avesto va zardushtiylik

PPTX 13 pages 583.6 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 583.6 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

презентация powerpoint toshkent shahridagi yodju texnika instituti “avesto” va zardushtiylik (1) prof.v.b. - a.zamonov ma’ruza rejasi: “avesto” tarixiy manba sifatida “avesto”ning o‘rganilishi. geografik – hududiy nomlar. ijtimoiy–iqtisodiy ma’lumotlar va siyosiy tarix. зардўштийлик– ўрта осиёдаги илк дин диннинг асосчиси – пайғамбар заратуштра (зороастр) – м.ав. vii а. заратуштра «авесто» – ўрта осиё тарихини ўрганишда мухим манба «авесто» таркиби ясна (қурбонлик) видевдад (девларга қарши) виспрат (барча ҳукмронлар) яшт (қадрлаш, улуғлаш) берунийнинг маълумотларига кўра “авесто” 21 китобдан иборат бўлган. avesto авестонинг пайдо бўлган жойи ва даври «видевдад» китобидан бир парча авесто тили авестонинг талкини “avesto” tarixiy manba sifatida “avesto” qadimgi tariximiz to‘g‘risida ancha keng va boy ma’lumot beradigan manba bo‘lib, u dunyoda biz bilgan eng qadimgi kitoblardan biridir. “avesto” tili. “avesto” – zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo‘lib, shu dindagi xalqlarning qonunlari majmuidir. bizgacha etib kelgan “avesto” qismlari sosoniylar davrida, ya’ni milodning iii-vii asrlarida tahrir qilingan. “avesto” boblari “pahlaviy”- o‘rta fors alifbosi asosida 48 …

2 / 13

a bayramlarda ijro etilgan. “avesto” birinchi bo‘lib xviii asrda fransuz olimi anketil dyuperron tomonidan tarjima qilingan. u o‘rganib chiqqan “avesto” qo‘lyozmalari xiii asrga oid bo‘lgan. k. geldner, x. bartolome, v. v. struve, x. xumbax, e.e. bertels, v. i. abayev, s.n.sokolov, v.a.livshits, i.m.oranskiy. i.s.braginskiy, i.m.steblin-kamenskiy va boshqa bir qator olimlar “avesto” tilini o‘rganish bilan shug‘ullanganlar. olimlarning rus tiliga o‘girilgan “avesto” matnlari asosida mazkur manbaning o‘zbek tiliga izohli - tarjimalari vujudga keldi (a.mahkam, m.ishoqov). “avesto” va zaratushtra 1755-1761 yillarda fransuz olimi anketil dyuperron hindistonning gujorot viloyatida eron zardushtiylarining avlodlari - parslarning urf-odatlari va diniy marosimlari bilan tanishib chiqqan. eng muhimi shundan iboratki, dyuperron parslarning diniy yozuvlarini o‘qishga muyassar bo‘lgan. a.dyuperron yurtiga qaytgandan so‘ng, 1771 yilda “avesto”ni tarjima qilgan. xix va xx asrning boshlarida esa “avesto”ning yangi tarjimalari vujudga kelgan. dastlabki “avesto” 21 ta kitobdan iborat bo‘lgan. lekin bizgacha uning ayrim qismlari yetib kelgan: yasna- “qurbonlik keltirish”, visprat - “barcha hukmronlar”, yasht - …

3 / 13

rdir. ular diniy marosimlarda ijro etilgan. yashtning 21 bobida yozuvsiz zamonlarga oid qadimiy qabilalarning tasavvurlari o‘z aksini topgan. yasht kitobida afsonaviy qahramonlarga va ulug‘ xudolarga bag‘ishlangan madhiyalar to‘plangan. yasht boblari qadimgi qabilalar og‘zaki ijodi asosida paydo bo‘lgan. videvdat to‘liq saqlangan kitobdir, uning tarixiy sanasi yasna yoki yasht qismlariga nisbatan birmuncha yosh hisoblanadi. videvdat 22 ta bobdan iborat. “avesto” ma’lumotlarini o‘rganishga oid turli ilmiy adabiyotlar mavjud. mazkur manba zaratushtra faoliyati va zardushtiylik dinining vujudga kelishi muammosi bilan uzviy bog‘liqdir. bu muammo ko‘p yillardan beri olimlar orasida ilmiy bahslarga sabab bo‘lib kelmoqda. geografik - hududiy nomlar. ijtimoiy-iqtisodiy ma’lumotlar va siyosiy tarix “avesto”da tarixiy viloyatlarning nomlari yasht kitobining uchinchi va videvdatning birinchi bobida sanab o‘tilgan. yasht ro‘yxatidagi birinchi mamlakat qadimiy dasht qabilalari - oriylarning vatani - aryonam vayjo yoki “oriylarning sayhon yerlaridir”. u yurtda ko‘p yaylovlarga ega baland tog‘lar, keng daryolar va chuqur ko‘llar mavjud bo‘lgan: keyingi mamlakatlar - porutu, iskata, mouru, gava …

