mexanik to’lqinlar

PPTX 11 pages 635.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 635.9 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

презентация powerpoint mexanik to’lqinlar tuzuvchi: a.soliyev 6 – ma’ruza fizika kafedrasi 2021 1 reja 1. mexanik to’lqin jarayonlari 2. ko’ndalang va bo’ylama to’lqinlar, yassi va sferik to’lqinlar, yugiruvchi va turg’un to’lqinlar hamda ularning tenglamalari 3. faza va guruhli tezliklar. to’lqin uzunligi va soni 4. monoxromatik to’lqin interferensiyasi, kogorentlik. to’lqin energiyasi mavzu: mexanik to’lqinlar tebranishlarning muhitda tarqalish jarayoni – to’lqin deb ataladi. fizikada har xil tabiatga ega bo’lgan mexanik, elektromagnik va hokazo to’lqin turlari mavjud. shunga qaramay ularning tarqalish qobilyatlari ko’p jihatdan bir-biriga o’xshash bo’ladi, shuning uchun ularni mexanik to’lqin misolida o’rganish mumkin. mexanik to’lqinlardagi tebranishlarning tarqalishi qattiq, suyuq va gaz holatidagi muhit zarrachalari o’zaro ta’sirining natijasidir. muhit zarrachalari orasidagi o’zaro ta’sir tebranishlarni uzatish paytida vujudga keladigan elastiklik kuchlari orqali amalga oshirilsa, to’lqin elastik to’lqin deb ataladi. tovush, ultratovush va seysmik to’lqinlar shunga misol bo’la oladi. muhit to’lqin hosil qilishi uchun to’lqin manbai, ya’ni muhitning biror joyida zarrachalarning tebranishini yuzaga keltiruvchi …

2 / 11

a perpendikulyar yo’nalishda tebransa ko’ndalang to’lqin deyiladi. muhitning zarralari to’lqin tarqalish yo’nalishi yo’nalishda tebransa bo’ylama to’lqin deyiladi. to’lqinni bir jinsli izotrop elastik muhitda (masalan, havoda) joylashgan hamda davriy ravishda shishib-susayib turgan rezina shar hosil qilayotgan bo’lsin. u holda mazkur shar bilan umumiy markazga ega bo’lgan, undan tashqarida joylashgan har qanday sfekir sirtni barcha nuqtalari bir hilfazada tebranadi, ya’ni sferik to’lqin hosil bo’ladi. muayyan paytda bir xil fazada tebranayotgan nuqtalar hosil qilgan sirt to’lqin fronti deyiladi. to’lqin tarqalish yo’nalishini belgilaydigan chiziqlar nur deyiladi. to’lqin manbaidan uzoq bo’lgan nuqtalarda sferik to’lqin frontining uncha katta bo’lmagan qismi amalda yassi bo’ladi. bunda barcha nurlar o’zaro parallel bo’lib, to’lqinning mazkur qismi yassi to’lqin deyiladi. cheklanmagan muhitda hech qanday to’siqqa uchramay tarqalayotgan to’lqin yuguruvchi to’lqin deyiladi. yassi yuguruvchi to’lqin tenglamasini tuzaylik. mazkur tenglama to’lqindagi ixtiyoriy nuqtaning ixtiyoriy paytdagi siljishini aniqlashga imkon beradi. soddalashtirish maqsadida x o’qining musbat yo’nalishida tezlik bilan tarqalayotgan yassi to’qinni ko’ramiz. koordinatalar boshida …

3 / 11

ada joylashadigan to’lqin uzunliklari sonini ifodalab, to’lqin soni deyiladi. elastik muhitda yassi to’lqin tarqalayotgan bo’lsa uning kinetik energiyasi ga teng bo’ladi. uni ko’rinishida yozish mumkin. elastik muhitda yassi to’lqin tarqalayotganda muhitning elastik deformatsiyasi tufayli hosil bo’lgan to’lqinning potensial energiyasi ga teng. bu yerda - nisbiy deformatsiya, e – yung moduli. yung modulini bilan almashtirib, ni hisoblab yoki ekani kelib chiqadi. to’lqin intensivligi deb bir metr kvadrad yuzadan bir sekundda o’tgan energiyaga teng kattalikka aytiladi. kogorent to’lqinlar deb chastotalari teng fazalar farqi o’zgarmas bo’lgan to’lqinlarga aytiladi. kogorent to’qinlarning qo’shilishi natijasida fazoning biror nuqtasida to’lqinlarning kuchayishi yoki susayishi hodisasiga interferensiya deb ataladi. kogorent to’qinlarning qo’shilishi natijasida fazoning biror nuqtasida to’lqinlarning kuchayishi interferensiyaning maksimumi deb ataladi. kogorent to’qinlarning qo’shilishi natijasida fazoning biror nuqtasida to’lqinlarning susayishi hodisasiga interferensiyaning minimumi deb ataladi. image1.png image2.jpg image3.jpg image4.jpg image5.jpg image6.jpg image5.png image6.png image7.png /docprops/thumbnail.jpeg

4 / 11

5 / 11

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mexanik to’lqinlar"

презентация powerpoint mexanik to’lqinlar tuzuvchi: a.soliyev 6 – ma’ruza fizika kafedrasi 2021 1 reja 1. mexanik to’lqin jarayonlari 2. ko’ndalang va bo’ylama to’lqinlar, yassi va sferik to’lqinlar, yugiruvchi va turg’un to’lqinlar hamda ularning tenglamalari 3. faza va guruhli tezliklar. to’lqin uzunligi va soni 4. monoxromatik to’lqin interferensiyasi, kogorentlik. to’lqin energiyasi mavzu: mexanik to’lqinlar tebranishlarning muhitda tarqalish jarayoni – to’lqin deb ataladi. fizikada har xil tabiatga ega bo’lgan mexanik, elektromagnik va hokazo to’lqin turlari mavjud. shunga qaramay ularning tarqalish qobilyatlari ko’p jihatdan bir-biriga o’xshash bo’ladi, shuning uchun ularni mexanik to’lqin misolida o’rganish mumkin. mexanik to’lqinlardagi tebranishlarning tarqalishi qattiq, suyuq va ...

This file contains 11 pages in PPTX format (635.9 KB). To download "mexanik to’lqinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mexanik to’lqinlar PPTX 11 pages Free download Telegram