iqtisodiy geografiyaning asosiy tushunchalari

DOCX 19.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1670932027.docx iqtisodiy geografiyaning asosiy tushunchalari reja: 1. geografiyada "geografik o’rin" tushunchasining nazariy asoslari. 2. tabiiy-geografik o’rin va uning ilmiy tushunchalari. 3. iqtisodiy va siyosiy geografik o’rin tushunchasining ilmiy asoslari. tabiiy-geografik o’rin – bu ayrim mamlakat, joy yoki nuqtaning tabiiy borliqqa (obyektga) nisbatan joylashishidir (materiklarga, tog’larga, okeanlarga, dengizlarga, daryolarga va h.k.). mamlakatning tabiiy-geografik o’rni uning iqtisodiy jihatdan rivojlanishiga turlicha ta’sir qilishi mumkin. tabiiy-geografik jihatdan qulay joylashish uning rivojlanishi uchun muhim omil hisoblanadi, noqulay joylashish aksincha iqtisodiy rivojlanishni sekinlashtiradi (cho’llarda, qutbiy hamda baland tog’li o’lkalarda joylashishi va h.k.). mamlakatning yoki ma’lum bir joyning tabiiy-geografik o’rni quyidagilarni o’z ichiga oladi: - materik yoki qit’aning mamlakat joylashgan qismi (markazida, dengiz bo’yida, tog’ oldida, tekislikda, shimolida, sharqida, janubida, g’arbida va h.k.); -ekvatorga va bosh meridianga nisbatan joylashishi (chekka nuqtalarning koordinatalari); -okeanlarga, dengizlarga, iliq yoki sovuq havo massalariga, tog’ tizmalariga, erning issiqlik mintaqalariga nisbatan joylashishi; -mamlakatni u yoki bu iqlim mintaqasi va undagi tabiat zonalarida joylashganligi …

o’lgan hudud va davlatlarga nisbatan qanchalik aloqadorligiga ko’ra baholanadi. geografik obektlar o’zaro aloqador bo’ladi. ana shu aloqadorlik ko’lamiga muvofiq geografik o’rin mikro, mezo, makro miqyosda namoyon bo’ladi. iqtisodiy geografik o’rin. iqtisodiy geografik o’rin –iqtisodiy geografiyaning aniq tushunchasi, uning ―kalitidir‖ chunki, ushbu tushuncha orqali korxona, shahar yoki boshqa hududiy obyektlarning nima uchun xuddi shu joyda qurilganligi va nima sababli shu darajaga etganligini anglab olinadi. shu naqtai nazardan iqtisodiy geografik o’rinni iqtisodiy geografik bilimning o’ziga xos usulidir (iqtisodiy rayonlashtirish ham xuddi shunday metod sifatida qarash mumkin. iqtisodiy geografik o’rin - bu ma’lum bir obyektning korxona, shahar, viloyat, mamlakat o’zidan tashqarida yotgan geografik obyektlarga (tog’, daryo, dengiz, chegara, konlar, yo’l va h.k.) nisbatan joylashuvi va ularning ko’rilayotgan obyektning iqtisodiy rivojlanishga ta’siri demakdir. bu yerda quyidagilarga e‟tibor bermoq lozim: · iqtisodiy geografik o’rin tushunchasida ko’rilayotgan obyekt bitta, yagona, uning tashqarisidagi, atrofdagilar esa bir nechta; · markaz va tashqi obyektlar o’rtasida hududiy iqtisodiy aloqa va …

toshkent, mirzacho’l, hamda farg’ona iqtisodiy rayonlariga yaqin joylashgan; shahar yaqinida farhod ges, qurilish bazasisement zavodi ham mavjud; korxona mahsuloti asosan toshkent sanoati uchun kerak. nima sababdan chust, nurota, g’ijduvon, xiva, shahrisabz kabi shaharlar juda qadimiy, boy tarixga ega bo’lishiga qaramasdan hamon katta markaz emas, yaqindagina vujudga kelgan navoiy esa tez orada katta shaharlar qayeriga kirdi? bu savolga ham javobini ko’proq ularning iqtisodiy geografik o’rnidan qidirish kerak. yer yuzidagi aksariyat yirik shaharlar ularning qulay geografik o’rin orqali mashhurdir. masalan, istambul, singapur, aleksandriya,volgograd, novosibirsk, shanxay, sankt-peterburg, london, rim, rio de-janeyro va h.k. jahon geosiyosiy xaritasida va hamjamiyatida britaniya, yaponiya, aqsh kabi davlatlarining yuqori darajada taraqqiy ekanligi va, ayni vaqtda, afg’oniston, nepal, butanga o’xshash mamlakatlarning nisbatan sust rivojlanganligini, qoloqligi ko’p jihatdan ularning geografik o’rni bilan izohlanadi. o’zimizning vatanimiz o’zbekiston bir vaqtlar buyuk ipak yo’lida, katta karvon yo’lida joylashtirilganda juda qulay geografik mavqega ega. keyinchalik jahon madaniyati va savdosida degiz hamda okeanlar ahamiyatining oshishi …

g geosiyosiy va geostategik mavqeyiga, uni yaxshilash va undan samarali foydalanish masalalariga mamlakat i prezidenti i.karimov o’zining ―o’zbekiston xxi asr bo’sag’asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari‖ (-t., 1997) nomli kitobida katta ahamiyat berilgan. siyosiy geografik joylashish deganda, ma’lum bir davlatning siyosiy kuchlarga, harbiy tashkilotlarga, kuchli agressiv davlatlarga nisbatan joylashishi tushuniladi. siyosiy-goegrafik joylashishning qulayligi yoki noqulayligi inqiloblar, davlat to’ntarilishlari, urushlar va boshqa jarayonlar tufayli o’zgarib turadi. nazorat savollari va topshiriqlar: 1. iqtisodiy geografik o’rin nima? 2. siyosiy geografik joylashish nima? 3. geografik o’rinning geosiyosiy sharoitga qanday bog’liklari bor/ 4. geografik joylashuvning qaysi turi taraqqiyotga ko’proq ta’sir ko’rsatadi? 5. mamlakatimiz taraqqiyotida geografik joylashuvning qaysi turi nisbatan to’siq bo’lmoqda?

iqtisodiy geografiyaning asosiy tushunchalari - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy geografiyaning asosiy tushunchalari"

1670932027.docx iqtisodiy geografiyaning asosiy tushunchalari reja: 1. geografiyada "geografik o’rin" tushunchasining nazariy asoslari. 2. tabiiy-geografik o’rin va uning ilmiy tushunchalari. 3. iqtisodiy va siyosiy geografik o’rin tushunchasining ilmiy asoslari. tabiiy-geografik o’rin – bu ayrim mamlakat, joy yoki nuqtaning tabiiy borliqqa (obyektga) nisbatan joylashishidir (materiklarga, tog’larga, okeanlarga, dengizlarga, daryolarga va h.k.). mamlakatning tabiiy-geografik o’rni uning iqtisodiy jihatdan rivojlanishiga turlicha ta’sir qilishi mumkin. tabiiy-geografik jihatdan qulay joylashish uning rivojlanishi uchun muhim omil hisoblanadi, noqulay joylashish aksincha iqtisodiy rivojlanishni sekinlashtiradi (cho’llarda, qutbiy hamda baland tog’li o’lkalarda joylashishi va h.k.). mamlakatn...

DOCX format, 19.2 KB. To download "iqtisodiy geografiyaning asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy geografiyaning asosiy… DOCX Free download Telegram