maktabgacha yosh davridagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi

PPTX 14 pages 104.2 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 104.2 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

7-mavzu. maktabgacha yosh davrdagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi 7-mavzu. maktabgacha yosh davrdagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi 1.maktabgacha yosh davrdagi bolalarda sezgi va idrokning rivojlanishi. 2. maktabgacha tarbiya yoshi davridagi bolalar sezgi va idrokining psixofiziologik xususiyatlari. 3. sensor idrok etish xususiyatlari. bola idrokining shakllanishida kattalarning ta’siri. tayanch iboralar: sensor tarbiya, , sensor taraqqiyot, idrok, sensor etaloni, analizatorlar, idrok qilish, perseptiv jarayon, estetik idrok. bolaning bog‘cha yoshidagi davri sezgi a’zolari va idrokining intensiv rivojlanish davri hisoblanadi. bolalar sezgi va idroklarining yordami bilan tevarak-atrofdagi narsalarning shaklan katta-kichikligini va ranglarini bilib oladilar. sensor tarbiya deganda nimani tushunamiz? sensor tarbiya aqliy tarbiyaning bir bo‘lagi bo‘lib, biz bunda sezgi a’zolari va idrokni maqsadga muvofiq ravishda rivojlantirish va mukammallashtirishni tushunamiz. bolalar tarbiyachining rahbarligi ostida turli mashg‘ulotlarda narsalarning har xil xususiyatlarini, qattiq-yumshoqligini, rangini, shaklini qayta-qayta idrok qilar ekanlar, ularning ongida narsalarning turli xususiyatlariga doir etalonlar (andaza, obrazlar) yuzaga keladi. keyinchalik bolalar narsalarning xususiyatlarini, belgilarini idrok qilganlarida o‘z tasavvurlaridagi …

2 / 14

atlanadigan bo‘ladilar. bolaning ko‘rish sezgisi bog‘cha yoshigacha bo‘lgan davrda juda tez takomillashadi. shuning uchun bolaning ko‘zi katta yoshdagi odamlar ko‘ziga nisbatan uzoqni ko‘ra oladi. agarda bolaning ko‘zi biron kasallikka uchramay, normal va sog‘lom taraqqiy etsa, ko‘rish o‘tkirligi katta yoshdagi odamlarnikiga nisbatan ikki-uch barobar ortiq bo‘ladi.bog‘cha yoshidagi bolalar sezgisini o‘stirishda tarbiyachining roli juda kattadir. tarbiyachi turli qiziqarli mashg‘ulotlar orqali bolalar sezgi a’zolarining sezgirlik darajasini o‘stirishga yordam berishi kerak. masalan, bolalarda uzoqdagi narsalarning farqini ajrata olish sezgirligini takomillashtirish uchuma’lum uzoqlikka qo‘yib, farqini ajrata olish o‘yinini o‘tkazish mumkin. bunda bolalarning ko‘rish sezgirliklari darajasiga qarab, kubiklar qo‘yilgan masofalarni n rangli va har xil kattalikdagi qutichalar yoki kubiklarni ayrim bolalarga nisbatan uzoqlashtirish va boshqa bolalarga nisbatan esa yaqinlashtirish mumkin. bolalar yorqin (juda yaltiroq) ranglarni yoqtiradilar. yorqin ranglar ularga qandaydir zavq bag‘ishlaydi.bola ranglarni hali bir-biridan yaxshi farqlay olmaydi. unga ranglarning farqini bilishga yordam qiladigan o‘yinchoqlar berish lozim. bolalar rasmli kitobchalar va o‘yinchoqlar bilan shug‘ullanganlarida ularni ko‘zlariga …

3 / 14

sezgisining ham roli juda kattadir bolalarning eshitish a’zolari anatomik jihatdan katta odamlarnikiga nisbatan birmuncha nozik va zaif bo‘ladi. ayrim bolalarning ko‘rish sezgilari zaifroq bo‘lgani singari boshqa bir bolalarning eshitish sezgilari zaifroq bo‘lishi mumkin. tarbiyachi bog‘cha yoshidagi bolalar eshitish sezgilari sezgirligini tekshitib ko‘rishi kerak. yaxshi eshitmaydigan bolalar odatda anqov va hadiksiraydigan bo‘ladilar. bunday bolalar «kar», «karquloq», «anqov» degan laqab olishdan qo‘rqib, o‘zlarining ayblarini hech kimga, hatto tarbiyachiga ham bildirmaslikka tirishadilar. eshitish sezgisi zaif bo‘lgan bolalar nutqi o‘zlashtirishdan orqada qoladi. bu esa ularning umuman psixik taraqqiyotdan orqada qolishlariga olib kelishi mumkin.tarbiyachi eshitish sezgisi zaif bo‘lgan bolalarni aniqlab olgandan so‘ng ularga nisbatan individual munosabatda bo‘lishi kerak. bunday bolalarni hikoya o‘qib berish yoki suhbatlashish kabi mashg‘ulotlarda eng oldingi qatorga o‘tkazish lozim. bundan tashqari, eshitish sezgisi zaif bolalar ayrim narsalarni qayta-qayta so‘raganlarida ularni jerkib tashlamay, osoyishtalik bilan aniq javob berish lozim bog‘cha yoshidagi bolalar umuman ta’mni emas, balki ta’mning barcha turlarini deyarli ajrata oladilar. hidlarga …

