xix-xx asr o‘zbek bolalar adabiyotida yetakchi g‘oyalar

PPTX 38 pages 1.6 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

презентация powerpoint xix-xx asr o‘zbek bolalar adabiyotida yetakchi g‘oyalar reja: a.avloniyning pedagogik faoliyati h.h. niyoziy ma’rifati g‘afur g‘ulomning bolalar uchun yozilgan she’rlarida ilgari surilgan g‘oyalar. quddus muhammadiyning hayoti va ijodiy faoliyati shoir yozuvchi quruvchi publisist san’atshunos abdulla avloniy dramaturg pedagog duradgor mashhur o‘zbek ma’rifatparvari, shoiri va jamoat arbobi abdulla avloniy 1878-yil 12-iyulda toshkentda hunarmand oilasida tug‘ilgan. eski maktabda savod chiqardi, madrasada tahsil oldi. oiladagi moddiy qiyinchiliklar tufayli bolaligidan odamlar eshigida mehnat qildi, g‘isht quyish, suvoqchilik, pechkachilik, duradgorlik, binokorlik kabi kasblar bilan shug‘ullandi, «imoratchi usta» degan nom oladi.abdulla avloniy she’rlari 15 yoshidan boshlab matbuotda ko‘rina boshladi. jadidchilik harakati rahbarlaridan biri bo‘lgan avloniy 1904 yilda toshkentning mirobod mahallasida jadid maktabini, 1909 yilda «jamiyati xayriya» uyushmasini tashkil etadi. 1905-1917 yillarda matbuotdagi qizg‘in faoliyati, ko‘plab publitsistik maqolalari bilan «bir yoqdan milliy islohot uchun mafkura hozirlag‘on, ikkinchi yoqdan el orasiga o‘zgarish tuxmini sochg‘on» ham( abdulla avloniy bo‘ldi. avloniy o‘zi nashr etgan «shuhrat» (1907) nomli gazetasi …

2 / 38

ortib duradgorligu g‘isht quyishgacha, suvoqchilikdan tortib tunukasozlikkacha bo‘lgan kasb-korlari bilan shug‘ullandi hayot o‘zining qaysi og‘ir ko‘chalariga olib kirmasin, yosh abdulla doimo o‘qishga, ilm olishga chanqoqlik bilan yashadi. shu boisdan, aksar yillari kuz va qish yillari o‘qib, bahor va yozda oila tirikchiligiga qarashdi. o‘n besh yoshlarida she’rlari matbuotda ko‘rindi. marifatli va ilmli bo‘lish har bir xalqning taqdiri va taraqqiyotini belgilaydigan omildir, deydi abdulla avloniy ko‘plab she’rlar, she’riy to’plamlar muallifidir. uning she’rlarida vatanparvarlik, ma’rifatparvarlik va milliy-ozodlik taronalari alohida o‘rin tutadi bolalarga bag’ishlangan “vatan” (1916) she’rida dunyodagi eng ulug‘ va muqaddas tushuncha vatandir, vatanga sadoqatli bo‘lmoq, lozimligi uqtiriladi avloniy dramalari pinak portugaliya inqilobi biz va siz advokatlik osonmi avloniy taxalluslari hijron nobil indamas shuhrat surayyo shapaloq, chol ab, chegiboy avloniyning darslik va qo‘llanmalari «birinchi muallim» («muallimi avval», 1909), «ikkinchi muallim» («muallimi soniy», 1912) «turkiy guliston yoxud axloq» (1913), gulistoni maktab» (1917), «adabiyot yoxud milliy she’rlar» (1909-1916, 6 qism) «shuhrat» (1907) nomli gazetasini nashr …

3 / 38

iyotlar qilgan sanʼatkordir. hamza 1889 yilda qoʻqonda tabib oilasida tugʻildi. otasi maʼrifatli, ilgʻor ziyoli edi. hamza eski maktabda, rus-tuzem maktabida va madrasada oʻqidi, fors, arab va rus tillarini oʻrgandi. shu bilan birga fuzuliy, navoiy, hofiz kabi mashhur sharq shoirlari, furqat, muqimiy asarlari ustida mustaqil mutolaa qildi, ulardan oʻrgandi, ilhomlandi va ular taʼsirida 1905 yildan boshlab “nihon” taxallusi bilan sheʼrlar yoza boshladi va 25 yoshdayoq “devon” tuzdi. ularda sharq sheʼriyatiga xos muhabbat, diniy tematika bilan birga maʼrifatga chaqirish muhim oʻrin egallaydi. hamza shaharda usuli savtiya maktabini ochib quvgʻin qilinsa, ikkinchi shaharda yana shunday jadid maktabini tashkil qildi, koʻproq kambagʻal bolalarni va kambagʻallarni oʻqitishga intildi. hamzaning maorif-oʻqitish ishlaridagi yutugʻi shunda boʻldiki, islomni usuli savtiya bilan bogʻlay oldi – qurʼon va hadislarni faol yordamga tortib, xalqni ilm-maʼrifatga, yangilikka daʼvat etdi. hamza hakimzoda niyoziy shoir yozuvchi rejissyor jurnalist pedagog kompozitor hamza maktablar ochgan va pedagogic faoliyatini davom etkizgan 1910 yilda toshkentda qashqar mahallasida 1911 …

