11-mavzu. ma’lumotlar bazasi va ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari

PPTX 27 pages 376.3 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 376.3 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

11-mavzu. ma’lumotlar bazasi va ma`lumotlar bazasini boshqarish tizimlari 11-mavzu. ma’lumotlar bazasi va ma`lumotlar bazasini boshqarish tizimlari “axborot texnologiyalari” kafedrasi katta o’qituvchisi x.ikromov reja: 1 2 zamonaviy boshqaruv tizimlari va ularning arxiterturalari mbbtlarini standartlashtirish va rivojlanish istiqbollari mbbtda har bir mb modeli quyidagi xususiyatlari bo`yicha tavsiflanadi: ma`lumotlar tuzilmalarining turi ma`lumotlar ustida bajariladigan amallar butunlikning cheklanganligi mbbtning asosiy xususiyati mbbtning asosiy xususiyati faqatgina qiymatlarni kiritish va saqlashni amalga oshiruvchi vositalar bo`lmasdan, uning tuzilmasini ham berilishidir. mbbt boshqaruvi ostidagi qiymatlar va ular tavsifi saqlanadigan fayllarni mb deb atash qabul qilingan. mbga biror o`zgarish kiritilsa u dasturiy mahsulotlarga ta`sir qilmaydi. mbbt har bir foydalanuvchiga qiymatlarga kirish imkoniyatini yaratib beradi. foydalanuvchi mbbtning quyidagi xususiyatlari haqida tushunchaga ega bo`lmasligi mumkin: qiymatlarning xotirada jismoniy joylashtirilishi va ularning tasvirlanishi so`ralgan ma`lumotlarni izlash mexanizmi bir vaqtning o`zida bir xil ma`lumotlarni bir necha foydalanuvchi so`rovida tasvirlanishi va o`zgartirishda vujudga keladigan muammolar yechimi ruxsat berilmagan kirishlar va nomutanosib o`zgartirishlarda himoyalash usullari …

2 / 27

uchun mb ga murojaat etadi mbga murojaat mbbt orqali bajariladi va mbbt da mbning jismoniy tuzilmasi haqidagi barcha ma`lumotlar saqlanadi mbbt foydalanuvchi so`rovlarini bajarish uchun ma`lumotlarga murojaatni ta`minlab beradi mbbt natijalarni ilovaga beradi ilova esa o`zida mavjud foydalanuvchi interfeysi yordamida so`rov natijasini tasvirlab beradi “fayl-server” arxitekturasi qo`yilgan masalalar murakkabligining oshishi, shaxsiy kompyuterlar va lokal hisoblash tarmoqlarining paydo bo`lishi, yangi “fayl-server” arxitekturasi paydo bo`lishiga zamin yaratdi. tarmoq orqali murojaat qilish mumkin bo`lgan mbning ushbu arxitekturasida tarmoqdagi bitta kompyuter server sifatida ajratiladi va unda mbning fayllari joylashtiriladi. foydalanuvchilarning so`roviga mos holda fayllar fayl-serverdan foydalanuvchilarning ishchi stantsiyalariga uzatiladi va u yerda ma`lumotlarni qayta ishlash bilan bog`liq asosiy ishlar bajariladi. bunda markaziy server ma`lumotlarni qayta ishlashda qatnashmasdan faqat fayllarni saqlovchi vazifasini bajaradi. “fayl-server” arxitekturasi bu texnologiyani ishlash tartibi quyidagicha: 1. mb fayllar to`plami shaklida maxsus ajratilgan kompyuterning (fayl server) qattiq diskida joylashtirilgan bo`ladi; 2. lokal tarmoq mavjud bo`lib, undagi har bir mijoz kompyuterida mbbt …

3 / 27

tasvirlaydi. 5. mbbt fayl serverda joylashgan ma`lumotlarga murojaatni amalga oshiradi. buning natijasida mb fayllarining bir qismi mijoz kompyuterga nusxalanadi va qayta ishlanadi. natijada foydalanuvchi so`rovini bajarish ta`minlanadi (ma`lumotlar ustidagi zarur amallar bajariladi); kamchiliklari: foydalanuvchilar bir vaqtda bitta ma`lumotga murojaat etsa unumdorlik keskin pasayadi, chunki joriy ma`lumot bilan ishlayotgan foydalanuvchi o`z ishini tugatishini kutish zarur. aks holda, bir foydalanuvchi tomonidan kiritilgan o`zgartish ikkinchi foydalanuvchining amallari natijasida yo`qotilishi mumkin. mbga murojaat etganda barcha hisoblash yuklamasi mijoz dasturi zimmasiga tushadi. chunki, jadvaldan ma`lumot tanlash so`rovi berilganda mbning to`la jadvali mijoz mashinasiga nusxalanadi va tanlash mijoz tomondan bajariladi. shu tarzda mijoz kompyuteri va tarmoqning resurslari nooptimal tarzda sarflanadi. natijada, tarmoq trafigi ko`payadi va foydalanuvchi kompyuterining apparat quvvatiga bo`lgan talablari ham oshadi. qoidaga ko`ra, alohida yozuvlar bilan ishlash uchun mo`ljallangan navigatsion yondoshuv qo`llaniladi. kamchiliklari: fayl-serverdagi mbning alohida jadvallariga dasturdan foydalanmasdan instrumentlar vositasi yordamida o`zgartishlar kiritish juda oson (masalan, paradox va dbase fayllariga borland firmasining database …