4 / 14

vojlantirish birmuncha qiyin.ilk yoshdagi bolalar har bir narsani o‘z qo‘llari bilan ushlab, timirskilab ko‘rishga harakat qiladilar. bolalardagi bu xususiyat ularning bog‘cha yoshidagi davrlarida ham saqlanib qoladi. ana shu sababli bog‘cha yoshidagi bolalar ham har bir narsani shunday sirtdan ko‘rib qo‘ya qolish bilan qanoatlanmay, «qani, men bitta ko‘ray», «qani menga berib turing» degan iboralar bilan qo‘llarini cho‘zib intilaveradilar. bog‘cha bolalaridagi bu xususiyatni ularning haddan tashqari qiziquvchanliklari va turmush tajribalarining ozligi bilan tushuntirish mumkin. shu sababti bolalardagi bunday intilishni bo‘g‘masdan, imkoniyat boricha so‘ragan narsalarini ushlab ko‘rishlariga ijozat berish kerak. teri sezgirligi bog‘cha yoshidagi bolalarda ham xuddi katta odamlardagi kabi organizmning ayrim joylarida kuchli, ayrim joylarida esa kuchsizroq joylashgan bo‘ladi. bolalarda qo‘l barmoqlarining uchi va yuz qismlari boshqa joylariga nisbatan g‘oyat sezgirdir. teri sezgirligini turli mashg‘ulotlar va mashqlar orqali rivojlantirish mumkin. masalan, ko‘zni bog‘lab, turli narsalarni qo‘l bilan paypaslab aniqlash, har xil taxtachalarning silliqlik darajasini aniqlash, bog‘chalarda keng qo‘llaniladigan «ajoyib xaltacha» va hokazo …

5 / 14

torlarning) rolini juda obrazli qilib tasvirlab bergan edi. yan amos komenskiyning fikricha: «sezgi a’zolarimiz ongimizdan (miyadan) tashqi olamga qarata ochilgan darchalardir. biz ongimizda aks ettirayotgan hamma narsa va hodisalar faqat mana shu darchalar orqali ongimizga kiradi». bu haqiqatan ham juda to‘g‘ri o‘xshatishdir. chunonchi, bironta darcha bekilib qolgan bo‘lsa (ya’ni bironta sezgi a’zolarimiz ishdan chiqqan bo‘lsa) u paytda biz shu sezgi a’zoyimiz bilan bog‘liq bo‘lgan narsalarni to‘la aks ettira olmaymiz. ongimizdan tashqari olamga qarata ochilgan mana shu darchalar qanchalik keng va ravon ochilgan bo‘lsa, atrofimizdagi narsa va hodisalarni shunchalik chuqur hamda atroflicha aks ettiramiz. mana shuning uchun bog‘chada ham, oilada ham bolalarning sensor tarbiyalariga, ya’ni sezgi a’zolarini takomillashtirishga alohida ahamiyat bilan qarash kerak. maktabgacha tarbiya yoshi davridagi bolalar sezgi va idrokining psixofiziologik xususiyatlari. bolalarda idrokning rivojlanishi bog‘cha yoshidagi bolalarning turli narsalarni idrok qilishida ularning ko‘zga yaqqol tashlanib turuvchi belgilariga (rangi va shakliga) asoslansalar ham, lekin chuqur tahlil qila olmaydilar. bog‘cha yoshidagi …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha yosh davridagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi"

7-mavzu. maktabgacha yosh davrdagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi 7-mavzu. maktabgacha yosh davrdagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi 1.maktabgacha yosh davrdagi bolalarda sezgi va idrokning rivojlanishi. 2. maktabgacha tarbiya yoshi davridagi bolalar sezgi va idrokining psixofiziologik xususiyatlari. 3. sensor idrok etish xususiyatlari. bola idrokining shakllanishida kattalarning ta’siri. tayanch iboralar: sensor tarbiya, , sensor taraqqiyot, idrok, sensor etaloni, analizatorlar, idrok qilish, perseptiv jarayon, estetik idrok. bolaning bog‘cha yoshidagi davri sezgi a’zolari va idrokining intensiv rivojlanish davri hisoblanadi. bolalar sezgi va idroklarining yordami bilan tevarak-atrofdagi narsalarning shaklan katta-kichikligini va ranglarini bilib oladilar....

This file contains 14 pages in PPTX format (104.2 KB). To download "maktabgacha yosh davridagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha yosh davridagi bola… PPTX 14 pages Free download Telegram