bioenergetikani asosiy tushunchalari. o‘simlik hujayrasining energetikasini fizik-kimyoviy asoslari

PPTX 15 pages 93.4 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 93.4 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

4-мавзу. биоэнииергетикани асосий тушинчалари. ўсимлик ҳужайрасининг энергетикасини физик-кимёвий асослри. 4-мавзу. биоэнергетикани асосий тушинчалари. ўсимлик ҳужайрасининг энергетикасини физик-кимёвий асослри. биологик энергетика (биоэнергетика) бу илмий соҳа бўлиб, тирик тизимларга хос бўлган ташқи манбалар (анорганик , органик моддалар, турли субстратлар ва ёруғлик) энергиясини фойдали ишга айлантириш жараёнини ўрганади. ҳужайрада содир бўлувчи барча биокимёвий жараёнлар эркин энергияни ўзгариши ҳисобига амалга ошади, шунда биоэнергетикани биокимёвий соха деб қараса бўлди, тирик организмда кечадиган энергиянинг трансформацияси физик жараёнларга асосланганлиги учун биоэнергетика биофизикавий тадқиқотлар билан узвий боғланган. бу соҳа цитология, физиология қолаверса экология билан чамбарчас боғлиқ.юқорида келтирилган фикирлардан шу нарса келиб чиқадики, биоэнергетика молекулалар, ҳужайра, яхлит организм, биоценоз ва биосфера биоэнергетикасини қармаб олган функцианал биология соҳасидир. ўсимлик организми ҳаёт даврида узлуксиз ва доимий энергияни истеъмол қилиб туради. бу энергия манбаи сифатида қуёш энергияси тушиниланади, ўсимликлар уни органик моддаларнинг кимёвий энергиясига айлантиради, шунингдек экзергоник реакциялар (органик моддаларни оксидланиши) диссимляция энергияни ажралишига олиб келади. диссимиляцияни икки шакли мавжуд: нафас олиш …

2 / 15

нт боғлар ёрдамида ўз таркибида мураккаб бирикмалар тутвчи моддаларни ситез қилади, аслида ўсимликни тўқмаси ва танаси ҳам ўша моддалардан ташкил топган. бундай реакцияларни амалга ошириш учун ташқи муҳитдан энергия талаб қилинади ва шунинг учун ҳам эндергоник реакциялар дейилади. қарама-қарши, махсус боғларни парчаланиши натижасида ажралиб чиққан энергия (кимёвий боғларни парчаланиши натижасида чиқишидаги энергия) экзергон реакциялар дейилади. эркин энергияни ўзгариши деганди бошқа тизимларга ўтказилаётган ёки бўлмса бошқа тизимлар қабул қилаётган энергия тушинилади. фойдали ишга айланиши мумкин бўлган эренгия эркин энергия (∆g) дейилади. америкалик олим гесс шарафига у g ҳрафи билан ифодаланади. фойдали ишга айланиши мумкин бўлмаган энергия боғланган ёки ўз қимматини йўқотган энергия дейилади. бу иккала энергия орасидаги фарқ t0га боғлиқ бўлиб, тизимнинг энтропия функцияси ҳисобланади. у молекуланинг ички табиати ёки унга хос бўлган тербаниш, айланиш ва ички деформацияга боғлиқ. энтропия s ҳарфи билан белгиланади. ассимиляция ва диссимиляция жараёнларининг йиғиндисини фазода бирлашганлиги вақт бирлигида содир бўлиши ҳужайра, ўсимлик организмида моддалар ва энергия …

3 / 15

мидаги энергияни ҳилма-хил шакилларининг миқдорий ўзгаришини ва уларни бир-бирига айланишга ўтишини ўрганда.тизимнинг бундай хоссаларини ўлчови зичлик, ҳароарт, ранг, электр ва магнит майдонлари ва ҳаказо бирликлар билан тавсифланади. тизимлар икки хил бўлади: гомоген ва гетроген. гомоген тизим - барча қисмилар бир хил хоссага эга бўлган тизим. гетроген тизим - иккита ёки бир қанча айрим зона (чегара) ларга эга, улар фазолар даражасида бир-биридан юзалари билан ажралиб туради. тизимлар икки типда бўлиши маълум: очиқ ва ёпиқ. очиқ тизимларда-масса ва энергия камайиши ёки кўпайиши мумкин. тирик организмлар шунингдек барча ўсимликлар ҳам очиқ тизимдир. ёпиқ тизимларда - тизимни ўзгариши жараёнида энергия ва массани камайиши ёки кўпайиши мумкин эмас. агарда тизимни таркиби ва хоссаси узоқ вақт давомида ўзгармаса -бу тизим мувозанат ҳолатда деб қаралади. бу мувозанат-ҳолатда реакция чапдан ўнга қандай тезлик билан борса, ўнгдан чапга ҳам худди ўша ўтган тезлик билан содир бўлади. тизимлар бир ҳолатдан иккинчи ҳолатга ўтганда энергияни ўзгариши ёки изотерик тизимни икки нуқтасидаги …

