geometriya

PPTX 82 pages 9.6 MB Free download

82 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.6 MB

File type PPTX

Pages 82

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 82

презентация powerpoint geometriya (geo... va metriya) — mat. ning predmet shakllari va shakliy munosabatlarini oʻrganadigan boʻlimi. yer oʻlchash bilan bogʻliq ravishda paydo boʻlgan. nomi shundan. mas, ochiq silindrsimon idishning shakli, hajmi, sirtining yuzi g. oʻrganish obʼyektlari, uning rangi yoki qanday moddadan yasalgani esa g.ni qiziqtirmaydi. shuningdek, asosi doyra boʻlsa ham, shaklda ellips bilan tasvirlanishi g.ga mansub munosabatdir. g. tu-shunchalarni mavhumlashtirib, ideallashtirib oʻrganadi. mac, silindrsimon idishning asosi doiradan bir oz farq qilishi, yasovchisi toʻppa-toʻgʻri boʻlmasligi mumkin, sirti qalinlikka ega, asosi bilan yon sirti tik tutashmay, silliqlangan boʻladi, lekin g.da bu kabi tafeilotlar soqit qilinadi. shunday yoʻl bilan oʻlchamlarga ega boʻlmagan nuqta, har ikki tomonga cheksiz davom etuvchi toʻgʻri chiziq kabi tushunchalar, parallellik, simmetriklik kabi munosabatlar hosil qilinadi. buning evaziga tatbiq doirasi juda keng , maʼlum maʼnoda mutlaq va universal tabiatli qonuniyatlar aniqlanadi. geometriya (yunon. γη - yer, μετρεω - o'lchayman) — matematikaning bir sohasi, fazodagi geometrik jism xossalari va ular orasidagi …

2 / 82

ladigan obʼyekt xossalariga koʻra, nuqta, qattiq jism, deformatsiyalanuvchi jism, tutash muhit (gaz, suyuqlik, elastik jism) k.siga boʻlinadi. odatda, k. dinamikani oʻrganishda qoʻshimcha vosita hisoblanadi. nuqta va qattiq jism k.sining asosiy vazifasi nuqta yoki qattiq jismning muayyan sanok, sistemasiga nisbatan harakatlarini (sanoq sistemasiga nisbatan nuqta vaziyati koordinatalar bilan belgilanadi) va harakatlarning barcha kinematik tasniflari orasidagi bogʻlanishlarni aniqlashdir. kinematikaning asosiy tushuncha va qoidalari.jismlarning harakatini ularga ta‘sir etuvchi kuchlar va inertligini (massasini) e‘tiborga olmay, sof geometrik nuqtai nazardan o’rganuvchi nazariy mexanikaning bir qismiga kinematika deyiladi. kinematika so`zi yunoncha «kinema» so`zidan olingan bo`lib, harakat ma‘nosini anglatadi. jismning vaqtga bog’liq ravishda fazoda boshqa jismlarga nisbatan vaziyatini o’zgartirishiga mexanik harakat deyiladi. harakat tushunchasi fazo, vaqt va jism (nuqta) tushunchalari bilan chambarchas bog`liq. vaqtning turli momentlarida harakatlanuvchi jism (yoki nuqta) ning boshqa jismlarga nisbatan holatini aniqlash uchun sanoq sistemasi tanlanadi. sanoq sistemasini shartli ravishda qo’zg`almas deb olish yoki harakatdagi jismga biriktirilgan deb qarash mumkin. jismning fazoda qiladigan …

3 / 82

ir holatdan boshqa holatga ixtiyoriy ravishda o`tishi ko’chish deyiladi. nuqtaning boshlang’ich holatdan oxirgi holatga vaqtga bog’liq holda aniq bir usulda o`tishiga harakat deyiladi. fazoda harakatlanayotgan nuqtaning biror sanoq sistemasiga nisbatan holati bilan vaqt orasidagi bog’lanishni ifodalovchi tenglamaga nuqtaning harakat qonuni deyiladi. 3-savolga javoblar kuch (mexanikada) — berilgan jismga boshqa jismlar tomonidan koʻrsatilayotgan mexanik taʼsirning miqdori va yoʻnalishini ifodalovchi kattalik. jismga koʻrsatiladigan ta'sir 2 xil hodisani — jismning tezligini oʻzgartirishi yoki uning deformatsiyalanishini vujudga keltirishi mumkin. ikkala hodisada yuzaga kelgan tezlanish yoki deformatsiya miqdorini oʻlchash orqali taʼsir etayotgan kuchni aniqlash mumkin. kuchning dinamik va statik oʻlchash usullari mavjud. nyu-tonning ikkinchi qonuniga muvofiq, jismga taʼsir etayotgan kuch g' jism massasi t bilan uning tezlanishi a koʻpaytmasiga teng: g' = ta. guk qonuniga asosan, elastik deformatsiyalarda, massa, prujina yoki sterjenning cho'zilishi (siqilishi)da vujudga keluvchi deformatsiyalanish kattaligi x taʼsir etayotgan kuchga proporsional:gʻ = — kx, bunda k — prujina yoki sterjen bikrligi. ikki jismning …

