dml (data manipulation language) buyruqlari

PPTX 30 pages 92.6 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 92.6 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

sql тили reja 1. insert operatori 2. update operatori 3. delete operatori 4. murakkab so’rovlar. ma’lumotlarni qayta ishlash sql operatorlari dml buyruqlari dml (data manipulation language) — bu sql (structured query language) tilining bir qismi bo‘lib, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni o‘zgartirish, qo‘shish yoki o‘chirish uchun ishlatiladi. dml sql orqali foydalanuvchiga ma'lumotlar bilan ishlash imkonini beradi. dml buyruqlari 5 ta dml buyrug’i mavjud: select insert update delete merge professionallar select buyrug’ini ko’pincha dmlga kiritishmaydi. merge buyrug’i esa sqlning yangi versiyalarida ishlaydi. merge buyrug‘i sqlning nisbatan yangi va kuchli operatorlaridan biri bo‘lib, ma'lumotlarni yangilash, qo‘shish yoki o‘chirish operatsiyalarini bir buyruqda birlashtirish imkonini beradi. bu buyrug‘ni ko‘pincha etl (extract, transform, load) jarayonlarida yoki upsert operatsiyalarida (update + insert) ishlatishadi. masalan, merge bir jadvaldagi ma'lumotlarni boshqa jadvaldagi ma'lumotlar bilan taqqoslab, kerakli o‘zgarishlarni kiritadi. merge sintaksisining asosiy qismi: merge into target_table as target using source_table as source on target.key = source.key when matched then update set …

2 / 30

a'lumotlarni bog‘lash uchun shart ko‘rsatiladi. bu yerda key ustuni har ikkala jadvalda umumiy bo‘lgan birlamchi yoki unikal qiymatni anglatadi. misol: employee_id yoki product_id. when matched then update agar target va source jadvalidagi mos yozuvlar topilsa (ya'ni, on sharti bajarilsa), update operatsiyasi bajariladi. misol: target jadvalidagi column ustuni source jadvalidagi ma’lumot bilan yangilanadi. when not matched then insert agar source jadvalidagi ma’lumot target jadvalida topilmasa, yangi yozuv insert orqali maqsad jadvaliga qo‘shiladi. misol: source jadvalidagi ustunlar (columns) va qiymatlar (values) maqsad jadvaliga qo‘shiladi. dml buyruqlari dmlning asosiy funksiyalari: insert jadvalga yangi ma'lumot qo‘shadi. sintaksis: sql insert into table_name (column1, column2, ...) values (value1, value2, ...); ma`lumotlarni kiritish ma`lumotlar insert operatori orqali kiritiladi. insert into jadval_nomi [( ) ] values ( ) masalan, books jadvaliga yangi kitob ma`lumotlari kiritiladi insert into books ( isbn, titl, autor, coautor, yearizd, pages) values (‘5-88782-290-2’, ’аппаратные средства ibm pc. энциклопедия’, ‘гук m. ‘, ‘ ‘,2000, 816) …

3 / 30

ham bir xil amalni bajaradi. ma`lumotlarni kiritish shuningdek, to`liq miqdorda bo`lmagan qiymatlarni ko`rsatish mumkin. ya`ni, qiymatlar qatorida muallifdoshni ko`rsatmaslik mumkin, chunki joriy kitobda muallifdosh yo`q. biroq bunda qiymat kiritiladigan ustun nomlarini quyidagicha shaklda ko`rsatish kerak bo`ladi: insert into books ( isbn, titl, autor, yearizd,pages) values((‘5-88782-290-2’, ‘аппаратные средства ibm pc. энциклопедия’, ’гук m.’, 2000,816) bu holda coautor ustuniga null qiymati yoziladi. ma`lumotlarni kiritish agar jadvalni yaratishda ustun yoki atributga majburiy qiymat (not null) belgisi qo`yilgan bo`lsa, u holda insert operatorida joriy ustunning har bir satriga kiritiladigan qiymat ko`rsatilishi kerak. shuning uchun, agar jadvalning hamma ustuni majburiy qiymatli bo`lsa, u holda har bir yangi kiritladigan satrda barcha ustun uchun qiymat mavjud bo`lishi kerak va bunda ustunlar ro`yxatini ko`rsatish shart emas. aks holda jadvalda kamida bitta majburiy qiymatli bo`lmagan ustun bo`lsa, u holda albatta ustunlar ro`yxatini ko`rsatish shart bo`ladi. qiymatlar ro`yxatida maxsus funktsiyalar va ifodalar ko`rsatilishi ham mumkin. bunda, ushbu funktsiyalarning qiymatlari ma`lumotlarni …

