litosfera. tuproq degradatsiyasi. chiqindisiz va kam chiqindili tehnologiyalar

PPT 42 pages 4.1 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PPT

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

слайд 1 mavzu: litosfera. tuproq degradatsiyasi. chiqindisiz va kam chiqindili tehnologiyalar. reja: 1. litosferani muxofaza qilish. 2. yerni muxofazasiga qaratilgan chora-tadbirlar. 3. o’zbekiston respublikasining yerlari va ularning ekologik holati литосфера грек тилида «тош ўрам» маъносини англатади. ернинг қаттиқ холатдаги тош ўрамининг қалинлиги океан тубида 5-7 км қуруқликда 30-40 км тоғли ўлкаларда 70- 80 км гача боради, у чўкинди, метаморфик на магматик тоғ жинсларидан ташкил топган. ер сатҳида, асосан, чўкинди тоғ жинслари тарқалган бўлиб, уларнинг қалинлиги 20 км гача, океан тубларида эса бир неча юз метрга етади. ер ёки ер ресурслари дейилганда,қуруқликнинг ҳар қандай юзаси(майдони)ни тушунилади. аммо бир қатор илмий адабиётларда, жумладан, экологияда ҳам ер ва тупроқ бир- бирига яқин маънодош атама тарзида қўлланилади. сайёрамизнинг ер ресурслари захираси турли тоифадаги ерларни ўз ичига олиб, умумий майдони 149 млн км2 ни ташкил этади. ернинг муз қопламаган қуруқлик сатҳи 133,4 млн км2 бўлиб, унинг 55.7 млн кмг и тропик, 24,3 млн км2 и …

2 / 42

умотларга қараганда, деҳқончилик учун яроқли ерлар майдонини 2,5-2,7 мрд гектаргача етказиш мумкин, аммо бу жуда катта куч ва маблағни талаб этади. бмт маълумотларига кўра, ҳозир сайёрамизнинг ҳар бир кишисига(жон бошига) ўрта хисобда 0,3 гектар ҳайдалма ер тўғри келмокда. мутахассисларнинг фикрича эса, ҳозирги тараққиёт даражасида бир кишига озиқ-овқат етиштириш учун ўртача 0,4-0,5 гектар ва уй-жой, коммуникациялар учун янa 0,1 гектар ер майдони талаб этилади. республикамизда аграр соҳа яхши ривожланган хисобланиб, аҳолининг 60% дан кўпроғи қишлоқ жойларида яшаб қишлоқ хўжалиги билан шуғулланади. ялпи ижтимоий маҳсулотнинг 3/4 қисми ҳам шу соҳада яратилади. республикамизнинг умумий майдони 447,4 млн гектар бўлиб, шундан 31 млн гектаридан аграр сохада фойдаланилади. аммо, уларнинг асосий қисми (26,5 млн гектар) чўл-сахро (арид) минтақаларда жойлашган, унумдорлиги паст, сув билан кам таъминланган, интенсив деҳқончилик учун ноқулай ерлардан иборат. шунинг учун улардан хозирда асосан маҳаллий яйлов сифатида фойдаланилади холос. 13.7 млн гектар майдон эса баланд тоғликлар, сувликлар билан банд бўлган ва бошқа шу …

3 / 42

donlari (ming gektar hisobiga) quyidaga jadvalga keltirilgan. № erlar jami shundan paxta ekiladigani 1. kuchli sho’langan erlar 238,4 196 2. botqoqlashgan yoki kuchli namlangan erlar 24,7 21,7 3. gipslashgan erlar 200 108 4. toshloq erlar 50,6 41,8 5. suv ta’siridi eroziyaga uchragan erlar 50,5 34 jami 564,2 402,4 республикамизнинг ҳар бир кишисига ўртача 0,17 гектар суғориладиган ер майдони тўғри келади. бу ўртача дунё кўрсаткичидан салкам икки марта камдир. қиёслаш учун бу борадаги баъзи рақамларни келтирамиз. бу кўрсаткич канадада - 1,84 га; америкада ~ 0,79 га; францияда ~ 0,32 га; хитойда - 0,09 га; японияда — 0,04 га ни ташкил этади. tупроқлap ва уларнинг биосфера ҳамда инсон ҳаётида тутган ўрни. тупроқ - қуруқликнинг табиий-тарихий жараёнларда ўзгарган юза, ғовак, унумдор қатламига тупроқ дейилади. тупроқга табиатнинг муҳим таркибий қисми сифатида, тоғ жинслари, иқлим, ўсимлик ва ҳайвонот, рельеф, вақт, инсон фаолияти каби омилларнинг ўзаро мураккаб таъсирлашуви натижасида вужудга келади. тупроқ ҳосил бўлиши ўта мураккаб …

