ishlab chiqarilgan mahsulotning taqsimlanish tamoyillari bo‘yicha turlicha nazariyalar

PPTX 32 pages 567.9 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 567.9 KB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

презентация powerpoint режа: 12-мавзу. иш ҳақи ва меҳнат муносабатлари 1 2 3 4 яратилган маҳсулот ва даромадларнинг тақсимланиш тамойиллари иш ҳақининг иқтисодий мазмуни иш ҳақини ташкил этиш шакллари ва тизимлари меҳнат муносабатларининг иқтисодий мазмуни ва касаба уюшмаларининг роли ишлаб чиқарилган маҳсулотнинг тақсимланиш тамойиллари бўйича турлича назариялар 1. яратилган маҳсулот ва даромадларнинг тақсимланиш тамойиллари француз олими ж.б.сей «ишлаб чиқаришнинг уч омили» деган ғояни илгари суриб, унда товарларни ишлаб чиқаришда меҳнат, ер ва капитал баб-баравар қатнашади, улар ҳамма даромадлар манбаидир ва бинобарин даромадлар ҳам шу омиллар ўртасида тақсимланади, деб кўрсатади. америкалик иқтисодчи олим ж.б.кларкнинг қўшилган омил (сўнгги қўшилган капитал ёки ишчи кучи) унумдорлиги деган ғоясига асос бўлиб хизмат қилади. ж.б.кларк ўзининг «бойликларнинг тақсимланиши» номли асарида яратилган бойлик учала омил ўртасида уларнинг ҳар бири яратган маҳсулот миқдорига (яъни унумдорлигига) қараб тақсимланади, деб кўрсатди. сей ва кларк ғояларининг ижобий томони қуйидагилардан иборат: 1 2 капитал, ер ва ишчи кучи (жонли меҳнат)нинг ҳар учаласи товар …

2 / 32

яратилишини кўрсатиб беролмаган. 2 3 сей ва кларк ғояларининг камчиликлари кларк томонидан яратилган қўшилган меҳнат унумдорлигининг камайиб бориш қонуни турли омилларнинг бир-бирига мослиги таъминланмаган, кўр-кўрона харажатлар ошириб борилган ҳамда илмий-техника тараққиёти мутлақо тўхтаб қолган даврга (ҳолатга) мос келиб, ҳозирги замон ривожланган бозор иқтисодиёти шароитига тўғри келмайди. сей ва кларк айтганларидек, ҳозирги даврда яратилган бойлик, тўғрироғи миллий маҳсулотнинг ҳаммаси бу учала омилнинг миқдори ва унумдорлигига қараб тақсимланмайди, балки унинг амортизация ажратмалари, марказлашган фондлар ташкил қилингандан қолган қисми шу омилларга қараб унинг эгалари ўртасида тақсимланади. ҳозирги даврда мамлакатимизда амалга оширилаётган иқтисодий ислоҳотлар талабларини ҳисобга олиб, яратилган маҳсулотни тақсимлашнинг асосий йўналишлари а) умуман олганда маҳсулотни, бинобарин даромадларни тақсимлаш ҳам доим бир хил бўлмай, балки шу даврда амал қилиб турган иқтисодий муносабатлар тизимига, жумладан мулкчилик муносабатларига боғлиқ бўлади. ишлаб чиқаришнинг моддий шарт-шароитлари, яъни капиталга мулкчиликнинг турли шакллари мавжуд бўлган, ерга эса давлат мулки бўлиб турган шароитда яратилган миллий маҳсулот мулк эгалари (давлат, жамоа, хусусий, …

3 / 32

имоя қилиш учун нафақа ҳамда ижтимоий ҳимоя фондларига ажратилади; г) давлатни бошқариш, мамлакат мудофаасини мустаҳкамлаш, аҳолининг тинч ҳаётини ва меҳнатини қўриқлаш, мамлакат миқёсида фан-маданиятни, таълим тизимини, соғлиқни сақлашни ривожлантириш учун фондлар ажратилади 2. иш ҳақининг иқтисодий мазмуни яратилган ялпи ички маҳсулотнинг унинг ишлаб чиқарувчилари ўртасида меҳнатнинг миқдори, сифати ва унумдорлигига қараб тақсимланади-ган қисми иш ҳақи деб юритилади. иш ҳақи мазмунини аниқлашга бўлган турли хил ёндошувлар д.рикардо ва т.мальтусларнинг «яшаш учун восита минимуми» концепциясида иш ҳақини яшаш учун зарур воситаларнинг физиологик минимуми билан бир хил деб ҳисобланади. лекин иш ҳақини яшаш учун зарур воситаларнинг физиологик минимуми билан бир хил деб қараш тўғри эмас. бу минимум ўз ичига ишчи кучи шаклланадиган иқтисодий, ижтимоий ва маданий шарт-шароитлар туғдирган эҳтиёжларни ҳам олади. шу билан бирга ишчи кучи нархининг қуйи чегарасини яшаш учун зарур воситалар миқдорининг минимуми билан аниқлаш, ишга ёлловчилар иш ҳақини мазкур қуйи чегарадан пасайтиришга интилишига олиб келиши мумкин. иқтисодий жиҳатдан ривожланган мамлакатларнинг …

