asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar va ularni hisoblash

PPTX 30 pages 125.8 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 125.8 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

презентация powerpoint asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar va ularni hisoblash reja: milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo‘llaniladigan asosiy ko‘rsatkichlar yalpi ichki mahsulot tushunchasi va uni hisoblashning asosiy shartlari yalpi ichki mahsulotni hisoblash usullari milliy hisobchilik tizimidagi boshqa ko‘rsatkichlar va ular o‘rtasidagi nisbat nominal va real yalpi ichki mahsulot asosiy makroiqtisodiy ayniyatlar mamlakat iqtisodiyoti rivojlanishini tahlil qilish, milliy iqtisodiyot rivojlanishidagi muammolarni aniqlash hamda uni yanada rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqarish uchun bir qator iqtisodiy ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. bu ko‘rsatkichlarga quyidagilar kiradi: yalpi ichki mahsulot (yaim), sof ichki mahsulot (sim), yalpi milliy daromad (yamd), sof milliy daroimad (smd), shaxsiy daromad (shd), shaxsiy tasarrufidagi daromad (shtd), iste’mol (c), jamg‘arish (s) ko‘rsatkichlarining hajmi va o‘sish sur’atlari; iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishi; mamlakat eksporti va importi hajmi, tarkibi, yaimdagi ulushi va o‘sish suratlari; resurslardan foydalanishning samaradorligini xarakterlovchi ko‘rsatkichlar (mehnat unumdorligi, fond qaytimi); davlat budjeti taqchilligi, deflator, iste’mol baholari indeksi, inflatsiyaning o‘sish sur’atlari; ishsizlik darajasi va ishsizlar soni, aholining ish bilan bandlik …

2 / 30

n resurslar qaysi davlatga tegishliligidan qat’iy nazar, mamlakatning jug‘rofiy hududida yaratilgan pirovard tovarlar va xizmatlarning bozor baholari yig‘indisi deb ta’rif berib kelingan. 1993 yilda qabul qilingan (2008 yilda yangi tahrir) bmt mhtning yangi talqiniga ko‘ra yalpi ichki mahsulot (yaim) tushunchasiga aniqliklar kiritildi. yangicha talqiniga ko‘ra: yalpi ichki mahsulot - mamlakat hududida ma’lum muddat davomida ishlab chiqarilgan pirovard tovarlar va xizmatlar bozor baholarining umumiy yig‘indisidan iborat. yaim ning «ichki» deb atalishiga sabab uning mamlakat rezidentlari tomonidan yaratilishidir. rezident deganda faqatgina mamlakatning yuridik va jismoniy shaxslari tushunilmaydi. chunki mamlakat yuridik shaxsi boshqa mamlakat hududida 183 kundan ortiq faoliyat yuritsa o‘sha mamlakat rezidenti deb qaraladi. yaim uch xil usul bilan hioblanadi: 1) ishlab chiqarish usuli; 2) xarajatlar usuli; 3) daromadlar usuli. har uchala usul bilan hisoblangan yaim ko‘rsatkichi hajmi statistik xatolar istisno etilganda o‘zaro teng bo‘lishi lozim. shu bilan birga har uchala usul bilan yaim ko‘rsatkichni hisoblashda o‘ziga xos talablarga amal qilinishi talab …

3 / 30

lash uchun joriy yilda ishlab chiqarilgan tovar va ko‘rsatilgan xizmatlar qiymati bir marta hisobga olinishi kerak. ko‘pgina mahsulotlar bozorga borguncha bir nechta ishlab chiqarish bosqichini o‘taydi. shu sababli yaimda ayrim mahsulotlarni ikki va undan ko‘p marta hisobga olmaslik uchun, faqat pirovard mahsulotning bozor qiymati hisobga olinadi, oraliq mahsulotlar esa hisobga olinmaydi. yakuniy tovarlar va xizmatlar deganda ularning ishlab chiqarish, yoki ichki ayirboshlash siklidan chiqqan, yakuniy iste’mol, jamg‘arish yoki eksport uchun foydalaniladigan qismi tushuniladi. yakuniy tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarishda sarflangan oraliq tovarlar va xizmatlar bahosi yaimga qo‘shilmaydi. qo‘shilgan qiymat tovar va xizmatlarning sotish bahosi bilan ularni ishlab chiqarish uchun foydalanilgan xom ashyo va materiallarni sotib olishga qilingan xarajatlar o‘rtasidagi farq ko‘rinishida aniqlanadi. iqtisodiyot rivojlanishi, real sektorda ishlab chiqarish samaradorligi oshib borishi bilan sanoat va ayniqsa xizmat ko‘rsatish sohalarining yaimdagi ulushi ortib borilishi jahon iqtisodiy tarixida kuzatilgan hodisadir. qo‘shilgan qiymatlar yig‘indisi ko‘rinishida hisoblangan yaim tarkibiga sof bilvosita soliqlar, ya’ni davlat budjetiga …

