4-mavzu. yorug‘lik difraksiyasi

PPTX 17 sahifa 415,8 KB Bepul yuklash

17 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 415,8 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 17

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 17

22 4-mavzu. yorug‘lik difraksiyasi. ma’ruzachi: iqtisodiyot va muhandislik kafedrasi o‘qituvchisi d. to‘rayev reja: 2 1. 2. 3. yorug'lik difraksiyasining hosil bo'lish shartlari. gyuygens-frenel prinsipi. qutblangan yorug‘lik, qutblangan yorug‘likning intensivligi. to‘lqinlarning o‘z yo‘lida uchragan to‘siqlarni aylanib o‘tishi yoki boshqacha aytganda geometrik optika qonunlarga bo‘ysunmasdan tarqalish hodisasiga difraksiya deyiladi. difraksiya tufayli to‘lqinlar geometrik soyalar sohasiga o‘tib qolishi, to‘siqlarni chetlab o‘tishi yoki ekrandagi kichkina tirqishlardan sizib o‘tishi mumkin. rasmdagi, a, b, c holatlarda nuqtaviy yorug‘lik manbai yordamida tanganing soyasi hosil qilingan. soyaning markazida yorug‘ dog‘ hosil bo‘ladi. soyaning tashqarisida yorug‘ va qorong‘i yo‘llar hosil bo‘ladi. bu manzara difraksion manzara nomini olgan. difraksiya hodisasi barcha to‘lqin jarayonlari uchun o‘rinlidir. unda nima sababdan yorug‘lik to‘lqin tabiatiga ega bo‘lishiga qaramasdan aniq soyalar hosil bo‘ladi? bu savolga gyuygens prinsipi faqatgina to‘lqin frontining tarqalish yo‘nalishi masalasini hal qiladi, u turli yo‘nalishlarda tarqalayotgan to‘lqinlar intensivligini va to‘lqin amplitudasini hisoblash imkoniyatini bermadi. 1819-yilda avgustin frenel (1788-1827) fransiya akademiyasiga yorug‘lik to‘lqini …

2 / 17

keyin o‘rnatilgan linzaning fokal tekisligiga joylashtirish kifoya. fraungofer difraksiyasi. har bir santimetrga 10,000 chiziqlardan yoki tirqishlardan iborat panjaralar keng tarqalgan bo‘lib, to‘lqin uzunliklarini aniq o‘lchash uchun juda xam foydalidir. tirqishlardan iborat diffraksiya panjarasi shaffof (o‘tkazuvchi) diffraksiya panjarasi deyiladi. diffraksiya panjarasining boshqa bir turi aks etuvchi diffraksiya panjarasi bo‘lib, metal yoki shishadan qilingan yuzada yuritilgan chiziqlar orqali nurning aks etishidan paydo bo‘ladi. yorug‘likning to‘lqin nazariyasidagi yozilgan yorug‘likning ikki muxim xususiyatlari bu: intensivlik (yoki yorqinlik) va rang. birlik yuzadagi birlik vaqtda o‘tgan energiya yorug‘lik intensivligi deb ataladi, va xar qanday to‘lqin kabi, to‘lqinning amplitudasi kvadrati bilan bog‘liq. rang yorug‘likning 𝔣 chastotasiga yeki yorug‘likning 𝜆 to‘lqin uzunligiga bogliq.bizning ko‘zlarimiz seza oladigan, ko‘rinadigan yorug‘lik chastotasi 4 x 1014 hzdan 7.5 x 1014 hz orasida bo‘ladi, havoda to‘lqin uzunliklari 400 nm dan 750 nm gacha bo‘ladi. bu ko‘zga ko‘rinadigan spektr deyiladi va rasmda ko‘rsatilganidek unda binafshadan tortib qizilgacha turli ranglar mavjud bo‘ladi. 10 to‘lqin uzunligi …

