hozirgi zamon iqtisodiy ta'limotlari shakllanishi va rivojlanishining asosiy xususiyatlari

PPTX 37 pages 433.4 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 433.4 KB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

slayd 1 reja: mavzu. institutsionalizm yo'nalishi mohiyati va ahamiyati 1 2 3 4 institutsionalizmning asosiy xususiyatlari, evolyutsiyasi. t.veblen g'oyalari. j.r.kommons qarashlari u.k.mitchell g'oyalari. 5. ijtimoiy-instituttsional yo'nalish hozirgi zamon iqtisodiy ta'limotlari shakllanishi va rivojlanishining asosiy xususiyatlari mamlakatlar saloxiyatidagi o'zgarishlar amaliyot va nazariyadagi bog'lanishning kuchayishi 7.1. institutsionalizmning asosiy xususiyatlari, evolyutsiyasi. institutsionalizmning asosiy xususiyatlari, evolyutsiyasi. xix asr oxiri - xx asr boshlarida olamda bo'lib o'tgan aniq ijtimoiy-iqtisodiy o'zgarishlar tufayli jahondagi mamlakatlarning salohiyoti keskin o'zgardi, ilgari ilg'or bo'lgan davlatlar 2-o'rinlarga (angliya, fransiya), nisbatan qoloq bo'lgan davlatlar esa 1-o'rinlarga chiqib olishdi (aqsh, germaniya). xuddi shu davrda etakchi mamlakatlarda erkin raqobatga asoslangan iqtisodiyotdan ko'pincha monopolistik (mono-bir) iqtisodiyotga o'tish kuchaydi. 7.1. institutsionalizmning asosiy xususiyatlari, evolyutsiyasi. hozirgi zamon iqtisodiy ta'limotlari neoklassik (yangi klassik) ijtimoiy-institutsional keynschilik 7.1. hozirgi zamon iqtisodiy ta'limotlari shakllanishi va rivojlanishining asosiy xususiyatlari iqtisodiyotni makroiqtisodiy tartibga solish turli modifikatsiyadagi keynschilik ta'limotlari taklif iqtisodiyoti nazariyalari monetarizm iqtisodiy ta'limotlardagi institutsionalizm iqtisodiy ta'limotlardagi institutsionalizm yo'nalishi aqshda xx asrning 20-30 …

2 / 37

ishi erkin raqobatga asoslangan avvalgi davr ta'limotlari bilan izohlash mumkin bo'lmay qoldi. institutsionalizm yo'nalishi institutsionalizm evolyutsiyasidagi uch davr ijtimoiy- psixologik oqim ijtimoiy huquqiy oqim kon'yunktur- statistik oqim 7.2. institutsionalizm yo'nalishi monopoliya kuchayishi monopol foyda olishga imkon yaratdi va iqtisodiy rivojlanishga salbiy taosir qila boshladi. shu sababli antimonopol choralar qo'llash g'oyasi ilgari surildi, bu birinchi aqshda ro'y berdi. keyinchalik (va hozirda) barcha davlatlar bunday chorani qo'llaydilar. iqtisodiy ta'limotlardagi institutsionalizm institutsionalizm ma'lum ma'noda neoklassik yo'nalishga muxolifdir. neoklassiklar bozor iqtisodiyotini o'zini-o'zi boshqara oladigan (a.smit fikri) sistema deb qarasalar (sof iqtisodiyot fani), institutsionalizm tarafdorlari iqtisodiyot rivojlinishining harakatlantiruvchi kuchlari moddiy omillar bilan birga tarixiy kontekstda qaraladigan ma'naviy, axloqiy, huquqiy va boshqa omillarga ham bog'liqdir deb o'ylaydilar. institutsionalizmga xos bo'lgan uslubiy xususiyatlar neoklassikaga xos abstraksiyaning yuqori darajasi va ayniqsa baho nazariyasining ortodoksal statik xarakteridan qoniqmaslik iqtisodiy nazariyani boshqa ijtimoiy fanlar bilan integratsiyaga in tilish yoki fanlararo yondoshuv ustuvorligiga ishonch; klassik va neoklassik nazariyalarda empirizm (tajribaga suyanish) …

