inson va tabiat o’zaro ta’siri haqida yondashuvlar va mintaqaviy tadqiqotlar

DOCX 25.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1670931928.docx inson va tabiat o’zaro ta’siri haqida yondashuvlar va mintaqaviy tadqiqotlar referat inson va tabiat o’zaro ta’siri haqida yondashuvlar va mintaqaviy tadqiqotlar reja: 1. tabiiy sharoit haqida tushuncha. 2. tabiiy shart-sharoitlarning insonlar hayoti va xo’jalik faoliyatiga ta’siri. 3. tabiiy resurslarning asosiy turlari va ularning klassifikatsiyasi. 4. qayta tiklanadigan va tiklanmaydigan resurslar. 5. tabiiy resurslarga iqtisodiy baho berishning nazariy asoslari. 6. landshaftlar va ularni iqtisodiy geografik o’rganish. tabiiy omillar tushunchasi o’z tarkibiga tabiiy shart-sharoitlar, landshaftlarning barqarorligi va ekologik holatni oladi. tabiiy shart-sharoit hududlarning tabiiy muhiti komponentlarining asosiy xususiyatlarini aks ettiruvchi muhim tabiiy tavsiflar majmuasidir. tabiiy shartsharoit to’g’ridan-to’g’ri aholining hayotiga va xo’jalik faoliyatiga ta’sir ko’rsatadi. aholining joylashuvi, ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi va joylashishi, ixtisoslashuvi ham tabiiy shart-sharoitga chambarchas bog’liqdir. tabiiy muhit komponentlariga iqlim, geologik muhit, yer usti va yer osti suvlari, yer, biota kiritiladi. tabiiy shart-sharoitni turli komponentlari bo’yicha tadqiq qilishda landshaftlarni baholash muhim o’rin tutadi. hududlarning tabiiy shart-sharoitlari ularning qaysi tabiat …

iyosiy, konfessional xo’jalik landshaftlari terminlari paydo bo’lishiga hududlardagi ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar va o’zgarishlar sabab bo’lmoqda. landshaftlarning muhim xususiyatlarni shakllantiruvchi omillar tashqi (kosmik va geodinamik) va ichki (alohida tabiiy komponentlarning o’zaro harakati jarayonida yuzaga keluvchi) omillarga bo’linadi. shuningdek, landshaftlarni shakllantiruvchi omillarni ―zonal‖ (iqlim, tuproq, o’simlik) va ―azonal‖ (relef, geologik tuzilish) omillarga ajratiladi. boshqaruvda, umuman hududlar siyosatida landshaftlarga isonlar hayoti va xo’jalik faoliyatining tabiiy asosi sifatida qaraladi. oxirgi yuz yillikda, ayniqsa aholi zich joylashgan hududlarda antropogen manzaraning shakllanishi keng tus oldi. chunki, inson relefga bevosita ya’ni to’g’ridan-to’g’ri (tog’-kon ishlari, suv qurilishi va hokazolar) va bilvosita ya’ni tabiiy muhitning komponentlari orqali ta’sir qiladi. misol uchun savannalarda o’rmonlarning kesib yuborilishi, cho’llanish jarayonlarining kuchayishiga va shamol ta’sirida shakllanuvchi relef shaklining rivojlanishiga olib kelmoqda. hududlarning muhandislik-geologik sharoitlari yer po’stlog’ining yuqori gorizont dinamikasi qurilishi tarkibini insonning xo’jalik faoliyati bilan bog’liq holda ifodalaydi. injenerlik-geologiyasi gruntlarda (tog’ jinslari), qurulishlarda va turli inshootlarni qurishda yuz beradigan hodisa va jarayonlarni oldindan bashorat …

smi bo’lib, u yer ustki qatlamining havo, namlik, biota ta’siri ostida o’zgarishi oqibatida shakllanadi. tirik va o’lik tabiatning barcha xususiyatlarini o’zida mujassamlashtiradi. tuproqning boyligi uning hosildorligi, serunumligi bilan ifodalanadi. hosildorlik tuproqning o’simlikni zarur namlik va moddalar bilan ta’minlash hamda hosil olishga sharoit yaratib berish qobiliyatidir. biota deganda tabiiy fanlarda ma’lum bir hududda yashovchi tirik organizmlarning jamlanishi tarixi, shuningdek, o’simlik va hayvonot dunyosining bir butunligi tushuniladi. hududning tabiiy sharoitlariga o’simliklar va hayvonat olamini baholash ham kiradi. hayvonot olami (zootsenoz) – bu ma’lum bir hudud doirasida yashovchi hayvonlar jamlanmasidir. o’simlik olami (fitotsenoz) esa ma’lum bir hududning o’simliklari qoplami. tabiiy shart-sharoitlarning insonlar hayoti va xo’jalik faoliyatiga ta’siri. tabiiy shart-sharoitlar aholi kundalik hayotiga har tomonlama, xususan insonlarning mehnati, dam olishi, salomatligi, yangi, qulay va noqulay sharoitlarga moslashu vchanligiga ta’sir ko’rsatadi. tabiiy shart-sharoitni baholash uni inson uchun qulayligi darajasi bilan aniqlanadi. uni o’lchash uchun o’ttizga yaqin ko’rsatgichdan foydalaniladi (iqlim davrining davomiyligi, iqlim namligi, harorat, shamol, …

