iqtisodiy va ijtimoiy geografiyani rivojlanishining hozirgi bosqichi

DOCX 31.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1670932390.docx iqtisodiy va ijtimoiy geografiyani rivojlanishining hozirgi bosqichi referat iqtisodiy va ijtimoiy geografiyani rivojlanishining hozirgi bosqichi reja: 1. hududiy mehnat taqsimoti xaqida tushuncha. 2. geografik mehnat tasimotining omillari. 3. hududiy mehnat taqsimotining bosqichlari. 4. iqtisodiy rayonlashtirish va hududiy mehnat taqsimoti. 5. yangi sharoitda ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish. 6. bozor iqtisodiyoti va davlat. ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish bevosita hududiy mehnat taqsimoti bilan bog’liq. ammo hududiy mehnat taqsimoti asosan ishlab chiqarishning hududiy tarkibini bnldiradi va shu sababli u aholi va mehnat resurslarini o’z ichiga olmaydi. aholining joylanishi esa ko’p hollarda ishlab chiqarishni hududiy tashkil qilish bilan belgilanadi. maxsus adabiyotlarda hududiy mehnat taqsimoti bilan bir qatorda geografik, regional (mintaqaviy), akvatorial mehnat taqsimoti kabi turdosh tushunchalar uchrab turadi. albatta, ular o’rtasida jiddiy farq yo’q, faqat akvatorial mehnat taqsimoti yer sharining quruqlik qismida emas, balki uning okean va dengizlarida ishlab chiqarishning rivojlanishi, ixtisoslashuvini anglatadi (akva —suv demakdir). hududiy mehnat taqsimoti yoki ishlab chiqarishni hudud bo’ylab …

mamlakat yoki rayonlarning turli mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashuvidir. natijada ana shu joylarning iqtisodiy «basharasi» shakllanadi va ularning kattaroq hududiy tizimdagi o’rni o’z aksini topadi. agar kengroq qilib ta’riflamoqchi bo’lsak, hmt— bu ishlab chiqarish tarmoqlarini hududning tabiiy sharoiti va boyliklari, aholi va mehnat resurslari kabi omillariga qarab joylashtirishdir. bundan kelib chiqadiki, hmtga turli omillar ta’sir ko’rsatadi. ular: · tabiiy sharoit va qazilma boyliklar; · aholi va mehnat resurslari; · transport; · ijtimoiy infrastruktura; · ekologik vaziyat; · iqtisodiy geografik o’rin; • bozor manfaatlari va h.k. ayni vaqtda, ana shu va shunga o’xshash omillar ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirishda ham hisobga olinadi. binobarin, bu masala keyinroq muffasal o’rganiladi. bu yerda faqat bir omilga to’xtab o’tish joiz. gap shundaki, avvallari, ya’ni «sotsialistik rejalashtirish» davrida eng asosiy omil o’ta markazlashgan davlat, ya’ni butunittifoq manfaatlari» edi; qolgan sharoitlarning qulaylik yoki noqulayliklaridan qat’iy nazar, agar davlat, ittifoq uchun qaysi bir mahsulot zarur bo’lsa, u albatta yetishtirilishi shart …

b chiqarishning nafaqat mujassamlashuvi (kontsentratsiyasi), balki uning ixtisoslashuvi ham yotadi. ixtisoslashuv esa mahsulotnish chetga yuborilishi bilan belgilanadi. shu bois, bu yerda ishlab chiqarilgan mahsulotning ortiqcha qismi boshqa yerga (mamlakat yoki rayonga) yo’nalishi lozim; mahsulotning shu joyning o’zida to’la, batamom iste’mol qilinishi ixtisoslashuv, hmt emas, bu oddiy natural xo’jalikdir. bunday davlatlar jahon xo’jalik tizimiga kira olmaydilar, milliy iqtisodiyoti zaifligi sababli ular jahon bozorida ishtirok eta olmaydilar va doimo «sudraluvchi» bo’lib qolaveradilar. agar mamlakat ichida shunday mintaqalar mavjud bo’lsa, u xolda uning yagona geoiqtisodiy tizimi vujudga kelmaydi, iqtisodiy xavfsizlik ta’minlanmaydi; xo’jalikning hududiy tarkibi shakllanmaganligi, xomligi natijasida ichki iqtisodiy integratsiya jarayonlari rivojlanmaydi. hmtning rivojlanishida transportning roli katta. chunki transport mahsulot ishlab chiqarilgan joy bilan uni iste’mol qiladigan rayon o’rtasidagi aloqadorlikni bajaradi, transport xarakati esa mahsulotning iste’mol rayonidagi qiymatiga kiradi. hmtda bir necha bosqich yoki daraja mavjud. chunonchi, sobiq ittifoq davrida ular quyidagilar edi: · xalqaro yoki mamlakatlararo mehnat taqsimoti; · sotsialistik yoki kapitalistik …