3 / 17

islikda tebranishi mumkin. bunday holatda to‘lqin chiziqli qutblangan yoxud yassi qutblangan deyishimiz mumkin. (a) tabiy yorug‘lik, (b) qutblangan yorug‘lik. oddiy lampochkalar quyoshdan kelayotgan yorug‘lik singari qutublanmagan yorug‘lik chiqaradi. maksvell nazariyasidan shu narsa ma’lum bo‘ladiki elektromagnit maydonni tashkil etuvchi elektr va magnit maydon kuchlanganliklari o‘zaro perpendikulyar bo‘lib, ular o‘z navbatida tarqalish tezligiga perpendikulyar yo‘nalishda tebranadilar. yorug‘lik ko‘pgina atomlarning nurlatishdan hosil bo‘ladi, atomlar esa bir – biriga bog‘liq bo‘lmagan holda nur chiqaradi, shuning uchun jismdan chiqayotgan yorug‘likda har hil yo‘nalishda tebranayotgan e vektorlari bo‘ladi. albatta, har bir atomdan chiqqan nur qutblangan bo‘ladi, bu nurning e vektori bitta o‘zgarmas tekislikda yotib tebranadi.lekin atomlar ko‘p bo‘lganligi uchun ulardan chiqqan nurlarning qutblanish tekisliklari har xil bo‘ladi. natijada, bunday yorug‘likda istalgan yo‘nalishda tebranayotgan e vektori bo‘lishi mumkin. bunday yorug‘likni tabiiy yorug‘lik deb ataladi agar yassi qutblangan yorug‘lik nuri polyaroidga tushayotgan va o‘tkazish o‘qi tushayotgan qutublanish yo‘nalishiga 𝜃 burchak ostida bo‘lsa, yassi qutublangan nur polyaroidning o‘tkazish o‘qiga …

4 / 17

o‘zoynakdan afzalligini tushuntiring. ikkita ko‘zoynakning qutblovchi yoki qutblovchi emasligini qanday aytish mumkin? bir qo‘lingizni ko‘zingizga yaqinlashtirib va uzoqda turgan yorug‘lik manbasini ikkala barmog‘ingiz bilan hosil qilingan ingichka tirqishda fokuslang.(barmoqlarni shunday joylashtiringki tiniq tasvir hosil bo‘lsin.) siz ko‘rayotgan tasvirni tavsiflab bering. oq yorug‘lik (a) difraksion panjaraga va (b) prizmaga tushmoqda. ikkala holatda ham gorizontal tushayotgan nur yo‘nalishidan sal pastroqdagi devorda kamalak hosil qiladi. har ikki holatda, kamalakning eng yuqori qismidagi rang qaysi? adabiyotlar. 1. абдурахмонов у, боймуратов ф.т, бегматова д.а. “ физика” фанидан ўқув услубий мажмуа, тошкент, 2016. 232-241-betlar. 2. xaydarov a , ashurmatov r , “fizika” o‘quv-uslubiy majmua, yangiyer, 2020. 239-264-betlar. 3. абдурахманов к.п, эгамов у , “физика” дарслик, тошкент, 2010. 229-254-betlar. e’tiboringiz uchun rahmat image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.wmf image16.wmf image17.wmf image18.wmf image19.wmf image20.wmf image21.wmf image22.wmf image23.wmf image24.wmf image25.wmf image8.wmf image9.wmf image10.wmf image11.wmf image12.wmf image13.wmf image14.wmf image15.wmf image26.png image27.png image28.png image29.emf image30.emf image39.wmf image31.wmf image32.wmf image33.wmf image34.wmf …

5 / 17

4-mavzu. yorug‘lik difraksiyasi - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 17 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"4-mavzu. yorug‘lik difraksiyasi" haqida

22 4-mavzu. yorug‘lik difraksiyasi. ma’ruzachi: iqtisodiyot va muhandislik kafedrasi o‘qituvchisi d. to‘rayev reja: 2 1. 2. 3. yorug'lik difraksiyasining hosil bo'lish shartlari. gyuygens-frenel prinsipi. qutblangan yorug‘lik, qutblangan yorug‘likning intensivligi. to‘lqinlarning o‘z yo‘lida uchragan to‘siqlarni aylanib o‘tishi yoki boshqacha aytganda geometrik optika qonunlarga bo‘ysunmasdan tarqalish hodisasiga difraksiya deyiladi. difraksiya tufayli to‘lqinlar geometrik soyalar sohasiga o‘tib qolishi, to‘siqlarni chetlab o‘tishi yoki ekrandagi kichkina tirqishlardan sizib o‘tishi mumkin. rasmdagi, a, b, c holatlarda nuqtaviy yorug‘lik manbai yordamida tanganing soyasi hosil qilingan. soyaning markazida yorug‘ dog‘ hosil bo‘ladi. soyaning tashqarisida yorug‘ va qorong‘i yo‘llar hosil bo‘...

Bu fayl PPTX formatida 17 sahifadan iborat (415,8 KB). "4-mavzu. yorug‘lik difraksiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 4-mavzu. yorug‘lik difraksiyasi PPTX 17 sahifa Bepul yuklash Telegram