borliq falsafaning fundamental kategoriyasi

PPT 56 pages 9.6 MB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.6 MB

File type PPT

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

5-мавзу: борлиқ фалсафаси борлиқ фалсафанинг фундаментал категорияси режа: 1. борлиқ ва унинг мавжудлик шакллари. 2. борлиқ ва йўқлик, мавжудлик ва реаллик. 3. ҳаракат, фазо ва вақт, макон ва замон. 4. борлиқ фалсафасини ўрганишнинг аҳамияти. фалсафанинг онтология соҳасида тадқиқ этилади. борлиқ борлиқнинг асосий шакллари: табиат борлиғи. инсон борлиғи. маънавий борлиқ. ижтимоий-социал борлиқ. табиат борлиғи: бирламчи иккиламчи турларга эга. маънавий борлиқ маданият ва санъат асарлари, тил, илмий кашфиётлар, ғоялар, ахлоқ-одоб қоидалари, фалсафий, эстетик, бадиий, сиёсий, тафаккурлаш маданияти, руҳий кечинмалар, диний тасаввурлар, тушунчалар ва х.к. мажмуи киради. жамият, шахс, миллат тараққиётининг манбаидир. ижтимоий борлиқ ҳодисаларнинг барча турларини ўз ичига қамраб олади. иқтисодий, ижтимоий, сиёсий, ижтимоий этник, оилавий ва х.к. муносабатлардан таркиб топган, доимо тараққий этиб, ривожланиб турадиган жонли организмдир. материя абстракция, фикрнинг маҳсулидир. оламда «умуман материя» учрамайди материянинг конкрет кўринишлари учрайди. барча моддий объектларга хос хусусиятларни умумий тарзда ифодалаш учун қўллайдиган тушунча. материя тушунчасининг фалсафий мазмуни: а)нарсаларнинг бизнинг онгимиз, хохишимизга боғлиқ бўлмаган ҳолда …

2 / 56

механик ҳаракат (жисмларнинг фазодаги силжиши); 2) физик ҳаракат (иссиқлик, ёруғлик, электр, магнитизм); 3) кимёвий ҳаракат (кимёвий бирикиш ва парчаланиш, агрегат ҳолатларнинг бир-бирига ўтиши) 4) биологик ҳаракат (органик ҳаёт) 5) ижтимоий ҳаракат. фазо ва вақтнинг умумий томонлари -1. объектив, инсон онги, иродаси ва ғояларига боғлик эмасдир. -2. абадий азалийдир. фазо билан вақтнинг абадийлиги материянинг абадийлигидан келиб чиқади, -3. чексиз чегарасиз бепаёндир. фазо ва вақтнинг ўзига хос хусусияти фазо уч ўлчовга эгадир (бўйига ва баландлигига, олдига ва орқасига) ҳозирги замон физикасига кўра тўртинчи ўлчов сифатида вақт олинган. вақтнинг хусусияти бир ўлчовлигидадир, қайтарилмаслигидадир. вақт материянинг мавжудлик шаклидир моддий жараённинг кенг ёйилиш изчиллигини англатади. жараённинг турли босқичлари, бир-биридан ажралганлиги, уларнинг давом этишини, уларнинг ривожланишини билдиради. ҳар бир нарса ўз ўтмиши, ҳозири ва келгусига эга. булар эса вақт тушунчасини ифодалайди. фазо ҳаракатдаги материя мавжудлигининг туб объектив шаклидир. моддий объектларинг биргаликда мавжудлигини ва бир биридан узоқлигини уларнинг кўламини, бир-бирига нисбатан жойлашиш тартибини ифодалайди. falsafa va borliq …

3 / 56

madaniyatini takomillashtirish va faqat o‘zining ma’naviy dunyosiga munosib muhit tanlash malakalarini shakllantiradi. dunyoqarashda intellektual, emotsional va ruhiy asoslar uzviy bog‘liq bo‘lib, ular jamuljam holda har bir inson uchun mutlaqo muayyan, individual xususiyatlar sifatida amal qiladi. bilim baholash e’tiqod aqidalar diniy afsonaviy mifalogik kundalik dunyoni idrok etish-bu atrof borliqni ideal obrazlarda tasavvur qilishdir dunyoni sezish– bu o‘zini qurshagan dunyoni sezgilar yordamida hissiy idrok etishdir dunyoni tushunish- insonning va uni qurshagan dunyoning mohiyatini aniqlash, shuningdek tabiatda yuz beruvchi voqea va jarayonlarning o‘zaro aloqalarini tushunishga qaratilgan aqliy-bilish faoliyatidir. 1: mifologik dunyoqarash 2: diniy dunyoqarash 3: falsafiy dunyoqarash dunyoqarashning tarixiy shakllari ijtimoiy taraqqiyotning boshlang‘ich bosqichiga xos bo‘lgan insonning olam haqidagi tasavvurlarini obrazlarda, naql, rivoyat va afsonalar orqali ifodalanishidir. mifologiya bu g‘ayritabiiy kuchlarning real mavjudligiga ishonishga asoslangan, voqelikni xayoliy obrazlarda, tasavvurlar va tushunchalarda aks ettiruvchi olamning fantastik manzarasini yaratuvchi ilmiy bo‘lmagan qarashlardan iborat dunyoqarashning o‘ziga xos shaklidir. diniy dunyoqarash * falsafiy dunyoqarash kundalik faoliyat, dunyoviy, …