3 / 37

hell (1874-1948), j.gobson (1858-1940), u.gamiltonlar faol himoya qildilar. urushdan keyingi kechki institutsionalizm. bu davr mafkurachilari iqtisodiyotdagi qarama-qarshiliklarni izohlab berish bilan birga f.ruzvelt tomonidan ilgari surilgan "yangi kurs" islohotlarini amalga oshirish bo'yicha tavsiyanomalarni ham ilgari surdilar. 1960-1970 yillarda ijtimoiy-institutsional yo'nalish, ya'ni neoinstitutsionalizm paydo bo'ldi. urushdan keyingi kechki institutsionalizm. ular demografiya va antropologiyani o'rgandilar, ishchilar harakatining kasaba uyushmalari nazariyalarini ishlab chiqdilar. 50 yillarda j.m.klark "iqtisodiy institutlar va insonlar farovonligi", a.berli "mulksiz hokimiyat" va "xx asr kapitalistik inqilobi" kitoblarini chop etdilar, g.minz o'zining maqolalarida aksionerlar soni ortishi, kapital mulkning kapital funksiyadan ajralish jarayonini qayd etdi. 1960-1970 yillarda ijtimoiy-institutsional yo'nalish, ya'ni neoinstitutsionalizm 1960-yillardagi institutsionalizm asoslari amerikalik nazariyotchi a.lou va shvetsiyalik iqtisodchi g.myurdal tomonidan ishlab chiqildi. hozirgi davrdagi ijtimoiy-institutsional yo'nalish ta'limoti j.k.gelbreyt va r.xeylbronerlar tomonidan davom ettirilgan. bu yo'nalish g'oyalari "iqtisodiy o'sish omillari nazariyasi"ning mafkurachisi u.rostou, so'l keynschilik yo'nalish (o'sish nazariyasi) tarafdorlari hamda joan robinson asarlarida ham o'z aksini topgan. amerikalik institutsionalizm vakillari iqtisodiy jarayonlar …

4 / 37

erklar" (1919), "muhandislar va baho tizimi" (1921) va "zamonaviy o'zgaruvchi tizimlar to'g'risidagi ocherklar" (1934) kitoblarida jamlangan. u keng sotsiologik tadqiqotlar olib borish asosida unga zamondosh bo'lgan jamiyatni juda qattiq tanqid ostiga oldi. kapitalizm illatlari mavjud xususiy mulk bilan tushuntiriladi veblen "bekorchi sinflar nazariyasi" ("teoriya prazdnogo klassa") kitobida quyidagilarni yozadi: "jamiyatdagi odamning hayoti boshqa turdagi hayot kabi mavjudlik uchun kurashdir va demak, tanlanish va moslashish jarayonini aks ettiradi. jamiyat strukturasining evolyutsiyasi institutlarning tabiiy tanlanish jarayonidir". "veblen effekti" bekorchi (to'q) sinflar to'g'risida farq yuritilib, ularga "biznes olami odatlari" xosligi aytiladi. ular uchun tovarlarga alohida baho belgilanadi va ular talab qonunlaridan boshqacha bo'lishi mumkin deyiladi. buni "veblen effekti"deb ataladi (bu fikrda jon bor, boy mamlakatlarda boylar uchun alohida do'konlar mavjud). jon r.kommons qarashlari kommons ijtimoiy-huquqiy institutsionalizm yo'nalishining asosiy vakili hisoblanadi. uning asosiy g'oyalari amerika tredyunionizm mafkurasini ifodalaydi. uning ta'limoti jamoat institutlari faoliyatini (oila, ishlab chiqarish korporatsiyasi, savdo birlashmalari, tredyunionlar, davlat va yuridik huquqiy …

5 / 37

ga "sotsial nizo" (konflikt) ta'limotini qarshi qo'yadi, bu nizolar antagonistik xarakterga ega emas. mutaxassislar bir-birlari bilan kurashishi emas, hamkorlik qilishlari kerak. paydo bo'ladigan nizolar esa jamiyat evolyutsiyasini harakatga keltiruvchi omildir. nizolarni echish jarayoni sotsial taraqqiyotga yordam berishi zarur. kommons nazariyasi kapitalizmni ba'zi islohotlar yo'li bilan yaxshilash usulini taklif etadi. "kelishuv" uch momentni o'z ichiga oladi: 1 nizo 2 o'zaro ta'sir 3 echim. jon r.kommons mulkni uch ko'rinishga ajratadi: moddiy nomoddiy (qarzlar va qarz majburiyatlari) ko'rinmas (qimmatbaho qog'ozlar). uesli kler mitchell g'oyalari u veblenning shogirdi bo'lib, iqtisodiyotda siklik xodisalarning tadqiqotchisi sifatida mashhurdir (bu iqtisodiyotda konyunktur-statistik institutsionalizm oqimi hisoblanadi). mitchell ustozi veblendan tadqiqotning genetik uslubini meros qilib oldi, uningcha iqtisodiy xodisalarni belgilovchi omillar bu ijtimoiy psixologiya, anoana va urf-odatlardir, shu sababli tadqiqot predmeti sifatida odamlarning jamiyatdagi hulqi o'rganilishi kerak. shuningdek, ustozning ishlab chiqarish va biznes o'rtasidagi qarama-qarshilik to'g'risidagi fikri ham qabul qilingan, bu ishlab chiqarish va narxlar faoliyati harakatidagi farqlarning sababini ko'rsatadi. …