4 / 82

i, f = ma, aslida biroz boshqacha ifodalangan edi: jismga taʼsir etuvchi sof kuch uning impulsi oʻzgarishiga ketadigan vaqt hosilasiga tengdir.[2] inersial sanoq sistemasi -nyutonning birinchi qonuni bajariladigan sanok, sistemasi. bunda har qanday jism oʻzining tinch holatini yoki toʻgʻri chiziqli tekis harakatini unga boshqa jism tomonidan taʼsir koʻrsatilib, uning shu holatini oʻzgartirishga majbur qilmagunicha saklaydi. inersial sistemaga nisbatan toʻgʻri chizikli va tekis harakatlanayotgan har qanday sistema ham inersial sistema hisoblanadi. tabiat qonunlarining ifodalari turli i. s. yeda bir xil koʻrinishga ega (qarang nisbiylik prinsipi); moddiy nuqtaning tezligi yorugʻlik tezligidan koʻp marta kichik boʻlganda uning turli i. s. s.ga nisbatan harakatlari orasidagi boglanish galiley almashtirishlari b-n, tezligi yoruglik tezligiga yaqin hollarda esa lorens almashtirishlari bilan ifodalanadi. 4-savolga javoblar elastiklik — jismga taʼsir etuvchi kuchlar olinganda uning avvalgi geometrik oʻlchamlarini tiklash xususiyati. jismlarning e.gi ularni tashkil qiladigan atomlar (molekulalar) ning taʼsir kuchlari (ichki kuchlar) mahsulidir. ichki kuchlar normal va urinma kuchlarga boʻlinadi. …

5 / 82

an keyin atomlari muvozanat holatidan chiqib, elastik deformatsiyalangan jismning hajmi va shakli nobarqaror boʻlib qoladi va oʻz-oʻzidan avvalgi muvozanat holatiga qayta boshlaydi (atomlar muvozanat holati atrofida tebranadi). jismda toʻplangan ortiqcha potensial energiya tebranuvchi atomlarning kinetik energiyasiga, yaʼni issiqlikka aylanadi. atomlar orasidagi masofa va burchaklarning oʻzgarishi ularning muvozanat holatlaridagidan kam farq qilsa, bu oʻzgarishlar atomlar orasidagi taʼsir etuvchi kuchlarga mutanosib (proporsional) boʻladi. bu hol xuddi prujinaning qanchalik koʻp yoki kam choʻzilishi yoki siqilishi unga qoʻyilgan kuchga mutanosib ekanligiga oʻxshaydi. shu sababli, jismni shartli ravishda prujinalar bilan atomlar toʻplami deb faraz qilish mumkin. jismning e.ligini ifodalovchi konstanta materialning elastiklik modulini aks ettiradi. jismning elastik deformatsiyasi unga taʼsir etuvchi kuchga bogʻliq boʻlib, elastiklik nazariyasi fanining asosi boʻlgan guk qonunita. boʻysunadi. qattiq jism — moddaning shakli turgʻun agregat holati. bu holatda modda atomlarining issiqlik harakati ularning muvozanat vaziyatlari atrofida kichik tebranishlaridan iborat boʻladi. kristall va amorf q j.lar mavjud. kristallarda atomlarning muvozanat vaziyatlari fazoda …

Want to read more?

Download all 82 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geometriya"

презентация powerpoint geometriya (geo... va metriya) — mat. ning predmet shakllari va shakliy munosabatlarini oʻrganadigan boʻlimi. yer oʻlchash bilan bogʻliq ravishda paydo boʻlgan. nomi shundan. mas, ochiq silindrsimon idishning shakli, hajmi, sirtining yuzi g. oʻrganish obʼyektlari, uning rangi yoki qanday moddadan yasalgani esa g.ni qiziqtirmaydi. shuningdek, asosi doyra boʻlsa ham, shaklda ellips bilan tasvirlanishi g.ga mansub munosabatdir. g. tu-shunchalarni mavhumlashtirib, ideallashtirib oʻrganadi. mac, silindrsimon idishning asosi doiradan bir oz farq qilishi, yasovchisi toʻppa-toʻgʻri boʻlmasligi mumkin, sirti qalinlikka ega, asosi bilan yon sirti tik tutashmay, silliqlangan boʻladi, lekin g.da bu kabi tafeilotlar soqit qilinadi. shunday yoʻl bilan oʻlchamlarga ega boʻlmagan nu...

This file contains 82 pages in PPTX format (9.6 MB). To download "geometriya", click the Telegram button on the left.

Tags: geometriya PPTX 82 pages Free download Telegram