olmosh. kishilik olmoshlarini o‘rganish metodikasi

PPTX 23 pages 129.0 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 129.0 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

mavzu: olmosh. kishilik olmoshlarini o`rganish metodikasi mavzu: olmosh. kishilik olmoshlarini o`rganish metodikasi o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. kishilik olmoshlarini tanishtirish yo`llari. 2. olmoshlarning kelishiklar bilan turlanishini o`tish. 3. ayrim olmoshlarning imlosi ustida ishlash. olmoshni o‘rgatish metodikasi boshlang'ich ta’limda faqat kishilik olmoshlari o'rganiladi. 4-sinfda kishilik olmoshlari haqidagi dastlabki umumiy tushuncha beriladi; ularning kelishik qo'shimchalari bilan turlanishi va imlosi o'rgatiladi. kishilik olmoshlari bilan o'quvchilarni tanishtirishda predmetni nomlamasligi, ular faqat ko'rsatish uchun xizmat qilishi bilan tanishtiriladi. boshlang'ich sinfda kishilik olmoshlarining ot bilan almashinib qo'llanishiga alohida to'xtab o'tilmaydi. chunki men, sen olmoshlari hech qachon ot bilan almashinib qo'llanmaydi: „men o‘qiyapman, sen o‘qiyapsan“ deyish mumkin, lekin „salima chiqyapman, salima o'qiyapsan, qiz tikyapman“ tarzida qo'llanmaydi. lekin iii shaxs kishilik olmoshi ot bilan almashinib qo'llanadi: „qiz tikyapti — u tikyapti“. o‘qituvchi kishilik olmoshlari bilan tanishtirayotganda shunga diqqatni qaratish lozim. kishilik olmoshi haqidagi dastlabki ma’lumot badiiy asardan keltirilgan og‘zaki nutqqa doir misollarni kuzatish va tahlil qilish orqali …

2 / 23

qilinadi. olmosh so'z turkumi suhbat, yarim izlanishli muammoli metod, induktiv metodlarda tushuntiriladi. bu metodlarning qaysi birida tushuntirilsa, shunga mos usul va ish turlari tanlanadi. o'quvchilar olmoshlarning kelishik bilan qo'llanishini o'rganmagani uchun dastlabki tanishtirishda bosh kelishikdagi olmoshlar qatnashgan gap tanlanadi. kishilik olmoshi quyidagi matn asosida tushuntirilishi ham mumkin: — men „jimjiloq" hikoyasini o'qidim. — sen qaysi hikoyani o'qiding? — u „nihollarning nolasi“ hikoyasini o'qidi. suhbat o'tkaziladi: — birinchi gapdagi otni toping. — „jimjiloq" nimaning nomi? — hikoya otining. — shu gapda kim? so'rog'iga javob bo'lgan so'zni toping. (men) keyingi gapiar ham shu tarzda tahlil qilinadi. kim? so'rog'iga javob bo'lgan men, sen, u so'zlarini bir ustun qilib yozib qo'yiladi. biz, siz, ular so‘zlari ustida ham shunday tahlil o'tkaziladi. suhbat davom ettiriladi: — birinchi gapni kim gapiryapti? (so'zlovchi i shaxs) — ikkinchi gapni kim gapiryapti? (tinglovchi ii shaxs) — uchinchi gapni kim gapiryapti? (o'zga iii shaxs)... demak, men, sen, u shaxsni bildiradi va …

3 / 23

maqollardan bilasizmi?” tarzidagi gaplardan foydalanish mumkin. o'quvchilarning kishilik olmoshlari yuzasidan olgan tushunchalari bir necha dars davomida mustahkamlanadi. bunda kishilik olmoshlariga so'roq berish, qaysi so'roqlarga javob bo'layotganini aniqlash, matndan kishilik olmoshlarini topish, ularni o'zi bog'langan so'z bilan ko'chirish, kishilik olmoshlari ishtirokida gap tuzish, ularning gapda qanday bo'lak bo'lib kelayotganini aniqlash, kishilik olmoshlarining shaxs-sonini aytish, berilgan fe’llarga mos kishilik olmoshlarini tanlash va gap tuzish (onamga yordam berdim. onangga yordam berdingmi? onasiga yordam berdimi?) kabi topshiriqli mashqlar bajariladi. kishilik olmoshlarining kelishiklar bilan turlanishini o‘tish. kishilik olmoshlarining kelishiklar bilan turlanishini o'tishdan oldin shu mavzuni o'quvchilar ongli o'zlashtirishlari uchun xattaxtaga kelishiklarga doir jadval osib qo'yiladi. suhbat metodidan foydalanib shu jadval asosida kelishiklar haqidagi o'quvchilar olgan bilimlar takrorlanadi va ularning yangi mavzuni o'rganishlariga zamin tayyorlanadi: — nechta kelishik bor? ularning nomini, qo'shimchasi va so'rog'ini ayting. — kelishiklar qaysi so‘z turkumiga qo'shiladi? — kelishik qo'shimchalari qanday vazifa bajaradi? misollar bilan tushuntiring. o'quvchilar aytgan bitta gap xattaxtaga yozdiriladi …