4 / 15

ароитдаги тизимни ҳолати билан аниқланади. қонунга кўра, е ни ўзгариши фақат энергияни иссиқлик кўринишда узатилганда ёки иш бажарилганда кузатиш мумкин. бундан келиб чиқадики, энергияни янгитда яратиш йўқ қилиш мумкин эмас. термодинамикани биринчи қонунини математик ифодаси қуйидагича: ички энергич ←∆е = q - w | ↘тизим тамонидан бажарилган иш ташқи муҳитдан системага олинган иссиқлик энергияни, иссиқликни бажарган иш (дж) бир бирликда ўлчанади. тизим бажарган иш механик (ташқи ҳажмини ўзгариши бўйича), электрик (зарядланиш=аккумуляторни зарядлаш) ёки кимёвий (мономерлардан биопоимерлар синтези) бўлиши мумкин. изоляцияланган, яъни муҳитдан ажратиб олинаган тизимлар учун унинг ички энергиясини ҳар қандай ўзгариши қуйидаги тенглама бўйича топилади: ∆е = q - w , яъни тизимнинг ички энергиясини ошиши унга узатилган иссиқлик ва тизим устида ташқи муҳит тамонидан бажарилган иш суммасига тенг. масалан: эркин мис иони оқсил молекуласи билан бирга бўлганда бирданига комплекс бирикма ҳосил бўлади. р + сu2+→ р-сu2+, ушбу реакция учун ∆е = + 12,54 кдж, демак р-сu2+ комплексини ички …

5 / 15

инг ҳолатини функцияси сифатида тавсифланади. энтальпия термини н ни е дан фарқлаш учун киритилган. агар тизим бажараётган ишда ҳажим жуда кам ўзгарса, унда е=н деб олиш мумкин. термодинамикнинг ii-чи қонуни.клаузиус тамонидан олиб борилган қуйидаги кузатишлар, яъни иссиқлик иссиқ танадан совуққа ўтиши, шунингдек иссиқлик ўз-ўзидан паст иситилган танадан юқори иссиқликка эга бўлган танага қўшимча иш сарфламасдан тизимга ўтмаслиги термодинамиканинг ii-чи қонунини очилишига ва энтропия (s) деб аталувчи термодинамик функцияни кириб келишига сабаб бўлди термодинамиканинг ii-чи қонунига кўра барча мажуд тизимлар ўз-ўзидан шундай алмашинадики, бунда уларнинг ўзгариш қобилятлари камайиб боради, яъни улар мувозанат ҳолатига интилади. бунга кўп мисоллар келтириш мумкин, сувни юқоридан пастга оқиши, иссиқликни исиган тамондан совуқ тамонга ўтиши, эриган моддаларнинг эритмада бир текис тақсимланиши, тирик организмларда маълум ёшга етгандан кейин ўз-ўзидан қариш жараёнини бошланиши ва бошқалар. тизимнинг энтропияси-тизимни мувозанатга яқинлаштирувчи чорадир (воситадир). тизим мувозанат ҳолатда бўлса, унинг энтропияси нисбатан юқори бўлади. s-энтропия - бу моддий катталик эмас, маслан ҳажм ва …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bioenergetikani asosiy tushunchalari. o‘simlik hujayrasining energetikasini fizik-kimyoviy asoslari"

4-мавзу. биоэнииергетикани асосий тушинчалари. ўсимлик ҳужайрасининг энергетикасини физик-кимёвий асослри. 4-мавзу. биоэнергетикани асосий тушинчалари. ўсимлик ҳужайрасининг энергетикасини физик-кимёвий асослри. биологик энергетика (биоэнергетика) бу илмий соҳа бўлиб, тирик тизимларга хос бўлган ташқи манбалар (анорганик , органик моддалар, турли субстратлар ва ёруғлик) энергиясини фойдали ишга айлантириш жараёнини ўрганади. ҳужайрада содир бўлувчи барча биокимёвий жараёнлар эркин энергияни ўзгариши ҳисобига амалга ошади, шунда биоэнергетикани биокимёвий соха деб қараса бўлди, тирик организмда кечадиган энергиянинг трансформацияси физик жараёнларга асосланганлиги учун биоэнергетика биофизикавий тадқиқотлар билан узвий боғланган. бу соҳа цитология, физиология қолаверса экология билан чамбар...

This file contains 15 pages in PPTX format (93.4 KB). To download "bioenergetikani asosiy tushunchalari. o‘simlik hujayrasining energetikasini fizik-kimyoviy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: bioenergetikani asosiy tushunch… PPTX 15 pages Free download Telegram