4 / 30

ari sotib olishga; b) kundalik foydalaniladigan iste’mol buyumlari sotib olishga; v) iste’mol xizmatlari to‘loviga. yalpi ichki xususiy investitsiya xarajatlari (i): a) asbob-uskunalar, mashinalarni yakuniy sotib olishga; b) korxonalar, inshootlar, turarjoy binolarini qurishga sarflangan; v) tovar zahiralari o‘rtasidagi farqlar yoki zahiralarning o‘zgarishi. tovar va xizmatlarning davlat xaridi (g). bu guruh xarajatlariga mahalliy va markaziy boshqaruv hokimiyati idoralari tomonidan korxonalarning pirovard mahsulotlari va resurslari xaridi (avtomobil yo‘llari va pochta muassasalari qurilishi, davlat korxonalarida to‘lanadigan ish haqi) xarajatlari kiritiladi. lekin shu o‘rinda ta’kidlash lozimki, bu xarajatlarga davlat transfert to‘lovlari kiritilmaydi. sof eksport (xn): mamlakatning import va eksport operatsiyalari bo‘yicha xarajatlar o‘rtasidagi farq. yaimni xarajatlar orqali hisoblash formulasini quyidagicha tasvirlash mumkin: yaim = c + i + g + xn yaimni daromadlar (taqsimot usuli) bo‘yicha hisoblash. yaimni daromadlar bo‘yicha aniqlashda yakuniy mahsulotni ishlab chiqarish jarayonida rezident-ishlab chiqarish birliklari tomonidan, qo‘shilgan qiymatlar hisobidan, to‘langan dastlabki daromadlar qo‘shib chiqiladi. yaimni daromadlari yig‘indisi ko‘rinishida hisoblashda asosan quyidagi …

5 / 30

aro qo‘shilib ketgan bo‘ladi. bu holat aralash daromad atamasini qo‘llashga sabab bo‘ladi. r= korporatsiyalarning sof foydasi (r1 ) + nokorporativ korxonalar sof daromadlari(r2) +amortizatsiya (a); yaimni daromadlar ko‘rinishida yalpi qo‘shilgan qiymatni ko‘rsatilgan uch guruhga bo‘lib topish mumkin: yaim = tn + w+r shuningdek, yaimni daromadlar ko‘rinishida aniqlashda, iqtisodiy nazariyada, daromadlarni quyidagi komponentlarga bo‘lish ko‘zda tutiladi: -amortizatsiya (a); - bilvostia soliqlar (t); -yollanma ishchilarning ish haqlari (w); - ijara haqi to‘lovi va renta ko‘rinishidagi daromadlar(r1); - kapital uchun olingan foiz daromadlari (r2); -mulkdan keladigan daromad (nokorporativ korxonalar daromadi) (p1); -korporatsiya foydasi (p2). korporatsiyalar foydasi o‘z navbatida quyidagilarga bo‘linadi: a) korporatsiyasi foydasidan to‘lanadigan soliqlar (p2.1); b) hissadorlar o‘rtasida taqsimlanadigan dividendlar(p2.2); v) korporatsiyaning taqsimlanmagan foydasi(p2.3). keltirilgan yondoshvuga ko‘ra: yaim (y) = a + t + w + r1 + r2 + p1 + p2 milliy hisobchilik tizimiga ko‘ra milliy iqtisodiyot rivojlanishini tahlil etish uchun yaim ko‘rsatkichidan boshqa yana bir qator ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. bu …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar va ularni hisoblash"

презентация powerpoint asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar va ularni hisoblash reja: milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo‘llaniladigan asosiy ko‘rsatkichlar yalpi ichki mahsulot tushunchasi va uni hisoblashning asosiy shartlari yalpi ichki mahsulotni hisoblash usullari milliy hisobchilik tizimidagi boshqa ko‘rsatkichlar va ular o‘rtasidagi nisbat nominal va real yalpi ichki mahsulot asosiy makroiqtisodiy ayniyatlar mamlakat iqtisodiyoti rivojlanishini tahlil qilish, milliy iqtisodiyot rivojlanishidagi muammolarni aniqlash hamda uni yanada rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqarish uchun bir qator iqtisodiy ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. bu ko‘rsatkichlarga quyidagilar kiradi: yalpi ichki mahsulot (yaim), sof ichki mahsulot (sim), yalpi milliy daromad (yamd), sof milliy ...

This file contains 30 pages in PPTX format (125.8 KB). To download "asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar va ularni hisoblash", click the Telegram button on the left.

Tags: asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatki… PPTX 30 pages Free download Telegram