sezgilar: umumiy tushuncha va nerv-fiziologik asoslari

PPTX 32 стр. 249,3 КБ Бесплатная загрузка

32 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 249,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 32

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 32

слайд 1 sezgi rеja: sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi soxasidagi qonuniyatlari. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. aim.uz sezgi deb, atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va hususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgining hosil bo'lishi uchun quyidagilar zarur: sezgi a'zolariga ta'sir etadigan narsa va hodisaning bo'lishi. sezuvchi apparat, ya'ni analizatorning mavjud bo'lishi. sezgilarning nerv fiziologik asosini i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. aim.uz analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo'lgan qo'zg`alishni psihik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mehanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo'lib, ular quyidagilardan iborat: analizatorning periferik bo'limining markaziy analizator bilan boqlaydigan yo'llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar; periferik (receptor) – tashqi quvvatni nerv jarayoniga o'tkazadigan mahsus transformator qismi; analizatorning periferik bo'limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir …

2 / 32

im.uz interoretseptiv sezgilar u borasida rus psihologi a.r.luriya tadqiqot ishini olib borgan. uning fikricha, interoretseptiv sezgilar asl, tub, ma'nodagi sezgilar emas, balki emotsiyalar bilan sezgilar o'rtasidagi oraliq sezgilar sifatida namoyon bo'ladi. psihologiya fanida mazkur sezgilar to'la o'rganilmaganligi sababli uni “noma'lum hislar” deb atalgan. aim.uz miya po‘stlog‘ining chakka qismi buzilganda, inson yuzini tanish javobgarligi yo‘qoladi va bu kasallik prosopagnoziya deb nomlanadi. unda sezgilari normal, lekin idroki normal emas. unga notanish chexrani ko‘rsatishganda u bunga e’tibor beraydi. unga tanish chexrani ko‘rsatishganda, avtonom nerv sistemasi reaksiyasi shuni ko‘rsatadiki u xavotirlanadi va terlashni boshlaydi, lekin bu inson kimligini aytib bera olmaydi. miyani buzilganligi sababli, u ma’lumotlarni sxema bo‘yicha tepadan pastga qrab ishlolmaydi – to‘plangan bilimlarni sensor ma’lumotlar bilan bog‘lay olmaydi. psychology david g. myers hope college holland, michigan 210р aim.uz interoretseptiv sezgilarning fiziologik mehanizmlari intero-sepsiya bilan birgalikda k.m.bikov, v.n. chernigovkiylar tomonidan atroflicha o'rganilgan. ularning fikriga ko'ra, bu narsalarning barchasi shartli reflektor faoliyati mehanizmlaridan kelib …

3 / 32

ri sezgilari; mustaqil harakat(kinestetik); statistic sezgilari; organik sezgilari; aim.uz ranglar quyidagi turlarga ajratiladi: hromatik ranglar psihofiziologik qonunga ko'ra yorug`lik nurlari uchburchak shisha prizma orqali o'tib singanda hosil bo'ladigan rangga aytiladi va ularga kamalak ranglar, ya'ni qizil, zarg`aldoq, sariq, yashil, havo rang, ko'k, binafsha tuslarini qamrab oladi. ahromatik ranglar odatda oq rang, qora rang, kulrang va ularning turlicha ko'rinishlariga aytiladi. aim.uz kolbachalar yordami bilan hromatik, ya'ni kunduzgi ranglar ko'riladi. tayoqchalar yorug`likni yahshi sezuvchan bo'lib, hira va qorong`u paytlarda o'z funksiyasini bajaradi, ahromatik ranglarni aks ettiradi. aim.uz uch rangli sezgi nazariyasining asosiy qoidalari 1756 yilda m.v.lomonosov tomonidan bayon qilingan bo'lsa, 1856 yildan keyin nemis fizigi g.gelmgols tomonidan uni to'la isbotlab berilgan aim.uz ushbu nazariyaga binoan to'r pardaning kolbachalarida uchta asosiy element mavjuddir, ulardan birining qo'zg`alishi qizil rang sezgisini, ikkinchi qo'zg`alishi yashil rang sezgisi va uchinchi qo'zg`alishi binafsha rang sezgisini hosil qiladi. nazariyaga ko'ra yorug`lik to'lqinlari birdaniga uchta elementni bir hilda qo'zg`atsa, oq …