6 / 37

i shaklida emas, balki jamiyat aozolarining kollektiv aloqalarining takomillashuvi sifatida xarakterlanadi. bu aloqalar takomillashuvi shu institutsiyalarning evolutsiyasi, davlat institutlarinig rivoji hamda ularning iqtisodiyotga aralashuvi deb qaraladi. kapitalizm qarama-qarshiliklarini echishda davlat yo'li bilan tartibga solish eng qulay vosita deb qaraladi. iqtisodiyotni o'rganishda matematika va statistikani keng qo'llash yo'li bilan, mitchell "kichik va katta sikllar" davomiyligini hisoblab chiqdi. u o'zining hisob-kitoblariga asoslanib, kapitalizmning inqirozsiz rivojlanish modeli loyihasini yaratdi. "garvard barometri" uch egri chiziqdan iborat s) pul bozori indeksidir. a) spekulatsiya indeksi; b) biznes indeksi; tsiklik (davriy) o'zgarishlar nazariyasiga rus olimi n.d.kondratev (1892-1938) katta hissa qo'shdi. u jahondagi etakchi kapitalistik deb nomlangan mamlakatlar iqtisodiyotining ko'p yillik (100-150 yil) rivojlanishini tahlil etib, bu o'zgarishlarning bir yildan kam (fasliy), 3,5 yillik, 7-11 yillik savdo-vsanoat va 50-60 yillik katta sikllarini ajratib berdi. u 1929 yildagi "buyuk depressiyani" oldindan (prognoz) aytib bergan, ammo, sovet davrida "kapitalizm qachon o'ladi" degan savolga "kapitalizm o'lar, ammo, qachonligini ayta olmayman" deb …

7 / 37

tizimni yagona tizimga keltiruvchi "konvergensiya" nazariyalari yangilik emas. masalan, xix asr oxirida nemis iqtisodchisi (yuqorida berilgan) v.zombart "hozirgi zamon kapitalizmi" asarida pluralizm, yaoni turli sotsial tizimlarni - kapitalistik, sotsialistik, mayda ishlab chiqaruvchilarni yagona plyuralistik jamiyatga birlashtirish g'oyasini aytgan edi. ijtimoiy-institutsional yo'nalish evolyutsiyasi j.k.gelbreyt asarlarida bu fikrlar to'laroq ifodasini topgan. unda ikkala tizimda ro'y berayotgan umumiy o'zgarishlar qayd etiladi (rejalashtirishdan foydalanish, davlat va korporatsiya o'rtasidagi farqlarning yo'qolib borishi, tashqi muhitni o'rganish, fan va ta'limning mehnat taqsimoti o'sishida asosiy omil ekanligi va boshqalar). asta-sekin kapitalizmning "yomon" tomonlari sotsializmning "yaxshi" xususiyatlari bilan chirmashib ketishi kerakligi aytiladi, "kapitalizm transformatsiyasi" ro'y berishi bashorat qilinadi. j.k.gelbreytning asosiy asarlari quyidagilardir: "mo'l-ko'lchilik jamiyati" (1958), "yangi industrial jamiyat" (1967), "iqtisodiy nazariyalar va jamiyat maqsadlari" (1973), "pullar" (1975), "ishonchsizlik asri" (1977). bundan tashqari, olimning ko'pgina maqola va intervyulari ham bor. superindustrial jamiyat to'g'risidagi g'oyalar amerikalik futurolog tofflerning "uchinchi to'lqin" kitobida bayon etiladi. unda "yangi sivilizatsiya" davri vujudga keladi, deyilgan. hozirgi …

8 / 37

ta'minlaydi, bunda inson bosh, hal qiluvchi o'z o'rnini egallaydi. nomukammal bozor ta'limotlari chemberlen monopolistik raqobat to'g'risida j.robinsonning nomukammal raqobat nazariyasi samaradorlik va adolat dilemmasi 7.3. nomukammal bozor ta'limotlari monetarizm va neoliberalizm evolyutsiyasi xayek va mizesning sotsialistik iqtisodga munosabati fridmanning monetar maktabi v.rebkening ordeliberalizmi 7.4. monetarizm va neoliberalizm evolyutsiyasi image4.png image8.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi zamon iqtisodiy ta'limotlari shakllanishi va rivojlanishining asosiy xususiyatlari"

slayd 1 reja: mavzu. institutsionalizm yo'nalishi mohiyati va ahamiyati 1 2 3 4 institutsionalizmning asosiy xususiyatlari, evolyutsiyasi. t.veblen g'oyalari. j.r.kommons qarashlari u.k.mitchell g'oyalari. 5. ijtimoiy-instituttsional yo'nalish hozirgi zamon iqtisodiy ta'limotlari shakllanishi va rivojlanishining asosiy xususiyatlari mamlakatlar saloxiyatidagi o'zgarishlar amaliyot va nazariyadagi bog'lanishning kuchayishi 7.1. institutsionalizmning asosiy xususiyatlari, evolyutsiyasi. institutsionalizmning asosiy xususiyatlari, evolyutsiyasi. xix asr oxiri - xx asr boshlarida olamda bo'lib o'tgan aniq ijtimoiy-iqtisodiy o'zgarishlar tufayli jahondagi mamlakatlarning salohiyoti keskin o'zgardi, ilgari ilg'or bo'lgan davlatlar 2-o'rinlarga (angliya, fransiya), nisbatan qoloq bo'lgan davlatla...

This file contains 37 pages in PPTX format (433.4 KB). To download "hozirgi zamon iqtisodiy ta'limotlari shakllanishi va rivojlanishining asosiy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi zamon iqtisodiy ta'limo… PPTX 37 pages Free download Telegram