4 / 27

di. mantiqiy masala ona stolga pechenielarni qo’yib, o’g’illariga maktabdan qaytgach pechenielarni teng bo’lib olishlarini tayinladi. birinchi bo’lib maktabdan anvar qaytdi. u pechenielarni uchdan birini olib ketdi. keyin sarvar qaytdi, u stolda turgan pechenielarning uchdan birini olib ketdi. oxirgi bo’lib sardor qaytdi va qolgan pecheniyelarning uchdan birini oldi. agar sardor 4 ta pecheniye olgan bo’lsa, stol ustida dastlab nechta pecheniye bo’lgan? “mijoz – server” arxitekturasi “mijoz – server” texnologiyasini qo`llash tarmoqqa birlashtirilgan kompyuterlarga asoslanadi va bu kompyuterlardan biri maxsus boshqaruv funktsiyalarini bajaradi (tarmoq serveri bo`ladi). “mijoz – server” arxitekturasi funktsiyalarni foydalanuvchi dasturi (mijoz deb ataluvchi) va server funktsiyalariga ajratadi. mijoz–dastur mb saqlanayotgan serverga sql tilidagi so`rovni jo`natadi. masofadagi server so`rovni qabul qiladi va faol bo`lgan sql-serverga beradi. sql-server – bu masofadagi mbni boshqaruvchi maxsus dastur. sql-server so`rovni talqin qiladi, bajaradi, so`rov natijalarini rasmiylashtiradi va mijoz–dasturiga uzatadi. mijoz kompyuterining resurslari so`rovni bajarishda ishtirok etmaydi. mijoz kompyuter faqat server mbga so`rov jo`natadi va …

5 / 27

u qoidalar ushbu mb dan foydalanuvchi barcha dasturlar uchun yagona hisoblanadi. shu tarzda, butunlikni qo`llab-quvvatlashda qarama-qarshi qoidalarni vujudga kelishi oldi olinadi. sql–serverlar tomonidan qo`llabquvvatlanadigan ishonchli tranzaktsiyalar apparati bitta ma`lumotni bir vaqtda turli foydalanuvchilar tomonidan o`zgartirilishiga yo`l qo`ymaydi va mbda avariyali tugagan o`zgarishlarni bekor qilish imkoniyati mavjud. “mijoz – server” arxitekturasi “mijoz – server” arxitekturasi quyidagicha qurilgan: mb fayllar to`plami shaklida maxsus kompyuterning (tarmoq serveri) qattiq diskida joylashadi. mbbt ham tarmoq serverida joylashadi. mijoz kompyuterlaridan iborat bo`lgan lokal tarmoq mavjud bo`lib, har bir kompyuterda mb bilan ishlovchi mijoz dasturi o`rnatilgan. har bir mijoz kompyuterda foydalanuvchilar dasturni ishga tushirish imkoniga ega. dasturning foydalanuvchi interfeysi yordamida foydalanuvchilar ma`lumotlarni tanlash/yangilash uchun serverdagi mbga murojaat qiladi. murojaat qilish uchun maxsus sql so`rovlar tili ishlatiladi, ya`ni serverga faqat so`rov matni jo`natiladi. mbbtda serverdagi mbning jismoniy tuzilmasi haqidagi ma`lumotlar saqlanadi. mbbt serverdagi ma`lumotlarga murojaatni qayd qiladi va serverda ma`lumotlarni qayta ishlash amallari bajariladi va natija mijoz kompyuteriga …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "11-mavzu. ma’lumotlar bazasi va ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari"

11-mavzu. ma’lumotlar bazasi va ma`lumotlar bazasini boshqarish tizimlari 11-mavzu. ma’lumotlar bazasi va ma`lumotlar bazasini boshqarish tizimlari “axborot texnologiyalari” kafedrasi katta o’qituvchisi x.ikromov reja: 1 2 zamonaviy boshqaruv tizimlari va ularning arxiterturalari mbbtlarini standartlashtirish va rivojlanish istiqbollari mbbtda har bir mb modeli quyidagi xususiyatlari bo`yicha tavsiflanadi: ma`lumotlar tuzilmalarining turi ma`lumotlar ustida bajariladigan amallar butunlikning cheklanganligi mbbtning asosiy xususiyati mbbtning asosiy xususiyati faqatgina qiymatlarni kiritish va saqlashni amalga oshiruvchi vositalar bo`lmasdan, uning tuzilmasini ham berilishidir. mbbt boshqaruvi ostidagi qiymatlar va ular tavsifi saqlanadigan fayllarni mb deb atash qabul qilingan. mbga biror ...

This file contains 27 pages in PPTX format (376.3 KB). To download "11-mavzu. ma’lumotlar bazasi va ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: 11-mavzu. ma’lumotlar bazasi va… PPTX 27 pages Free download Telegram