4 / 42

paydo bulishi, asosan insonlarning turli xil xarakatlariga bog’liqdir. тупроқ қатламининг қалинлиги тахминан 1-3 метр бўлиб, у а, в, с қаватлардан иборат булади. юқорида жойлашган чириндига бой бўлган энг унумдор кисми а-гумусли қават ҳисобланади. унинг остида тепадан ювилиб тушган карбонат тузли в-иллювиал кават жойлашган бўлиб, 1,5-2 метр чуқурликгача кам ўзгарган. энг қуйида с-она жинсли қават ётади. тупроқ таркибидаги гумус, яъни чиринди миқдори унинг муҳим таркибий қисми бўлиб, қарийб барча хусусиятларини белгилаб беради. гумус тупроқ ҳосил бўлиши жараёнида ўсимлик ва бошқа организмларнинг қолдиқларини мураккаб қайта ўзгариши оқибатида хосил бўлади. тупроқнинг ўсимлик ва организмларни оптимал яшащ шароитлари билан таъминлай олиш хусусияти тупроқ унум- дорлиги дейилади. тупроқларнинг табиат ва инсон ҳаётидаги ахамияти айнан шу хусусият билан боғлиқдир. у потенциал энергияни, намликни, озуқа моддаларни тўплаш, ўсимликлар ва бошқа кўплаб организмларни зарур хаётий шароитлар билан таъминлаш каби мухим хусу- сиятларга эга. ер юзасига етиб келадиган 1020-1021 ккал миқдордаги энергиянинг 1017-1018 ккалорияси тупроқда тўпланади. тупрокдар деградацияси тупрокдар …

5 / 42

емирилишига айтилади. эрозия тупроққа жуда кучли салбий таъсир кўрсатади. тупроқлap эрозияси асосан икки хил бўлади 1.сув эрозияси 2.шамол эрозияси баъзи маълумотларга кўра, сўнгги 100 йил мобайнида дунё бўйича 2 млрд гектар ер эрозия туфайли ишдан чиқган. ақш да мавжуд хайдалма ерларнинг 110 млн гектари эрозия ва дефляцияга чалинган бўлиб, бу умумий майдоннинг 48% ни ташкил этади. мадагаскар оролидаги ерларнинг 80%и, чилининг 72% ерлари эрозияга учраган. республикамизда барча тоифадаги ерларни хисобга олганда tof олди худудларининг 50% ида эрозия содир булмокда, 22 млн гектардан ортикрок булган чўл-сахро ўтлокдарининг қарийб хаммаси дефляция таъсирига дучор бўлган. аграр ишлаб чиқаришда кенг қўлланиладиган кимёвий воситалардан катта бир гурухи пестицидлардир. дехқончилик ва чорвачиликда касалликлар, зараркунандалар ва бегона ўтларга қарши, дефоляция (баргни тўкиш), десикация (куритиш), биостимуляция каби мақсадларда фойдаланиладиган турли кимёвий моддаларни пестицидлар дейилади. пестицидларнинг хозирги пайтда бир неча юзлаб хиллари мавжуд ва уларнинг кўпчилиги тирик организмлар, жумладан, инсонга нисбатан захарли мутаген, канцероген хусусиятларга эгадирлар. пестицидларни қўллаш туфайли …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "litosfera. tuproq degradatsiyasi. chiqindisiz va kam chiqindili tehnologiyalar"

слайд 1 mavzu: litosfera. tuproq degradatsiyasi. chiqindisiz va kam chiqindili tehnologiyalar. reja: 1. litosferani muxofaza qilish. 2. yerni muxofazasiga qaratilgan chora-tadbirlar. 3. o’zbekiston respublikasining yerlari va ularning ekologik holati литосфера грек тилида «тош ўрам» маъносини англатади. ернинг қаттиқ холатдаги тош ўрамининг қалинлиги океан тубида 5-7 км қуруқликда 30-40 км тоғли ўлкаларда 70- 80 км гача боради, у чўкинди, метаморфик на магматик тоғ жинсларидан ташкил топган. ер сатҳида, асосан, чўкинди тоғ жинслари тарқалган бўлиб, уларнинг қалинлиги 20 км гача, океан тубларида эса бир неча юз метрга етади. ер ёки ер ресурслари дейилганда,қуруқликнинг ҳар қандай юзаси(майдони)ни тушунилади. аммо бир қатор илмий адабиётларда, жумладан, экологияда ҳам ер ва тупроқ бир- бириг...

This file contains 42 pages in PPT format (4.1 MB). To download "litosfera. tuproq degradatsiyasi. chiqindisiz va kam chiqindili tehnologiyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: litosfera. tuproq degradatsiyas… PPT 42 pages Free download Telegram