o'zbek tilining neyrolingvistik tadqiqi muammolari

DOCX 5 sahifa 20,0 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 20,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

mavzu: o‘zbek tilining neyrolingvistik tadqiqi muammolari reja: 1. oʻzbek tilining miyada idrok etilishi va qayta ishlanishi 2.til buzilishi (afaziya) va tilni tiklash 3. neyrolingvistik tadqiqot metodologiyasi va texnologiyalari turkiy tillar, jumladan, oʻzbek tilining qadimiy ildizlarini oʻrganish uchun islomgacha boʻlgan yozma manbalar katta ahamiyatga ega. ushbu manbalar shunchaki tarixiy yodgorliklar emas, balki tilning shakllanishi, fonetik, morfologik va leksik xususiyatlarini oʻrganishga imkon beradigan bebaho ilmiy xazinadir. bu davrning eng muhim yodgorligi, viii asrda yaratilgan oʻrxun-yenisey bitiklari hisoblanadi. ular hozirgi moʻgʻuliston hududidagi oʻrxun va sibirdagi yenisey daryolari boʻyida topilganligi uchun shunday nomlangan. bu bitiklar nafaqat oʻzbek tilining, balki barcha turkiy xalqlar uchun umumiy boʻlgan qadimgi adabiy til meʼyorlarini oʻzida mujassam etgan. kultigin, bilga xoqon va toʻnyuquq sharafiga oʻrnatilgan toshlardagi bu bitiklar runik alifboda yozilgan boʻlib, u soʻgʻd yozuvidan kelib chiqqan. har bir belgi maʼlum bir tovushni ifodalaydi. tilshunoslar bu yozuvlarda hozirgi oʻzbek tiliga xos boʻlgan koʻplab xususiyatlarni, xususan, unli tovushlar uygʻunligi (sinxarmonizm) va …

2 / 5

ydalanilgan. ushbu yodgorliklar, asosan, xitoyning gʻarbiy hududlaridan topilgan. ularning tahlili turkiy tilning diniy terminologiyasini va maʼnaviy qadriyatlar bilan bogʻliq boʻlgan soʻz boyligini oʻrganishda juda qimmatlidir. ix asrdan boshlab esa, uygʻur yozuvi (u ham soʻgʻd yozuvidan kelib chiqqan) keng tarqalib, oʻrta osiyo hududida muhim yozma anʼanaga aylangan. uygʻur yozuvidagi manbalar nafaqat diniy risolalar, balki turli dostonlar, rivoyatlar va adabiy asarlardan iborat boʻlgan. bu matnlardagi leksik, fonetik va grammatik qoidalar keyingi davrlardagi, xususan, qoraxoniylar davri adabiy tilining rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. umuman olganda, islomgacha boʻlgan bu yozma manbalar oʻzbek tilining tarixi va taraqqiyotini oʻrganish uchun asosiy manba boʻlib xizmat qiladi. ular tilning qadimiy davrlaridan boshlab qanday oʻzgargani, qanday soʻzlarni yoʻqotgani yoki qabul qilgani haqida maʼlumot beradi. bu matnlar orqali bugungi oʻzbek tilida mavjud boʻlgan baʼzi soʻzlarning etimologiyasini (kelib chiqishini) aniqlash mumkin. shunday qilib, bu yozma manbalar oʻzbek tilining nafaqat qadimiy, balki oʻziga xos boy tarixga ega ekanligini isbotlovchi, bebaho ilmiy manba hisoblanadi. …

3 / 5

iga qoʻshimchalarni notoʻgʻri qoʻshishadi yoki ularni butunlay tushirib qoldirishadi. masalan, "maktabga borishim kerak" deyish oʻrniga, "maktabga borish kerak" kabi qoʻshimchalarni tushirib qoldirish holatlari uchraydi. bu, ayniqsa, nutqni hosil qilishga masʼul boʻlgan broka markazi shikastlanganda yaqqol koʻrinadi. oʻzbek tiliga xos boʻlgan fonetik xususiyatlar ham afaziya natijasida buziladi. masalan, tilimizga xos boʻlgan chuqur til undoshlari, yaʼni "q" yoki "gʻ" tovushlarini talaffuz qilishda qiynalishadi yoki ularni boshqa tovushlar bilan almashtirishadi. bundan tashqari, nutqning maʼno qatlamida ham jiddiy buzilishlar yuzaga keladi. bemorlar oʻz fikrini toʻliq va aniq ifodalashda qiynalishadi, iboralar, maqollar va sinonimlarni eslashga qiynalishadi. ular koʻpincha umumiy maʼnoli soʻzlar bilan cheklanishadi. bu holat, ayniqsa, nutqni tushunishga masʼul boʻlgan vornike markazi shikastlanganda koʻproq kuzatiladi. bemor nutqini qiyinchilik bilan tushunsa-da, oʻzi notogʻri gapirayotganini tushunmaydi. afaziyani davolash va tilni tiklash usullari tilning oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olishi shart. bu borada oʻzbek tilida bir qancha muammolar mavjud. eng avvalo, tilimizning agglyutinativ tuzilishini inobatga olgan holda maxsus til …