4 / 38

va bolalar adabiyoti hamzaning tarbiyachilik faoliyatini uning shu mavzuda yozgan asarlari yanada toʻldiradi. uning ilm va tarbiyaviy mavzuda yaratgan “ilm ista”, “maktab”, “kitob”, “oʻqi”, “qalam”, “hikoya”, “toʻgʻrisoʻz bola”, “hikoyat”, “toshbaqa va chayon”, “bolaning yomon boʻlmogʻiga sabab boʻlgan onaning jazosi” kabi sheʼrlari xarakterlidir. bu asarlar shoirning 1914 yilgacha boʻlgan ijodidan namuna sifatida tahsinga loyiqdir. muallim-olimning bu kitobidan munosib oʻrin olgan “maktab xususinda” asari alohida ajralib turadi. u bu sheʼrda maktabni millatning quyoshiga, guli va bogʻiga oʻxshatib taʼriflaydi: maktab millat saroyi, ilm-u adabning joyi. dunyoda eng saodat axtarganlarning joyi. “birinchi sinf bolasining soʻzi” sheʼrida shoir oʻsha quyoshga, nurga, gulga, baxtga intilgan oʻquvchining yozuv va chizuvini oʻrganib olib baxtga erishayotganligini uning nomidan quyidagi misralarda bayon qiladi: mening oʻqub, yozganim, oltin, kumush qazganim, tilak sari uchuvga goʻyo qanot yozganim. hamza xalqni oʻqitish, savodxon qilish uchun tinimsiz intiladi va kurashadi, maktablar uchun darslik va qoʻllanmalar yozishni oʻziga maqsad qilib oladi. hamza yozgan darsliklar uning oʻsha …

5 / 38

ob beradi: soʻzlang, ako, qomatingizga qarab, bu soʻzingiz aslida yolgʻon erur, tangaga yolgʻonni kim olgan erur, sizda koʻp ekan oʻzi yolgʻon, ako, siz oni avval sotib aylang ado. qolsa kamib, yetmay agar sizdanam, oʻrtogʻingizda koʻp erur bizdanam. ofarin aytdilar oning soʻziga tangani xolis berubon oʻziga. hissa: kimki toʻgʻri soʻzi har qachon, tekkizadir doimiy boʻyla hison. hamzaning “yengil adabiyot”ga kiritgan sheʼrlaridagi bosh qahramonlarning belgili xususiyatlaridan biri – toʻgʻrisoʻzlik. shoir bolalarni toʻgʻri va rostgoʻy boʻlishga, zararli va foydasiz ishlardan qochib, ijobiy ishlar bilan shugʻullanishga, kishilarning yaxshi sifatlaridan ibrat olishga chaqirgan. “toʻgʻrisoʻz bola” sheʼrida bu fikr yanada jonli chiqqanini koʻramiz. hamza bu sheʼrida barcha narsa pul va boylik bilan oʻlchangan jamiyatda hamma narsadan koʻra haqiqatni ustun qoʻygan ijobiy qahramon bola obrazini yaratadi. “qimorning boshi” degan bir sheʼr bor. unda shoir hoshimjon degan bolaning ayanchli qismatidan toʻgʻri xulosa chiqarishga chaqiradi. hoshimjonning “toʻptosh”, “juftmi-toq” degan oʻyinlarni oʻynashdan asta-sekin qimor oʻynashga oʻrganganini, bora-bora qimorga mukkasidan ketib, …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xix-xx asr o‘zbek bolalar adabiyotida yetakchi g‘oyalar"

презентация powerpoint xix-xx asr o‘zbek bolalar adabiyotida yetakchi g‘oyalar reja: a.avloniyning pedagogik faoliyati h.h. niyoziy ma’rifati g‘afur g‘ulomning bolalar uchun yozilgan she’rlarida ilgari surilgan g‘oyalar. quddus muhammadiyning hayoti va ijodiy faoliyati shoir yozuvchi quruvchi publisist san’atshunos abdulla avloniy dramaturg pedagog duradgor mashhur o‘zbek ma’rifatparvari, shoiri va jamoat arbobi abdulla avloniy 1878-yil 12-iyulda toshkentda hunarmand oilasida tug‘ilgan. eski maktabda savod chiqardi, madrasada tahsil oldi. oiladagi moddiy qiyinchiliklar tufayli bolaligidan odamlar eshigida mehnat qildi, g‘isht quyish, suvoqchilik, pechkachilik, duradgorlik, binokorlik kabi kasblar bilan shug‘ullandi, «imoratchi usta» degan nom oladi.abdulla avloniy she’rlari 15 yoshidan bos...

This file contains 38 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "xix-xx asr o‘zbek bolalar adabiyotida yetakchi g‘oyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: xix-xx asr o‘zbek bolalar adabi… PPTX 38 pages Free download Telegram