4 / 32

нинг табиий такрор ишлаб чиқариш шароитлари таъсир қилишини кўрсатади. шу билан бирга бу ғояда ҳаётий эҳтиёжлар ҳамда уларнинг қондирилиш усуллари мамлакатнинг илмий-техникавий, ижтимоий-иқтисодий ва маданий ривожланишида эришилган даражага боғлиқлиги таъкидланади. иш ҳақи мазмунини аниқлашга бўлган турли хил ёндошувлар бу фикрлар ҳозирги даврда ҳам кўпгина кўзга кўринган иқтисодчи олимлар томонидан маъқулланиб такрорланмоқда. масалан: а.ф.шишкин, е.ф.борисовлар ўзларининг «иқтисодиёт назарияси» дарсликларида иш ҳақини ишчи кучи товар қийматининг пулдаги ифодаси деб таърифламоқдалар. ҳозирги замон иқтисодиёт назариясида айрим муаллифлар (жумладан, «экономикс» дарсликларида, в.д.камаев раҳбарлигида нашр этилган «иқтисодиёт назарияси» дарслиги ва бошқаларда)[1] иш ҳақини меҳнат нархи сифатида, айримлари эса[2] меҳнат бозоридаги талаб ва таклифнинг мувозанат нархи сифатида талқин этадилар. бунда улар асосан бозорда меҳнат сотилади деган бизнингча нотўғри тушунчага асосланишади. меҳнат ишчи кучининг функция қилиши, унинг маълум мақсадга қаратилган фаолият жараёни бўлиб, унинг на қиймати, на нархи йўқлиги, бу жараённи бозорга олиб чиқиб сотиб бўлмаслиги фанда ҳам, реал ҳаётда ҳам, иқтисодий амалиётда ҳам ҳаммага аён бўлган …

5 / 32

иши лозим. иш ҳақининг миқдори ва даражаси ишчи кучининг малакаси, унинг меҳнати унумдорлиги билан боғлиқ бўлади. иш ҳақининг даражаси ҳар бир фирма ёки корхонада ишлаб чиқаришнинг эришган даражаси билан, яъни ишлаб чиқарилган ва сотилган маҳсулот ҳажми ва бир ишчига тўғри келган миқдори билан боғлиқ бўлади. ишчи учун қандай шаклда ва қанча миқдорда иш ҳақи олиши эмас, балки унга қанча миқдорда товарлар ва хизматлар сотиб олиши мумкинлиги муҳим. шу сабабли номинал ва реал иш ҳақи фарқланади. номинал иш ҳақи бу маълум вақт давомида олинган пул суммаси ёки пул шаклидаги иш ҳақи. реал иш ҳақи – бу номинал иш ҳақига сотиб олиш мумкин бўлган товарлар ва хизматлар миқдори. бошқача айтганда реал иш ҳақи – бу номинал иш ҳақининг «харид этиш» қобилияти. ўз-ўзидан аниқки, реал иш ҳақи номинал иш ҳақига ва харид қилинадиган товарлар (ва хизматлар) нархига боғлиқ. шундай экан, реал иш ҳақи бошқа шароитлар бир хил бўлганда, номинал иш ҳақига тўғри мутаносибдир …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarilgan mahsulotning taqsimlanish tamoyillari bo‘yicha turlicha nazariyalar"

презентация powerpoint режа: 12-мавзу. иш ҳақи ва меҳнат муносабатлари 1 2 3 4 яратилган маҳсулот ва даромадларнинг тақсимланиш тамойиллари иш ҳақининг иқтисодий мазмуни иш ҳақини ташкил этиш шакллари ва тизимлари меҳнат муносабатларининг иқтисодий мазмуни ва касаба уюшмаларининг роли ишлаб чиқарилган маҳсулотнинг тақсимланиш тамойиллари бўйича турлича назариялар 1. яратилган маҳсулот ва даромадларнинг тақсимланиш тамойиллари француз олими ж.б.сей «ишлаб чиқаришнинг уч омили» деган ғояни илгари суриб, унда товарларни ишлаб чиқаришда меҳнат, ер ва капитал баб-баравар қатнашади, улар ҳамма даромадлар манбаидир ва бинобарин даромадлар ҳам шу омиллар ўртасида тақсимланади, деб кўрсатади. америкалик иқтисодчи олим ж.б.кларкнинг қўшилган омил (сўнгги қўшилган капитал ёки ишчи кучи) унумдорлиги д...

This file contains 32 pages in PPTX format (567.9 KB). To download "ishlab chiqarilgan mahsulotning taqsimlanish tamoyillari bo‘yicha turlicha nazariyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarilgan mahsulotning… PPTX 32 pages Free download Telegram