o'zbek tilining milliy korpusini yaratish muammolari

DOCX 5 pages 19.4 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.4 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

mavzu: o'zbek tilining milliy korpusini yaratish muammolari reja: 1. ilmiy-tadqiqiy muammolar 2. texnik va texnologik muammolar 3. tashkiliy va moliyaviy muammolar milliy korpusni yaratishning ilmiy-tadqiqiy muammolari oʻzbek tilining oʻziga xos xususiyatlari va tilshunoslikda hal qilinishi lozim boʻlgan bir qator masalalar bilan bogʻliq. bu muammolar korpusning nafaqat hajmiga, balki uning sifatiga va ilmiy qiymatiga ham bevosita taʼsir koʻrsatadi. korpus yaratishning eng birinchi muammosi uning tarkibini ilmiy asosda aniqlashdir. oʻzbek tilining asosiy korpusini yaratishda matnlarning janr va uslubiy muvozanatiga erishish juda muhim. korpus faqat badiiy asarlardan iborat boʻlmasligi kerak, chunki bunday korpus tilning barcha funksional uslublarini (ilmiy, publitsistik, rasmiy-ish yuritish, soʻzlashuv) toʻliq aks ettira olmaydi. har bir uslubdan olingan matnlar korpusda aniq belgilangan nisbatda boʻlishi lozim. shuningdek, korpusning sinxron (hozirgi davr) va diaxron (tarixiy davr) jihatdan ham muvozanatli boʻlishi zarur. bu tilning oʻzgarishini kuzatishga imkon beradi. eng katta muammolardan biri esa annotatsiya (belgi qoʻyish) jarayonidir. oʻzbek tilining agglyutinativ til boʻlgani sababli, bir …

2 / 5

nobatga olishdir. oʻzbek tilida koʻp maʼnoli soʻzlar, omonimlar va idiomalar juda koʻp. korpusda ularning kontekstga qarab maʼnosini ajratish va belgilash qiyin. masalan, "bosh" soʻzi inson tanasining qismi maʼnosidan tashqari, "rahbar", "ilgarisi" kabi maʼnolarni ham anglatadi. kompyuter dasturlari uchun bunday maʼnolarni avtomatik tarzda farqlash uchun murakkab algoritmlar yaratish zarur. bundan tashqari, turli shevalarga xos soʻzlarning korpusga kiritilishi va ularning adabiy til meʼyorlari bilan qanday oʻzaro aloqada boʻlishini ilmiy jihatdan tahlil qilish ham muhimdir. bularning barchasi milliy korpusning nafaqat hajm jihatidan boy, balki ilmiy jihatdan toʻgʻri boʻlishini taʼminlash uchun hal qilinishi shart boʻlgan masalalardir. oʻzbek tilining milliy korpusini yaratishda duch kelinadigan texnik va texnologik muammolar bu jarayonning eng murakkab jihatlaridan biridir. ular nafaqat dasturiy taʼminot bilan bogʻliq, balki mavjud matnlarning formati va ularni qayta ishlash bilan ham bogʻliq. korpus yaratish tilning barcha jihatlarini (leksik, grammatik, fonetik) keng koʻlamda ilmiy tadqiq qilish uchun mustahkam asos boʻlib xizmat qiladi. dasturiy taʼminot yetishmasligi milliy korpusni …