4 / 5

va bemorlar uchun oʻquv materiallarini tayyorlash juda muhimdir. bularning barchasi nutq buzilishi bilan ogʻrigan shaxslarning hayot sifatini yaxshilash va ularni jamiyatga toʻliq qaytarishda muhim rol oʻynaydi. qadimgi yozma manbalar tilshunoslik uchun tarixiy yod yod emas, balki tilning rivojlanishi va rivojlanishini bilishga xizmat qilayotgan tirik o'zgarishlar. oʻzbek tilining asosini tashkil etgan turkiy tillar tarixini chuqur oʻrganish, aynan islomgacha boʻlgan davrga oid bitiklar orqali amalga oshirish. bu yodgorliklarning eng muhimi, albatta, viii asrda oʻrxun-yenisey bitiklari dir. ular hozirgi moʻgʻulistongi oʻrxun va sibirdagi yenisey daryolari boʻyida topilganligi sababli shunday nomlanadi. bu bitiklar natural oʻzbek, balki barcha turkiy xalqlar uchun umumiy boʻlgan zamonaviy adabiy til meʼyorlarini oʻzida mujassam etgan. kultigin,bilga xoqon va toʻnyuquq sharafiga oʻrnatilgan toshlardagi ushbu bitiklar runik alifboda yozilgan. ush yozuvchisi soʻgʻd yozuvidan kelib chiqqan boʻlib, har bir belgi maʼlum bir tovushni ifodalaydi. tilshunoslar bu yozuvlarda hozirgi oʻzbek tiliga xos boʻlgan koʻplab ishlab chiqarishni, masalan, unli tovushlar uygʻunligi (sinxarmonizm) va oʻzakka qoʻshimchalar …

5 / 5

pilgan. ularning tahlili turkiy tilning diniy terminologiyasini va maʼnaviy qadriyatlar bilan bogʻliq boʻlgan soʻz boyligini oʻrganishda juda qimmatlidir. ix asrdan keyin esa, uygʻur yozuvi (u ham soʻz yozuvidan kelib chiqqan) keng tarqalib, orta osiyo muhim yozma anʼanaga aylangan. uygʻur yozuvidagi manbalar milliy diniy risolalar, balki turli dostonlar, rivoyatlar va adabiyot asarlardan iborat boʻlgan. bu matnlardagi leksik, fonetiklar va grammatik mahsulotlar keyingi davrlardagi va qoraxoniylar davri adabiyot tilining rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. umuman olganda, islomgacha boʻlgan bu yozma manbalar oʻzbek tilining tarixi va taraqqiyotini oʻrganish uchun asos boʻlib xizmat qiladi. ular tilning qadimiy davrlaridan qanday oʻzgargani, qanday soʻzlarni yoʻqotgani yoki qabul qilgani haqida maʼlumot beradi. bu matnlar orqali hozirgiʻ oʻzbek tilida mavjud boʻlgan baʼzi soʻzlarning etimologiyasini (kelib chiqishini) mumkin. shunday qilib, bu yozma manbalar oʻzbek tilining naqadar qadimiy, balki oʻziga xos boy tarixga ega isbot isbotlovchi, bebaho ilmiy manbalar.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'zbek tilining neyrolingvistik tadqiqi muammolari" haqida

mavzu: o‘zbek tilining neyrolingvistik tadqiqi muammolari reja: 1. oʻzbek tilining miyada idrok etilishi va qayta ishlanishi 2.til buzilishi (afaziya) va tilni tiklash 3. neyrolingvistik tadqiqot metodologiyasi va texnologiyalari turkiy tillar, jumladan, oʻzbek tilining qadimiy ildizlarini oʻrganish uchun islomgacha boʻlgan yozma manbalar katta ahamiyatga ega. ushbu manbalar shunchaki tarixiy yodgorliklar emas, balki tilning shakllanishi, fonetik, morfologik va leksik xususiyatlarini oʻrganishga imkon beradigan bebaho ilmiy xazinadir. bu davrning eng muhim yodgorligi, viii asrda yaratilgan oʻrxun-yenisey bitiklari hisoblanadi. ular hozirgi moʻgʻuliston hududidagi oʻrxun va sibirdagi yenisey daryolari boʻyida topilganligi uchun shunday nomlangan. bu bitiklar nafaqat oʻzbek tilining, balki b...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (20,0 KB). "o'zbek tilining neyrolingvistik tadqiqi muammolari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'zbek tilining neyrolingvistik… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram