2-ma’ruza – tebranishlar va to’lqinlar. akustika va gidrodinamika qonunlari

PPTX 25 pages 7.7 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.7 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

3-ma’ruza aylanma harakat. qattiq jismning kuch, impuls va inersiya momenti. 2-ma’ruza tebranishlar va to’lqinlar. akustika gidrodinamika qonunlari ma’ruzachi: g.o.nabiyeva reja 2. kuch momеnti va inertsiya momenti. ultratovush tеbranishlari. ultratovushning manbalari va fizikaviy xossalari. infratovush va uning xossalari 2 uzluksizlik qonuni va bernulli tenglamasi tebranishlar va uning xarakterlovchi kattalikar. tebranma harakat diamikasi 4tеnglamasi. gidrodinamika qonunlari. idеal suyuqlik oqimi. qovushqoq suyuqlik oqimi tayanch iboralar: tebranish va to’lqinlar. tebranma harakatlar. garmonik tebranma harakat. garmonik tebranishlarning xarakteristikalari. garmonik tebranishlar energiyasi. mayatniklar. majburiy tebranishlar va rezonans hodisasi. to’lqin jarayon. to’lqin turlari. tovush manbalari va uni qabul qilgichlar. tovushning turli muhitlarda tarqalishi. tovush tavsifi: qattiqligi, balandligi,tembri. tovushning qaytishi, aks-sado. musiqiy tovushlar va shovqinlar. ultratovush tеbranishlari. ultratovushning manbalari va fizikaviy xossalari. infratovush va uning xossalari tovush va salomatlik. gazlarda ko’chish. ideal suyuqlik oqimi. qovushqoq suyuqlik oqimi. nyuton formulasi. ichki ishqalanish koeffitsenti va uni aniqlash usullari. puazeyl va stoks qonunlari. bеrnulli tеnglamasi. tebranish va to’lqinlar. tebranma harakatlar. ma’lum …

2 / 25

gi tebranishlarni so’nuvchi tebranishlar deyiladi. tizimning o’z muvozanat holatidan ko’p marta og’ib har gal yana qaytadan avvalgi holatiga qaytadigan jarayon tebranma harakat (tebranish) deyiladi. agar bunday qaytish teng vaqtlar orasida bo’lsa bunday tebranish davriy tebranish deyiladi. soat mayatnigining harakati tebranishga yorqin misol bo’ladi. garmonik tebranish deb, fizik kattalikning vaqt o'tishi bilan kosinus (sinus) qonuniga muvofiq ro‘y beradigan tebranma harakatiga aytiladi tebranma harakat dinamikasi. mayatnik prujinali mayatnik deb, absolut elastik prujinaga beriktirilgan va elastiklik kuchi f = -kx ta’sirida garmonik tebranma harakat qiladigan m massali yukka aytiladi. bu yerda k - prujinaning qattiqligi, x — yukning muvozanat vaziyatidan og'ishi. demak, prujinali mayatnikning harakat tenglamasi ko'rinishida yozish mumkin. yoki: prujinali mayatnikning siklik chastotasi uchun topamiz tebranish davri vaznsiz va cho’zilmas ipga osilgan, o’lchami va shaklini xisobga olmasa xam bo’ladigan darajada kichik, o’z og’irligi ta’sirida tik tekislikda tebrana oladigan massiv jism matematik mayatnik deb ataladi. rezonans hodisasi rezonans hodisasi har qanday tabiatli (mexanik …

3 / 25

in ortib ketish hodisasiga rezonans deyiladi. to’lqin jarayon agar tebranuvchi jismni (tebranishlar manbaini) elastik muhitga joylashtirsak, muhitning bu jism bilan qo’shni bo’lgan zarralari ham tebranma harakatga keladi. bu zarralarning tebranishi elastiklik kuchlari orqali muhitning qo’shni zarralariga beriladi va hokazo. biror vaqtdan keyin tebranish butun muhitga tarqaladi. biroq tebranishlar turli fazalar bilan bo’ladi: zarra tebranishlar manbaidan qancha uzoqda joylashgan bo’lsa, u shuncha kech tebrana boshlaydi, ya’ni uning tebranishi faza jihatidan shuncha ko’p orqada qoladi. tebranishlarning muhitda tarqalishi to’lqin jarayon yoki to’lqin deyiladi. to’lqinning (tebranishlarning) tarqalish yo’nalishi nur deyiladi. agar muhit zarralari nurga perpendikulyar tebranayotgan bo’lsa, bunday to’lqin ko’ndalang to’lqin deyiladi. muhit zarralari nur bo’ylab tebranayotgan bo’lsa, bunday to’lqin bo’ylama to’lqin deyiladi. to’lqin xarakteristikalari bir xil fazada tebranayotgan ikkita eng yaqin zarralar orasidagi masofaga tolqin uzunligi deyiladi va harfi bilan belgilanadi. л = v t akustikaning fizikaviy asoslari akustika (yun. akustikos — eshitaman) — fizikaning tovush hodisalarini, ya’ni jismda mexanik to‘lqinlarning paydo …

4 / 25

a elastik muhitda tarqalayotgan elastik to`lqinlarning eshitish organlariga ta'siridir. bu elastik to`lqinlar manbai tеbranayotgan jismlardir. tеbranayotgan jism o`z atrofida tеbranayotgan muhit zarrachalarining siyraklashishi yoki quyuqlashishini hosil qiladi. zarrachalarning siyraklashishi va quyuqlashishi, muhitning elastikligi sababli, unda tarqalib, tovush to`lqinlarini hosil qiladi (1-rasm). tovush deb, insonning eshitish organida tovush sezgisini uyg’otuvchi bo’ylama mexanik to’lqinlarga aytiladi. to’lqinlar odam qulog’iga yetib borganda quloq pardasini majburiy tebrantiradi va odam tovushni eshitadi. odamda tovush sezgisini uyg'otuvchi chastotasi 16 — 20.000 hz oralig’ida bo’lgan elastik to’lqinlarga tovush to ‘lqinlari deyiladi. v 20.000 hz chastotali to’lqinlar insonning eshitish organlari tomonidan qabul qilinmaydi. v 200000 hz chastotali to’lqinlarga ultratovush to'lqinlari deyiladi. quyidagi to’rtta shart bajarilganda inson tovushni eshitadi. quyidagi to’rtta shart bajarilganda inson tovushni eshitadi: 1. tovush manbai mavjud bo’lishi. 2.tovush manbai va quloq orasuda elastik muhitning bo’lishi. tebranish 3. tovush manbaining chastotasi 20gs bilan 20 kgs orasida bo’lishi. 4.tovush to’lqinlarining quvvati eshitish organida tovush sezgisini hosil qilishga yetarli …

5 / 25

o’lchov birligi. tovushning qattiqligi bilan aniqlanadi.bunda k-proporsianallik koefsenti, i-tovush intensivligi i0 eshitish oldidagi intensivligi. agar k=1 deb olinsa, tovushning qattiqligi bel (b) deb ataluvchi birlikda o’lchanadi ya’ni (db) desibel to’g’risida yana ham aniqroq tasavvur qilishmumkin:qattiqlikning odam qulog’i seza oladigan minimal o’zgarish 1desibelga teng ekan. tebranish chastotasi 20 gts dan kichik chastotali mexanik tebranishlar ultratovushlar deb ataladi. tovush asosiy tonining chastotasi (v0) qancha katta bo’lsa tovushning balandligi shuncha yuqori bo’ladi. tovush bosimi balandligining birligi hilib «bеll» olingan. «bеll» katta o`lchov birligi bo`lgani uchun uning o`ndan bir qismi dеtsibеll (db) olinadi. tovushning xarakterlovchi kattaliklar tovushning balandligi — tovush chastotasiga bog’liq bo’lib, eshituvchi tomonidan aniqlanadigan tovushning sifatidir. chastota ortishi bilan tovushning balandligi ham orta boradi. tovushning tembri esa energiyaning ma'lum chastotalar orasida taqsimlanishini xarakterlovchi kattalikdir. masalan, bir xil notada ashula aytuvchi xonandalar turlicha energiya sarflaganlari uchun turlicha tembrga ega bo’ladilar. balandlik va qattiqlik tovushni subektiv harakteristikasidir. tovushlarni quyidagicha farq qilish qabul qilingan : …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "2-ma’ruza – tebranishlar va to’lqinlar. akustika va gidrodinamika qonunlari"

3-ma’ruza aylanma harakat. qattiq jismning kuch, impuls va inersiya momenti. 2-ma’ruza tebranishlar va to’lqinlar. akustika gidrodinamika qonunlari ma’ruzachi: g.o.nabiyeva reja 2. kuch momеnti va inertsiya momenti. ultratovush tеbranishlari. ultratovushning manbalari va fizikaviy xossalari. infratovush va uning xossalari 2 uzluksizlik qonuni va bernulli tenglamasi tebranishlar va uning xarakterlovchi kattalikar. tebranma harakat diamikasi 4tеnglamasi. gidrodinamika qonunlari. idеal suyuqlik oqimi. qovushqoq suyuqlik oqimi tayanch iboralar: tebranish va to’lqinlar. tebranma harakatlar. garmonik tebranma harakat. garmonik tebranishlarning xarakteristikalari. garmonik tebranishlar energiyasi. mayatniklar. majburiy tebranishlar va rezonans hodisasi. to’lqin jarayon. to’lqin turlari. tovush ma...

This file contains 25 pages in PPTX format (7.7 MB). To download "2-ma’ruza – tebranishlar va to’lqinlar. akustika va gidrodinamika qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: 2-ma’ruza – tebranishlar va to’… PPTX 25 pages Free download Telegram