4 / 32

ud bo'lib, ularning tarkibi tayoqchasimon hujayralardan tuzilgan maxsus ta'm bilish “kurtaklari”ga ega. ta'm bilish so'rg`ichlari til yuzasida bir tekis taqsimlanmaganligi uchun uning orqa qismi achchiqni, uchi shirin mazani, chetlari esa nordon mazani sezadi. aim.uz teri sezgilari tarkibi tuyish va harorat turlaridan iborat bo'lib, ularning bunday nomlanishining bosh omili bu retseptorlarning tarkibi va organizmning tashqi shilliq pardalarida joylashganligidadir. tuyish sezgilari ikki xil axborotni qabul qilish imkoniyatiga ega: birinchisi tegish va tarqalishini tuyish sezgilari; ikkinchisi esa silliq yoki g`adir – budurni tuyish bilan tavsiflanadi.. aim.uz psihologiyada tuyish tanachalari va sezuvchi nervning chekka tarmoqlari zichligi ekstiziometr asbobi yordami bilan o'lchanadi. asbob keriladigan ikki oyoqli sirkuldan tashkil topgan, bo'lib, uning o'zagidagi darajalar oyoqlarning uchlari o'rtasidagi masofani o'lchaydi. tuyish sezgilarining markazi bosh miya po'stining orqadagi markaziy nuqtasida joylashgan deb tahmin qilinadi. tuyish sezgilarining tashqi, ya'ni fizik sababi bu biron- bir narsalarning teriga bevosita tegishidir. aim.uz muskul-harakat sezgilari motor sezgilar deb nomlanib, ularga og`irlikni, qarshilikni, organlar …

5 / 32

sezgi turi doirasida o'zgarib turadi. sezgining jadalligi uning miqdorini ifoda etadigan hususiyat bo'lib, ta'sir kelayotgan qo`zg`atuvchining kuchi va reteptorning funksional holati bilan belgilanadi. sezgining davomiyligi uning vaqtinchalik hususiyati hisoblanadi. bilinar – bilinmas sezgi hosil qiluvchi qo`zg`tuvchining minimal kuchi sezgirlikning quyi chegarasi deyiladi. aim.uz sezgi chegarasining me'yori ?anchalik kichik bo'lsa, mazkur analizatorning sezgirligi shunchalik yuksak bo'ladi. formulasi е=— 1 p1 е – sezgirlik r-qo'zg’atuvchining ta'sir me'yori. sezgining mutlaqo yuqori sezuvchanligi deb qo'zg’atuvchining kuch bilan ta'sir qilishiga aytiladi. sezgilar o'rtasidagi bilanar–bilinmas farqni hosil qiluvchi ikkita qo'zg’atuvchi o'rtasida mavjud bo'lgan minimal farq ajratish chegarasi yoki ayirma chegarasi deb ataladi. aim.uz farqlanishning aksariyat analizatorlari uchun doimiy bo'lgan nisbiy o'lchash bilan belgilanadi. ko'rish analizatori uchun bu nisbat tahminan eshitish analizatori uchun bu nisbat tahminan taktil analizatori uchun bu nisbat tahminan aim.uz nemis fizigi g.fehner (1801-1887) veber o'tkazgan tajribalarda olingan ma'lumotlarga asoslanib, sezgilarning jadalligi qo'zg’atuvchining kuchiga bog’liqligini quyidagicha shaklida ifodalangan edi. s = klg j +c …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 32 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sezgilar: umumiy tushuncha va nerv-fiziologik asoslari"

слайд 1 sezgi rеja: sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi soxasidagi qonuniyatlari. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. aim.uz sezgi deb, atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va hususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgining hosil bo'lishi uchun quyidagilar zarur: sezgi a'zolariga ta'sir etadigan narsa va hodisaning bo'lishi. sezuvchi apparat, ya'ni analizatorning mavjud bo'lishi. sezgilarning nerv fiziologik asosini i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. aim.uz analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo'l...

Этот файл содержит 32 стр. в формате PPTX (249,3 КБ). Чтобы скачать "sezgilar: umumiy tushuncha va nerv-fiziologik asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sezgilar: umumiy tushuncha va n… PPTX 32 стр. Бесплатная загрузка Telegram