4 / 30

ntiruvchi bir yoki bir neta satrlarni o`chirishi mumkin. delete from jadval _nomi [where tanlash_sharti] agar satrlarni tanlash sharti ko`rsatilmasa, u holda jadvaldagi barcha satrlar o`chiriladi. natijada ma`lumotlarga ega bo`lmagan bo`sh jadval hosil bo`ladi. delete o`chirish operatori agar jadvaldan oldingi sessiya natijalarini o`chirish kerak bo`lsa, u holda r1 jadvalidagi barcha satrlar o`chiriladi: delete from r1 where qismidagi shart ifodasi xuddi select operatoridagi fil’trlash shartiga o`xshash bo`ladi. bu shart jadvaldan qaysi satrlar o`chirilishi kerakligini aniqlaydi. masalan, talaba maxmudova a.v. o`chirilishi kerak bo`lsa, quyidagi so`rov beriladi: delete from r2 where fio = “maxmudova a.v.” delete o`chirish operatori agar jadvaldan o`zlashtirmagan talabalarni o`chirish kerak bo`lsin. oliy ta`lim qonuniga ko`ra oxirgi sessiyada ikkita va undan ortiq fandan ikki baho olgan talaba o`zlashtirmagan hisoblanadi. u holda tanlab olish sharti ikkita va undan ko`p ikki baho olgan talabalarni va ikkita undan ko`p imtihonlarni topshirmagan talabalarni aniqlashi kerak. delete o`chirish operatori bunday talabalarni aniqlash uchun r1 jadvalidan ikki …

5 / 30

ish uchun ishlatiladi. bu erda ham where qismi delete operatoridagi kabi bo’ladi. u delete operatoridagi kabi bir xil vazifani bajaradi va o`zgartirish amali bajariladigan satrlarni tanlash imkonini beradi. agar tanlash sharti (where qismi) ko`rsatilmagan bo`lsa, u holda, o`zgartirish amali jadvalning barcha satrlari uchun bajariladi. update jadval_nomi set ustun_nomi = yangi_qiymat [where tanlash_sharti] update ma`lumotlarni yangilash operatsiyasi masalan, talaba fozilova k. e. mbbt fanidan “2” baho oldi, keyin uni “3” bahoga qayta topshirgan bo`lsin. bu holatga mos holda baholar jadvalini o`zgartirish amali quyidagi operator bilan amalga oshiriladi: update baholar set baho = 3 where fio = ‘fozilova k.e.’ and fan = ‘mbbt’; update ma`lumotlarni yangilash operatsiyasi qanday holatlarda bir nechta satrlarni o`zgartirish zarurati paydo bo`ladi? bu kam uchraydigan masala emas. masalan, agar guruhlar jadvalidagi guruhlarni kursini bittaga oshirish zarur bo`lsa, quyidagi o`zgartirish amalini bajarish mumkin. guruhlar jadvali quyidagicha sxemaga ega bo`lsin: r4 = update r4 set r4.kypc = r4.kypc + 1 …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dml (data manipulation language) buyruqlari"

sql тили reja 1. insert operatori 2. update operatori 3. delete operatori 4. murakkab so’rovlar. ma’lumotlarni qayta ishlash sql operatorlari dml buyruqlari dml (data manipulation language) — bu sql (structured query language) tilining bir qismi bo‘lib, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni o‘zgartirish, qo‘shish yoki o‘chirish uchun ishlatiladi. dml sql orqali foydalanuvchiga ma'lumotlar bilan ishlash imkonini beradi. dml buyruqlari 5 ta dml buyrug’i mavjud: select insert update delete merge professionallar select buyrug’ini ko’pincha dmlga kiritishmaydi. merge buyrug’i esa sqlning yangi versiyalarida ishlaydi. merge buyrug‘i sqlning nisbatan yangi va kuchli operatorlaridan biri bo‘lib, ma'lumotlarni yangilash, qo‘shish yoki o‘chirish operatsiyalarini bir buyruqda birlashtirish imkonini be...

This file contains 30 pages in PPTX format (92.6 KB). To download "dml (data manipulation language) buyruqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: dml (data manipulation language… PPTX 30 pages Free download Telegram