xo’jalik faoliyati ko’rinishini nazarda tutadi. aynan tabiiy shart-sharoitlar insonlar xo’jalik faoliyatining xilma-xilligini, alohida hududlarning tarmoq jihatdan ixtisoslashuvini, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish sur’atlarini oldindan belgilab beradi. ayniqsa, mamlakatlar iqtisodiyotning qishloq xo’jaligi, o’rmon xo’jaligi va suv xo’jaligi kabi tarmoqlari uchun tabiiy sharoitlar birinchi darajali ahamiyatga egadir. ularning rivojlanishi to’g’ridan-to’g’ri tuproqning unumdorligi, iqlim va hududning suv bilan ta’minlanishi bilan bog’liq. shuningdek, transport va xo’jalikning boshqa sohalari ham tabiiy shart-sharoit ta’siri ostida bo’ladi. ma’lumki, foydali qazilmalarni qazib olishda ularning zaxiralari va sifat xususiyatlarigina emas, balki qazilmaning tannarxi, qazish usuli miqyosiga to’g’ridan-to’g’ri ta’sir qiluvchi yer sathiga chuqur yoki yaqin joylashish sharoiti ham hisobga olinadi. amaliyotda tog’ sanoatida ko’pincha shunday bo’ladiki, eng qimmat emas, arzonroq, ammo qulay tabiiy sharoitda joylashgan konlar ko’proq foyda keltiradi. qurilishning barcha turlari tabiiy sharoitga bog’liq bo’ladi. hududning tabiiy ko’rsatkichlari shahar kommunal xo’jaligini tashkil qilishga ham sezilarli ta’sir ko’rsatadi. issiqlik, suv ta’minoti, kanalizatsiya, uylarni isitish va yoritish tizimi va ularning qurilish harajatlari iqlim hamda …

i iqtisodiy-siyosiy tahlil uchun ham g’oyat zarurdir. tabiiy sharoitning insonlar hayotiga salbiy ta’sirini ham kuzatish mumkin. tabiiy ofatlar – tabiiy sharoitning maxsus shakli bo’lib u yoki bu joyning noxush va xavfli hodisasidir. maxsus adabiyotlarda tabiiy ofatlar tushunchasi kutilmagan holatlarni keltirib chiqaruvchi xavfli tabiat hodisasi sifatida tavsiflanadi. kutilmagan holatlar deganda muayyan hududda tabiiy ofat yoki texnik avariya tufayli me’yordagi insonlar hayot foaliyati sharoitlarining buzilishi, sezilarli moddiy yo’qotishlar, insonlar salomatligi va atrof-muhitga yetgan zararlar, o’lim oqibatida yuzaga kelgan favqulodda vaziyatga aytiladi. keng tarqalgan va inson hayoti uchun xavfli bo’lgan tabiiy ofatlarga yer qimirlashi, suv toshqini, bo’ron, dovul, qor ko’chkilari va tuproq (tog’) surilmalari, vulqonlar, torf va o’rmon yog’inlari, quyun, yer cho’kishi, tsunami hodisalari kiradi. tabiatning noxush hodisalariga qurg’oqchilik, muzlash, qattiq sovuq, chaqmoq, kuchli va uzoq davom etuvchi sel-yomg’irlar, do’l kabilarni misol qilib ko’rsatish mumkin. noxush va xavfli hodisalarning barcha ko’rinishlari gidrometereologik va geologik-geomorfologik turlarga ajratiladi. kamroq tarqalganlari orasida quyoshli kosmik (magnit bo’ronlari, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "inson va tabiat o’zaro ta’siri haqida yondashuvlar va mintaqaviy tadqiqotlar"

1670931928.docx inson va tabiat o’zaro ta’siri haqida yondashuvlar va mintaqaviy tadqiqotlar referat inson va tabiat o’zaro ta’siri haqida yondashuvlar va mintaqaviy tadqiqotlar reja: 1. tabiiy sharoit haqida tushuncha. 2. tabiiy shart-sharoitlarning insonlar hayoti va xo’jalik faoliyatiga ta’siri. 3. tabiiy resurslarning asosiy turlari va ularning klassifikatsiyasi. 4. qayta tiklanadigan va tiklanmaydigan resurslar. 5. tabiiy resurslarga iqtisodiy baho berishning nazariy asoslari. 6. landshaftlar va ularni iqtisodiy geografik o’rganish. tabiiy omillar tushunchasi o’z tarkibiga tabiiy shart-sharoitlar, landshaftlarning barqarorligi va ekologik holatni oladi. tabiiy shart-sharoit hududlarning tabiiy muhiti komponentlarining asosiy xususiyatlarini aks ettiruvchi muhim tabiiy tavsiflar majmua...

DOCX format, 25.3 KB. To download "inson va tabiat o’zaro ta’siri haqida yondashuvlar va mintaqaviy tadqiqotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: inson va tabiat o’zaro ta’siri … DOCX Free download Telegram