energiyasining o’zgarishi bilan bog’lab tushuntiriladi. ichki energiya moddaning to’liq zapas energiyasini ifodalaydi. ichki energiya harakatlanayotgan molekulalarning kinetikaviy energiyasi, ularning potentsial energiyasi, elektronlar energiyasi, atom yadrolari energiyasi va nur energiyasining yig’indisidan iborat, lekin bunga umuman jismning kinetikaviy energiyasi va jism holatining potentsial energiyasi kirmaydi. ichki energiya moddaning tabiati va miqdoriga, shuningdek, uning mavjud bo’lish sharoitlariga bog’liq. ichki energiya odatda u harfi bilan ifodalanadi. kimyoviy jarayonlarda ichki energiyaning hammasi to’liq namoyon bo’lmaydi, shuning uchun bir real jarayonlarda ichki energiya zaxirasining o’zgarishinigina o’rganamiz. ichki energiya jismning holati bilan aniqlanadi, ya‘ni u holat funktsiyasidir, shu jihatdan u ish bilan issiqlikdan farqlanadi. ish bilan issiqlik jarayoning qanday o’tganligiga bog’liq, ichki energiyaning o’zgarshi esa moddaning bir holatdan ikkinchi holatga qanday yo’l bilan o’tganligidan qat‘iy nazar ana shu holatlarning o’ziga bog’liq. masalan, moddaning boshlang’ich …

5 / 25

n jarayonlarda energiyaning o’zgarishini ifodalaydi. energiyaning saqlanish qonuni termodinamikaviy sistemalarga tatbiq qilinsa shunday ifodalanadi: izolyatsiyalangan sistemaning energiyasi o’zgarmaydi, faqat ekvivalent nisbatlarda bir turdan ikkinchi turga aylanishi mumkin. termodinamikaning birinchi qonuni matematikaviy tarzda qo’yidagicha ifodalanadi: q = δu + a yoki δu = q – a ya‘ni har qanday jarayonda sistemaga berilgan issiqlik (q) ichki energiyaning o’zgarishiga (δu) va tashqi kuchlarga qarshi ish (a) bajarishga sarflanadi yoki har qanday jarayonda sistema ichki energiyasining o’zgarishi sistemaga berilgan issiqlik bilan sistemaning bajargan ishi orasidagi ayirmaga teng. termodinamikaning birinchi qonunidan muhim xulosa kelib chiqadi: issiqlik sarflamay turib ish bajarib bo’lmaydi. bu qonunning boshqacha ta‘rifi ham bor: izolyatsiyalangan sistemada barcha turdagi energiyalar yig’indisi o’zgarmas miqdordir. bir – biri bilan o’zaro ta‘sirlashib turadigan, atrof muhitdan fikran ajratilgan jismlar guruhi yoki alohida jism sistema deyiladi. ichida ajralish sirti bo’lmagan va hamma nuqtalaridagi xossalari o’zaro farq qilmaydigan sistema gomogen, ichida ajralish sirti bo’lgan sistema esa geterogen sistema deyiladi. …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamikaning birinchi qonuni kurs ishi"

kurs ishi mavzu: termodinamikaning birinchi qonuni. mundareja. kirish. asosiy qism. i.bob. termodinamika va uning asosiy tushunchalari. 1.1.termodinamik tizim va uning turlari. 1.2.ichki energiya, ish va issiqlik tushunchalari. ii.bob. termodinamikaning 1-qonuni mazmuni. 2.1.qonunning matematik ifodasi. 2.2.ichki energiyaning o‘zgarishi. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. kirish tabiatdagi barcha jarayonlar energiya almashinuvi va uni bir holatdan boshqasiga o‘tishi bilan chambarchas bog‘liqdir. fizikaning termodinamika bo‘limi aynan energiyaning har xil shakllari, ayniqsa issiqlik va ish o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni o‘rganadi. termodinamikaning asosiy qonunlaridan biri bu — birinchi qonun bo‘lib, u energiya saqlanishi va aylanishi prinsipini ifodalaydi. bu qonun, ya’ni ichki energiyani...

This file contains 25 pages in DOCX format (187.6 KB). To download "termodinamikaning birinchi qonuni kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamikaning birinchi qonu… DOCX 25 pages Free download Telegram