4 / 23

ing. olmoshning qaysi kelishik qo'shimchasini olganini ayting. qaratqich kelishigi otni qaysi so'zga bog'lagan? ularni birikma tarzida yozing: bizning ko'z o‘ngimizda. qo'shimchani va so'zlarning bog'lanishini belgilang. qolgan gaplar ustida ham shu taxlitda ishlanadi. xattaxtaning bir tomonida quyidagi birikmalar yuzaga keladi: bizni olib bordilar. bizning ko'z o'ngimizda. bizga gapirib berdi va boshq. o'quvchilar javobi yana suhbat yo'li bilan umumlashtiriladi: — kishilik olmoshlari qaysi qo'shimchalarni oladi? — qaysi kelishik qo'shimchalari olmoshga qo'shilib keladi? — bu qo'shimchalar olmoshlarni qaysi so'zlarga bog'laydi? (boshqa so'zlarga) — kelishik qo'shimchasini olgan bizning, bizni, bizga, bizda, bizdan kabilar qaysi so'roqlarga javob bo'lyapti? ular gapda qaysi bo'lak bo'ladi? (2-darajali bo'lak) — biz olmoshiga so'roq bering, u qaysi kelishikda? gapda qaysi bo'lak bo'lib kelyapti? (ega) o'quvchilar javobi aniqlashtiriladi va umumlashtiriladi — kishilik olmoshlari ham kelishik qo'shimchalarini oladi. kelishik qo'shimchalarini olganda olmoshlar turlanadi. tushum, qaratqich, jo'nalish, o'rin-payt, chiqish kelishigidagi olmoshlar gapda 2-darajali bo'lak bo'lib keladi. bosh kelishikda esa ega vazifasini bajaradi: biz …

5 / 23

va tinimsiz foydalanishlarini bartaraf etishga ahamiyat qaratiladi. kishilik olmoshlarini o'rinsiz ko'p ishlatishlarini bartaraf etish uchun o'quvchilaming ijodiy yozma ishlari: bayon va insholari o'qib berilib, tahlil qilinadi. o'quvchilar nutqida kishilik olmoshlarini man, san tarzida sheva ta’siriga berilib talaffuz qilish holatlari uchraydi. kishilik olmoshlariga ajratilgan darslarning yana bir vazifasi shu kabi kamchiliklarni ham yo'qotishdir. o'quvchilarni kishilik olmoshlaridan nutqda to'g'ri foydalanishga o'rgatish nutqiy g'alizlikni, talaffuzdagi yoqimsizlikni bartaraf etadi. endi mashqlar tizimini ko‘rib chiqsak: o‘qing. husnixat bilan ko‘chiring. kishilik olmoshlarini topib, tagiga bir to‘g‘ri chiziq chizing. 1. biz bugun bobomiz alisher navoiy nomisiz o‘zbek madaniyatini tasavvur qilolmaymiz. 2. siz o‘zbek tilining benihoya boy, go‘zal, nazokatli til ekanini bilishingiz kerak. 3. men hayotdan juda ko‘p narsalarni o‘rgandim. she’rni ifodalai o‘qing. yoddan yozing. 1. men to‘g‘riso‘z, 2. siz mening quyoshim, sen to‘g‘riso‘z. mehribon onam. ichimizda siz bilan munavvar yo‘q egriso‘z. hovli-yu xonam. kishilik olmoshlarining tagiga bir to‘g‘ri chiziq chizing. munavvar so‘ziga ma’nodosh so‘zlar tanlang. kishilik olmoshlarini …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "olmosh. kishilik olmoshlarini o‘rganish metodikasi"

mavzu: olmosh. kishilik olmoshlarini o`rganish metodikasi mavzu: olmosh. kishilik olmoshlarini o`rganish metodikasi o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. kishilik olmoshlarini tanishtirish yo`llari. 2. olmoshlarning kelishiklar bilan turlanishini o`tish. 3. ayrim olmoshlarning imlosi ustida ishlash. olmoshni o‘rgatish metodikasi boshlang'ich ta’limda faqat kishilik olmoshlari o'rganiladi. 4-sinfda kishilik olmoshlari haqidagi dastlabki umumiy tushuncha beriladi; ularning kelishik qo'shimchalari bilan turlanishi va imlosi o'rgatiladi. kishilik olmoshlari bilan o'quvchilarni tanishtirishda predmetni nomlamasligi, ular faqat ko'rsatish uchun xizmat qilishi bilan tanishtiriladi. boshlang'ich sinfda kishilik olmoshlarining ot bilan almashinib qo'llanishiga alohida to'xtab o'tilmaydi. c...

This file contains 23 pages in PPTX format (129.0 KB). To download "olmosh. kishilik olmoshlarini o‘rganish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: olmosh. kishilik olmoshlarini o… PPTX 23 pages Free download Telegram