4 / 56

rd qadimgi misr va bobilda qadimgi sharq sivilizatsiyasining beshiklaridan bo`lgan misr, bоbilda eramizdan avvalgi to`rt ming yillikning охiri va uch ming yillikning bоshlarida dastlabki diniy – falsafiy fikrlar оlam haqidagi fanlar, ya’ni: astrоnоmiya, kоsmоlоgiya, matematika, mifоlоgiyaga оid qarashlar bir muncha rivоj tоpgan. qadimgi misr va bobilda shakllangan falsafaning eng asоsiy хususiyati: bir tоmоndan хudоlarga ishоnch, ilохiy kuchlarning tabiat va jamiyatga ko`rsatadigan ta’sirini mutlоqlashtirish хususiyati ustivоr bo`lgan: ikkinchi tоmоndan afsоna va rivоyatlar tarzida bo`lsada, dunyoviy bilimlar, ilmiy qarashlar ham asta-sekin shakllana bоshlagan. qadimgi hindiston falsafasi qadimgi hind falsafasini o`rganishda: «ramayana», «maхоbharоt», «kalila va dimna» falsafiy qarashlarning kurtaklari falsafiy qarashlarning kuraklari hind madaniyatining eng qadimgi yozma yodgоrliklari «vedalar»da («veda»lar – хudоlar, tabiatning ilохiy kuchlariga qaratilib aytiladigan gimnlar, duоlar to`plami) uchraydi. “veda” 4 qismdan iborat: viii-vii asrlarda lоkayati (bu dunyo (lоka) ni tan оluvchi) falsafiy ta’limоt vujudga keldi; asоschisi briхaspati; yerdan bоshqa tarzdagi hayotning bo`lishi mumkin emas, degan fikrni ilgari suradi. lоkayataning eng …

5 / 56

a ko`ra bir-birlariga o`хshaydilar, faqat tarbiyaga ko`ra ular bir-birlaridan farqlanadilar. kоnfutsiy fikricha insоnlar o`rtasida o`zarо muhabbat, hurmat tamоyillari hukmrоn bo`lishi kerak. qadimdi yunoniston falsafasi qadimgi yunоn falsafasi eramizdan оldingi 6 asrda ibtidоiy – jamоa tuzumi quldоrlik jamiyati bilan almashgan davrda vujudga keldi. qadimgi yunoniston falsafasida o`rin tutgan faylasuflar sofistlar zardo`shtiylik zardoshtiylik ta`limoti o`rta osiyoda mill.avv vi mil. iii asrgacha hukmronlik qildi. u nafaqat din bo`lmay o`sha davr hukmron mafkurasi ham edi. uning muqaddas kitobi “avesto” bo`lgan. “avesto”da qoralandi: g`arazgo`ylik xasad manmanlik fitna-fasod ulug`landi va`daga vafo qilish samimiyat xolislik o`zaro izzat-hurmat moniy ta`limoti zardushtiylikdan yangi оqim-mоniychilik kelib chiqadi. bu ta’limоtning asоschisi mоniy. uning ta’limоticha, оlamda nur dunyosini – yaхshiik va zulmat dunyosi – yovuzlik mavjud. ular o`rtasida abadiy kurash bоradi. mazdak ta’limоti 5-6 – asrga kelib o`rta оsiyo va erоnda kuchayib bоrayotgan zulmga qarshi mazdak bоshchiligida хalq qo`zg`оlоni ko`tarildi. mazdak ta’limоti dehqоnlar, ularning huquqlarini himоya etib, tenglik, adоlat o`rnatishga хizmat qildi. …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "borliq falsafaning fundamental kategoriyasi"

5-мавзу: борлиқ фалсафаси борлиқ фалсафанинг фундаментал категорияси режа: 1. борлиқ ва унинг мавжудлик шакллари. 2. борлиқ ва йўқлик, мавжудлик ва реаллик. 3. ҳаракат, фазо ва вақт, макон ва замон. 4. борлиқ фалсафасини ўрганишнинг аҳамияти. фалсафанинг онтология соҳасида тадқиқ этилади. борлиқ борлиқнинг асосий шакллари: табиат борлиғи. инсон борлиғи. маънавий борлиқ. ижтимоий-социал борлиқ. табиат борлиғи: бирламчи иккиламчи турларга эга. маънавий борлиқ маданият ва санъат асарлари, тил, илмий кашфиётлар, ғоялар, ахлоқ-одоб қоидалари, фалсафий, эстетик, бадиий, сиёсий, тафаккурлаш маданияти, руҳий кечинмалар, диний тасаввурлар, тушунчалар ва х.к. мажмуи киради. жамият, шахс, миллат тараққиётининг манбаидир. ижтимоий борлиқ ҳодисаларнинг барча турларини ўз ичига қамраб олади. иқтисодий, ...

This file contains 56 pages in PPT format (9.6 MB). To download "borliq falsafaning fundamental kategoriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: borliq falsafaning fundamental … PPT 56 pages Free download Telegram