4 / 13

i mamlakatlar va o‘lkalardan bo‘lgan gava sug‘da makoniga asos soldim. uchinchidan men, axuramazda, eng yaxshi mamlakatlar va o‘lkalardan bo‘lgan qudratli mouruga asos soldim. to‘rtinchidan, men, axuramazda, eng yaxshi mamlakatlar va o‘lkalardan bo‘lgan, baland bayroqli go‘zal bahdiga asos soldim”. videvdatning birinchi bobida sanab o‘tilgan mamlakatlar yasht viloyatlari ro‘yxatidan ancha farqlanadi: aryonam vayjo, gava, mouru, bahdi, nisaya, ariya, vaekereta, urva, xnanta, raga, chaxra, varna, nomsiz yetti hind viloyatlari va ranxa daryosi boshlaridagi mamlakat. “avesto”da tilga olingan qadimgi mamlakatlar - o‘rta osiyo va afg‘oniston, eronning shimoli-sharqiy hududlari bilan bog‘lanadi. aryonam vayjo mamlakatini - bu keng hududda joylashgan o‘lka deb tushunish mumkin. u yerdagi bepoyon dashtlar, vohalari ko‘p yaylovlarga ega baland tog‘lar - pomir, hindikush, hisor, tang‘ritog‘, chuqur qo‘llar - kaspiy, orol, keng daryolar - amudaryo va sirdaryo deb faraz qilinadi. videvdatning maxsus bobida aryonam vayjo vaxvi datiya daryosi havzasida joylashgan deb e’lon qilingan. «qish u yerda o‘n oy davom etadi, yoz - ikki …

5 / 13

osi skif tilida - bu volga daryosidir. “avesto”da tilga olingan boshqa daryolar - zarnumat, vitanxuxat va frazdan bizga noma’lum bo‘lib qolmoqda. zarnumat daryosi “oltinli” deb tarjima qilinadi. bu tushuncha zarafshon nomida ham saqlangan. yozma manbada tilga olingan ko‘llarning (chaychast, vorukash, kansava, pishin) hududiy joylashuvi haqida aniq xabar berish biroz qiyin. chaychast nomi - choch, vorukash - balxash, kansava - erondagi xamun ko‘li bo‘lishi mumkin, deb faraz qilinadi. “avesto” tog‘lar haqida shunday xabar qiladi: “dunyoda, o spitama zaratushtra, ikki ming ikki yuz qirq to‘rt tog‘ bor”. shular jumlasidan xara (xarati), zardaz, ushida, ushidarna, erzif, erezur, raodita, mazishva, antar daxiyo, erzish, vatigaysa, adarana, xamonkun, vashan, vidvan va boshqalar yashtning o‘n to‘qqizinchi bobida tilga olingan. eng baland, oriylarning muqaddas tog‘i - xara hisoblangan. uning cho‘qqilarida va yana bir guruh boshqa tog‘larda (adarana, bayona, iskata) qor va muz deyarli erimagan. bunday tog‘lar tangritog‘, pomir va hindiqush tizmalari tog‘lariga o‘xshab ketadi. “avesto”dagi mamlakatlar nomlari qadimgi …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "avesto va zardushtiylik"

презентация powerpoint toshkent shahridagi yodju texnika instituti “avesto” va zardushtiylik (1) prof.v.b. - a.zamonov ma’ruza rejasi: “avesto” tarixiy manba sifatida “avesto”ning o‘rganilishi. geografik – hududiy nomlar. ijtimoiy–iqtisodiy ma’lumotlar va siyosiy tarix. зардўштийлик– ўрта осиёдаги илк дин диннинг асосчиси – пайғамбар заратуштра (зороастр) – м.ав. vii а. заратуштра «авесто» – ўрта осиё тарихини ўрганишда мухим манба «авесто» таркиби ясна (қурбонлик) видевдад (девларга қарши) виспрат (барча ҳукмронлар) яшт (қадрлаш, улуғлаш) берунийнинг маълумотларига кўра “авесто” 21 китобдан иборат бўлган. avesto авестонинг пайдо бўлган жойи ва даври «видевдад» китобидан бир парча авесто тили авестонинг талкини “avesto” tarixiy manba sifatida “avesto” qadimgi tariximiz to‘g‘risida ancha ke...

This file contains 13 pages in PPTX format (583.6 KB). To download "avesto va zardushtiylik", click the Telegram button on the left.

Tags: avesto va zardushtiylik PPTX 13 pages Free download Telegram