yordamchi so‘z turkumlari. alohida guruh so‘zlar

PPTX 25 стр. 122,8 КБ Бесплатная загрузка

25 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 122,8 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 25

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 25

mavzu: fe’l so`z turkumi mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot mavzu: yordamchi so‘z turkumlari. alohida guruh so‘zlar o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. yordamchi so‘zlar. - ko‘makchi; - bog‘lovchi; - yuklama. 2. alohida guruh so`zlar: -modal so‘zlar; -undov so‘zlar; -taqlid so‘zlar. yordamchi so‘zlar yordamchi so‘zlar atash ma’nosiga ega bo‘lmagan, ma’lum so‘roqqa javob bo‘lmaydigan, mustaqil ravishda gap bo‘lagi vazifasida kela olmaydigan so‘zlardir. yordamchi so‘zlar mustaqil so‘zlarni yoki gaplarni bir-biriga bog‘lash, ularning ma’nolariga qo‘shimcha ma’no yuklash vazifalarini bajaradi. ularga ko‘makchi, bog‘lovchi va yuklama kiradi. ko‘makchi ot va otlashgan so‘zdan keyin kelib, ularni hokim so‘zga bog‘lash uchun xizmat qiladigan so‘zlar ko‘makchi sanaladi. ko‘makchilar xuddi kelishiklar kabi tobe so‘zni hokim so‘zga bog‘lashga xizmat qiladi, o‘zidan oldingi so‘z bilan bitta so‘roqqa javob bo‘ladi, bir xil gap bo‘lagi vazifasini bajaradi: siz bilan (kim bilan?) hamsuhbat bo‘lmasdan avval (qachon?) boshqacha xayolda edim. ko‘makchilar quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. sof ko‘makchilar lug‘aviy ma’nolarini tamoman yo‘qotib, faqat o`zi bilan birikkan so`zni boshqa …

2 / 25

i ravish oldin, avval, keyin, so‘ng, ichida, burun sifatdosh qaraganda harakat nomi o‘xshash ravishdosh bo‘ylab, qarab, ko‘ra, deya, deb, atab, o‘xshab mustaqil so‘z vazifadosh ko‘makchi lug‘aviy ma’nosini saqlagan bo‘ladi. lug‘aviy ma’nosini yo‘qotgan bo‘ladi. devor usti yomg‘rdan iviy boshladi. ot, mustaqil soz‘ (devorning usti bor) kitob ustida uzoq ishladi. vazifadosh ko‘makchi (kitobning ustida ishlab bo‘lmaydi) qoziq ustida qor turmas. ot, mustaqil so‘z. (qoziqning usti bor) gap futbol ustida ketardi. vazifadosh ko‘makchi (futbol ustida gap ketolmaydi) devordan bo‘ylab qaradi. ravishdosh, mustaqil so‘z. (devordan bo‘ylab qarash mumkin) ariq bo‘ylab ketdi. vazifadosh ko‘makchi (ariqdan bo‘ylab qarab bo‘lmaydi) dugonasiga ma’noli qarab gapirdi. ravishdosh, mustaqil so‘z (qarab gapirish mumkin) uyga qarab yurdi. vazifadosh ko‘makchi (uyga qarab yurib bo‘lmaydi) ko‘makchilarning ma’no turlari maqsad ma’nosi sababli, tufayli, uchun yo‘nalish ma’nosi tomon, qarab, sari, bo‘ylab, mavzu ma’nosi haqida, to‘g‘risida o‘xshatish, qiyoslash ma’nosida kabi, singari, yanglig‘ chegara ma’nosi qadar, dovur vosita ma’nosi bilan, orqali ko‘makchilar va qo‘shimchalar sinonimiyasi ko‘makchilar vazifasi …

3 / 25

bog‘lovchilar deyiladi: olma, o‘rik va gilos gulladi. men gulni yaxshi ko`raman, chunki u ruhimni ko`taradi.. bog‘lovchilar gapda qo‘llanishiga ko‘ra ikki xil bo‘ladi: 1. yakka holda qo‘llanadigan bog‘lovchilar: va, ammo, lekin, chunki. 2. takrorlangan holda qo‘llanadigan bog‘lovchilar: yo…yo, goh…goh, xoh…xoh, bir…bir, ba’zan…ba’zan, dam…dam. bog‘lovchilar vazifasiga ko‘ra ikki xil: teng bog‘lovchilar va ergashtiruvchi bog‘lovchilarga bo‘linadi. teng boglovchilar - teng huquqli qismlarni, uyushiq bo‘laklarni hamda bog‘langan qo‘shma gap qismlarini bog‘laydi. ular to‘rt xil: 1. biriktiruv bog‘lovchilari: va, ham, hamda. ham so‘zi uyushiq bo‘laklar oldidan kelganda yoki va bog‘lovchisiga sinonim bo‘lgandagina bog‘lovchi hisoblanadi: birdan iliq shamol esdi va bulutlar yura boshladi. urush ham tugadi, otasi ham qaytdi. -da, -u, -yu yuklamalari va bilan ko‘makchisi ham va biriktiruv bog‘lovchisi o‘rnida kelishi mumkin: anvar bilan ra’no bir sinfda o‘qishadi. - bog‘lovchi; anvar ra’no bilan keldi. – ko‘makchi. 2. zidlov bog‘lovchilari: ammo, lekin, biroq, balki, holbuki. bu bog‘lovchilar o‘zaro zidlik munosabatida bo‘lgan uyushiq bo‘laklar yoki qo‘shma gap …

4 / 25

yo, yoki – yakka va takror holda qo‘llanuvchi bog‘lovchilardir: dam musiqa yangraydi, dam kulgi eshitiladi. ayiruv bog‘lovchilari galma-galdan yuzaga keladigan voqea-hodisalarni ko‘rsatadi. 4. inkor bog‘lovchisi so‘z va gaplarga inkor ma’nosini yuklaydigan bog‘lovchidir: na…na: u na o‘qidi, na yozdi. bunda gapning kesimi tasdiq shaklida bo‘ladi: na eshikni, na derazalarni ochdi. ergashtiruvchi bog‘lovchilar ergashgan qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplarni bir-biriga ergashtirish yo‘li bilan bog‘laydi va quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. aniqlov bog‘lovchilari: ya’ni, -ki (-kim), toki: u ko‘rdiki, kamchiliklar ko‘p. ba’zan -ki ot turkumidagi so‘zlar bilan birga kelib, ta’kidlash, uqtirish ma’nolarini anglatadi, bunda u bog‘lovchi emas, yuklama sanaladi: ko‘ksi to‘la ordenki, bir-biridan chiroyli. ya’ni bog‘lovchisidan oldin vergul qo‘yiladi: julqunboy, ya’ni abdulla qodiriy o‘zbek romanchiligining asoschisidir. 2. sabab bog‘lovchilari: chunki, negaki: ayollarni asrang, chunki ular sog‘lom avlod davomchilaridir. 3. shart bog‘lovchilari: agar(da), garchi, garchand, gar, mabodo, basharti: agar sirimiz ochilib qolsa, hamma ustimizdan kuladi. bog‘lovchilar sof va vazifadosh bog‘lovchilarga bo‘linadi. faqat bog‘lovchi vazifasini bajaruvchi …

5 / 25

an ajratilmaydi. 2. qo‘shimcha ko‘rinishidagi yuklamalar: -a(ya), -u (-yu), -gina(-kina, -qina), -chi, -da, -oq(-yoq), -ku, -dir, -e. yuklamalar ham sof va vazifadosh bo‘lishi mumkin. faqat yuklama guruhiga kiradigan faqat, hatto, -mi, -ku kabi birliklar sof yuklamalar hisoblanadi. ayiruv-chegaralov yuklamalari o‘rnida qo‘llanadigan yolg‘iz (asli sifat) so‘zi vazifadosh yuklamadir: bu yolg‘iz nom, boshqa narsa emas. yuklamalarning ma’no jihatidan turlari 1. so‘roq-taajjub yuklamalari o‘zi ishtirok etayotgan gap mazmuniga so‘roq yoki taajjub ma’nolarini kiritadigan yuklamalardir. bularga: -mi, -chi, -a (-ya) yuklamalari kiradi. sen-chi? bordingmi? shunga-ya. bilasiz-a? 2. kuchaytiruv-ta’kid yuklamalari o‘zi qo‘shilgan so‘z ma’nosini yoki o‘zi ishtirok etgan gap mazmunini kuchaytirib, ta’kidlab ifodalaydigan yuklamalardir. bularga: nahotki, axir, g‘irt, hatto(ki), -oq (-yoq), -ki(-kim),-ku, -da,-u(-yu), ham kabi yuklamalar kiradi. sen ham bor. kelibsan-u. ko‘ribsan-da. bugunoq, ertagayoq. 3.ayiruv-chegaralov yuklamalari o‘zi bog‘langan so‘zning ma’nosini ajratib yoki chegaralab keladigan yuklamalardir. bularga: -gina(-kina,-qina), faqat, faqatgina, xolos yuklamalari kiradi. bolalardan bittasigina keldi. faqat o‘qishdi. shu xolos. faqat, -gina yuklamalari o`rnida yolg`iz so`zi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 25 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yordamchi so‘z turkumlari. alohida guruh so‘zlar"

mavzu: fe’l so`z turkumi mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot mavzu: yordamchi so‘z turkumlari. alohida guruh so‘zlar o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. yordamchi so‘zlar. - ko‘makchi; - bog‘lovchi; - yuklama. 2. alohida guruh so`zlar: -modal so‘zlar; -undov so‘zlar; -taqlid so‘zlar. yordamchi so‘zlar yordamchi so‘zlar atash ma’nosiga ega bo‘lmagan, ma’lum so‘roqqa javob bo‘lmaydigan, mustaqil ravishda gap bo‘lagi vazifasida kela olmaydigan so‘zlardir. yordamchi so‘zlar mustaqil so‘zlarni yoki gaplarni bir-biriga bog‘lash, ularning ma’nolariga qo‘shimcha ma’no yuklash vazifalarini bajaradi. ularga ko‘makchi, bog‘lovchi va yuklama kiradi. ko‘makchi ot va otlashgan so‘zdan keyin kelib, ularni hokim so‘zga bog‘lash uchun xizmat qiladigan so‘zlar ko‘makchi sanaladi. ko‘makchilar xud...

Этот файл содержит 25 стр. в формате PPTX (122,8 КБ). Чтобы скачать "yordamchi so‘z turkumlari. alohida guruh so‘zlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yordamchi so‘z turkumlari. aloh… PPTX 25 стр. Бесплатная загрузка Telegram