n joy oldi, ya’ni beshinchi o’rindan birdaniga birinchi o’ringa ko’tarildi. albatta, bunday «sakrash» oqibatida anchagina muammolar yuzaga keldi. agar bu muammoni sobiq o’rta osiyo iqtisodiy rayoni darajasida ko’rmoqchi bo’lsak, hozirgi kunda qo’shni respublikalar o’rtasida iqtisodiy integratsiya jarayonlarini rivojlantirish, yagona iqtisodiy makonni shakllantirish juda qiyin bo’lib qoldi. buning sabablaridan biri barcha respublikalarning asosan bir xil mahsulot, ya’ni paxta yetishtirishidir. xuddi shunday vaziyat respublikamiz ichida yanada yaqqolroq ko’rinadi. binobarin, milliy iqtisodiyotning biryoqlama, paxta yakka hokimligiga, yo’naltirilgan tizimining o’rniga turli tarmoqlarga ixtisoslashgan xo’jalik tarkibini vujudga keltirish zarur. sobiq ittifoqdan meros qolgan hududning tor ixtisoslashuvi ayrim viloyatlarda, masalan, sirdaryo, jizzax, namangan, surxondaryo, xorazmda tamomila o’zgartirilganicha yo’q. shu bois, mamlaktimizda ichki — mintaqalar va viloyatlar va xatto viloyat doirasida mehnat taqsimotini chuqurlashtirish lozim. hmt ixtisoslashuvga, bir joyning ikkinchi joydan xo’jalik yo’nalishi bo’yicha farq qilishiga, hududiy rang-baranglikka olib keladi. bu esa iqtisodiy rayonlarning shakllanishiga asos bo’lib xizmat qiladi. demak, hududiy mehnat taqsimoti → ixtisoslashuv → iqtisodiy …

shaftlar (rayonlar)ni bozorlar makoni, ta’sir radiusi yoki hududi bilan aniqlangan edi, hozirgi kunda esa ixtisoslashgan tarmoqlarni bozorga ixtisoslashgan tarmoqlar, deb ham aytishadi. har bir mamlakat milliy iqtisodiytining barkamolligi, mustahkamligi bosqichma-bosqich turli darajadagi bozorlarni o’z mahsuloti bilan to’yintirilishi, import mahsulotlarining o’rinini qoplovchi imkoniyatlarni yaratish negizida amalga oshiriladi. xuddi shu maqsadda xalq iste’mol mollarini ko’proq yetishtirish ayni muddaodir. hozirgi davrning eng muhim muammolaridan biri – bu respublika ichida hududiy mehnat taqsimotini rivojlantirish, iqtisodiy rayonlar va viloyatlar xo’jalik tizimini shakllantirishdan iboratdir. bu o’rinda barcha hududlarning faqat yoki, asosan, paxtachilikka ixtisoslashuvi aslo shart emas; u bilan birga xo’jalikning yana boshqa sohalari ham rivojlanishi zarur, masalan, farg’ona iqtisodiy rayonida (paxtachilikdan tashqari) pillachilik, bog’dorchilik, to’qimchilik va mashinasozlik (avtomobilsozlik), qashqadaryoda —neft va gaz sanoati, qoraqalpog’istonda — kimyo rivojlanishi va h.k. ana shundagina mintaqalar mamlakat tashqarisidagi bozorlarga chiqish imkoniyatiga ega bo’ladilar. bu esa ochiq, erkin iqtisodiyot, bozor munosabatlariga mos keladi, iqtisodiyotni yanada liberallashtirishga sharoit yaratadi. jahon tajribasi shuni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy va ijtimoiy geografiyani rivojlanishining hozirgi bosqichi"

1670932390.docx iqtisodiy va ijtimoiy geografiyani rivojlanishining hozirgi bosqichi referat iqtisodiy va ijtimoiy geografiyani rivojlanishining hozirgi bosqichi reja: 1. hududiy mehnat taqsimoti xaqida tushuncha. 2. geografik mehnat tasimotining omillari. 3. hududiy mehnat taqsimotining bosqichlari. 4. iqtisodiy rayonlashtirish va hududiy mehnat taqsimoti. 5. yangi sharoitda ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish. 6. bozor iqtisodiyoti va davlat. ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish bevosita hududiy mehnat taqsimoti bilan bog’liq. ammo hududiy mehnat taqsimoti asosan ishlab chiqarishning hududiy tarkibini bnldiradi va shu sababli u aholi va mehnat resurslarini o’z ichiga olmaydi. aholining joylanishi esa ko’p hollarda ishlab chiqarishni hududiy tashkil qilish bilan belgilanadi. ma...

DOCX format, 31.5 KB. To download "iqtisodiy va ijtimoiy geografiyani rivojlanishining hozirgi bosqichi", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy va ijtimoiy geografiy… DOCX Free download Telegram