3 / 5

i qoʻyishda qiyinchiliklarga duch keladi. matnlarni yigʻish va qayta ishlash ham texnologik muammo hisoblanadi. korpus uchun katta hajmdagi matnlar kerak. oʻzbek tilidagi bosma manbalarning katta qismi hali ham raqamlashtirilmagan. qoʻlda yoki avtomatik tarzda raqamlashtirish (ocr texnologiyasi yordamida) koʻp vaqt va resurs talab qiladi. raqamli matnlar turli formatlarda (pdf, docx, html va boshqalar) boʻlishi mumkin. ularni korpusga moslash uchun bir xil formatga keltirish zarur. oʻzbek tili hozirda ham kirill, ham lotin alifbosida qoʻllanilishi katta muammo yaratadi. ikki alifbodagi matnlarni bir korpusga birlashtirish uchun yagona konvertatsiya standarti zarur. biroq, baʼzi tovushlar (masalan, oʻzbekcha “oʻ” va ruscha “o” tovushlari) turli harflar bilan ifodalanadi, bu esa avtomatik konvertatsiyada xatoliklarga olib kelishi mumkin. tilshunoslar uchun ikkala yozuvdagi matnlarni birgalikda tahlil qilish imkoniyatini yaratish uchun murakkab dasturiy yechimlar talab qilinadi. bu nafaqat texnik jihatdan, balki ilmiy jihatdan ham jiddiy yondashuvni talab etadi. bu muammolarni hal qilmasdan, oʻzbek tilining toʻlaqonli va samarali milliy korpusini yaratishning imkoni yoʻq. …

4 / 5

ida korpus lingvistikasi boʻyicha mutaxassislar tayyorlash yoʻlga qoʻyilmagan. natijada, lisoniy (tilshunos) va texnik (dasturchi) mutaxassislar oʻrtasida oʻzaro tushunish va samarali hamkorlikni yoʻlga qoʻyish qiyin boʻladi. har bir tomon oʻziga xos tilda gaplashgani uchun bir-birining talablarini toʻliq anglashda qiyinchiliklar yuzaga keladi. ikkinchi muhim muammo moliyalashtirishdir. milliy korpusni yaratish uzoq muddatli va juda qimmat loyiha hisoblanadi. matnlarni yigʻish, ularni qayta ishlash, dasturiy taʼminotni ishlab chiqish yoki sotib olish, serverlarni saqlash va mutaxassislarning ish haqi katta moliyaviy resurslarni talab qiladi. biroq, bu loyiha uchun doimiy va barqaror moliyalashtirish mexanizmining mavjud emasligi ishning toʻxtab qolishiga yoki juda sekin rivojlanishiga olib kelishi mumkin. bu kabi loyiha shaxsiy loyiha emas, balki davlat miqyosidagi loyiha boʻlishi kerak, shuning uchun uni davlat dasturiga kiritish va unga aniq budjet ajratish juda muhim. uchinchi muammo esa tashkiliy tizimning sustligidir. milliy korpusni yaratish masʼuliyati bir tashkilotning zimmasiga yuklanishi loyihaning samaradorligini pasaytiradi. universitetlar, fanlar akademiyasi va boshqa ilmiy-tadqiqot institutlari oʻrtasida ilmiy hamkorlikning …

5 / 5

o'zbek tilining milliy korpusini yaratish muammolari - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek tilining milliy korpusini yaratish muammolari"

mavzu: o'zbek tilining milliy korpusini yaratish muammolari reja: 1. ilmiy-tadqiqiy muammolar 2. texnik va texnologik muammolar 3. tashkiliy va moliyaviy muammolar milliy korpusni yaratishning ilmiy-tadqiqiy muammolari oʻzbek tilining oʻziga xos xususiyatlari va tilshunoslikda hal qilinishi lozim boʻlgan bir qator masalalar bilan bogʻliq. bu muammolar korpusning nafaqat hajmiga, balki uning sifatiga va ilmiy qiymatiga ham bevosita taʼsir koʻrsatadi. korpus yaratishning eng birinchi muammosi uning tarkibini ilmiy asosda aniqlashdir. oʻzbek tilining asosiy korpusini yaratishda matnlarning janr va uslubiy muvozanatiga erishish juda muhim. korpus faqat badiiy asarlardan iborat boʻlmasligi kerak, chunki bunday korpus tilning barcha funksional uslublarini (ilmiy, publitsistik, rasmiy-ish yuritis...

This file contains 5 pages in DOCX format (19.4 KB). To download "o'zbek tilining milliy korpusini yaratish muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek tilining milliy korpusin… DOCX 5 pages Free download Telegram