тупроқ эрозияси ва сел оқими уларнинг олдини олиш ва қарши кураш чоралари

DOC 82,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1491132025_67780.doc тупроқ эрозияси ва сел оқими уларнинг олдини олиш ва қарши кураш чоралари режа: 1.сув ва шамол эрозияси, тарқалиш минтақалари, вужудга келиш сабаблари. 2.сув ва шамол эрозиясини олдини олиш ва қарши кураш тадбирлари (агротехник, ўрмон-техник, гидротехник). 3. ирригация эрозияси ва уни олдини олиш ҳамда унга қарши кураш тадбирлари. 4.сел оқими, пайдо бўлиш сабаблари ва уни олдини олиш ҳамда унга қарши кураш тадбирлари (агро-ўрмон мелиоратив ва гидротехник тадбирлар). таянч тушунчалар: тупроқ эрозияси, сув эрозияси, шамол эрозияси, суғориш эрозияси, юза эрозия, жарланиш эрозияси, геологик эрозия, тезлашган эрозия, сел оқими, агро-ўрмон мелиоратив тадбирлар, гидротехникавий тадбирлар. 1. сув ёки шамол ҳаракати таьсирида тупроқ қатламининг емирилишига тупроқ эрозияси дейилади. эрозия 3 турга бўлинади: сув, шамол ва ирригация эрозияси. эрозия (лотинча - ўйилиш, емирилиш) сув ва шамол таъсирида тупроқнинг емирилиш жараёнидир. тупроқ нинг сув таъсирида емирилишига сув эрозияси шамол таъсирида емирилиб, учирилиб кетишига эса шамол эрозияси ёки дефляцияси дейилади. сув эрозияси ҳам иккига: юза эрозия ва …

ди. бу жараён бир неча босқичда кечади: дастлаб унча катта бўлмаган (20-25 см) чуқурликлар ҳосил бўлади ва улар кенгайиб 0,3-0,5 метрдан 1,0-1,5 метргача етади, кейинчалик бу жараён ривожланиб жарликларга айланади. узунасига рўй берадиган эрозия тупроқларни тўлиқ равишда емириб юборади. жарликлар ҳосил бўлган майдонлар қишлоқ хўжалиги учун мутлақо яроқсиз ҳолга келади. жарланиш эрозиясининг ривожланиш жадаллиги (1 кв километр майдондаги жарликларнинг узунлиги км ҳисобида) даражаси қуйидаги градациялар билан баҳоланади: а) кучсиз жарликлар - 0,25 км дан кам; б)ўртача-25-0,50км; в)кучли - 0,50-0,75 км; г) жуда кучли - 0,75 км дан кўп. тоғли ўлкаларда оддий сув эрозияси билан бирга сел оқимлари таъсиридаги тупроқ ювилиши ҳам кенг тарқалган. ривожланиш тезлигига қараб геологик ва тезлашган эрозия турлари ажратилади: геологик эрозия - ўсимликлар билан қопланган тупроқ юзасидан заррачаларнинг аста-секин ювилиш жараёни бўлиб, бунда тупроқ пайдо бўлиши давомида, ювилган тупроқ қатламлари қайта тикланади. тезлашган эрозия - инсонлар фаолияти билан боғлик бўлиб, тупроқ юзасидаги ўсимликлар йўқотилиб юборилганда ва ердан …

) ўртача ювилган - тупроғи 10-20 см гача, яъни гумусли горизонтнинг деярли ярми ювилган, в) кучли ювилган - дастлабки гумусли горизонт тўлиқ ва карбонатли в горизонтнинг бир қисми ювилган. ювилиш даражасидан ташқари тупроқлардан ювиб келтирилган ва ётқизилган эрозия маҳсулотларининг қалинлигига кўра, қуйидагиларга бўлинади: а) кам ётқизилган - 20 см гача, б) ўртача ётқизилган - 20-40 см гача, в) кучли ётқизилган - 40 см дан ортиқ. шамол эрозиясига учраган тупроқлар қуйидаги градациялар асосида ажратилади: а) кам учириб кетилган - гумусли қатламнинг тўртдан бир қисми учириб кетилган; б) ўртача - деярли ярми учириб кетилган; в) кучли - тўртдан уч қисми; г) жуда кучли - гумусли горизонт тўлиқ учириб кетилган. эрозиянинг асосий сабаби ердан нотўғри фойдаланиш ва эрозияга мойил ерларда ўсимлик қопламининг йўқотиб юборилишидир. шунинг учун эрозия ривожланишининг социал-иктисодий ва табиий шароитлари ажратилади. олиб бориладиган деққончилик, яйловларда мол боқиш, ўрмонлардан нотўғри фойдаланиш натижасида ўсимлик ва тупроқ қопламига катта таъсир кўрсатилади ҳамда эрозия жараёнлари …

нинг қуйидаги градациялари ажратилади: 1 гача нишабликда - эрозия кузатилмайди ёки жуда кучсиз бўлади; 1 -3 ° нишабликда қайдалма ерларда эрозия интенсивлиги кам ёки ўртача; 3-5° нишабликда қайдаладиган майдонларда эрозия интенсивлиги ўртача ва кучли; 5-10° нишабликда бўлган шароитда эрозия интенсивлиги жуда юқори бўлади. ер нишаблигига қараб, тупроқ нинг ювилиш микдори ҳам ҳар хил: қиялик 2- 2,5° да ҳар гектар ердан 4,5 м3 гача тупроқ ювиладиган бўлса, 4-6° да унинг ҳажми 37 м3 ни ташкил этади. жойнинг геологик тузилишининг эрозияга таъсири тоғ жинсларининг ювилишига ва дефляцияга чидамлилиги билан аниқланади. жумладан лёсс ва лёссимон жинслар осон ювилиб, жарликлар ҳосил қилади. морена қумоқлари ювилишга анча чидамли, қадимги флювиогляциал-делювиал жинслар сувни яхши ўтказганлигидан, сув эрозиясига анча чидамли, аммо дефляция осон кечади. айниқса 30-50 см чуқурликларда жойлашган ва усти ғовак ётқизиқлар билан қопланган зич жинслар эрозия учун хавфли. тупроқ шароитлари ҳам эрозиянинг боришида муҳим роль ўйнайди. тупроқнинг сув ўтказувчанлиги, механик таркиби, структуравий ҳолати, гумусли горизонтнинг …

урашнинг аниқ режалари тузилади. агротехника тадбирлари - тупроқларни эрозиядан ҳимоялаш имконини берадиган кўп йиллик ўтлар ва бир йиллик экинлардан фойдаланиш, ерни ишлашнинг мақбул усулини қўллаш, қор тўплаш ва қор сувлари оқимини тартибга солишнинг махсус тадбирларидан фойдаланиш, шунингдек, тупроқ унумдорлигини оширишнинг агрокимёвий воситаларидан фойдаланиш сингарилардан ташкил топган. экин экиладиган майдонларда қуйидаги тадбирларни қўллаш жуда муҳим: алмашлаб экишни жорий қилиш, кўкат-сидератларни экиш, органик ўғитлар солиш, тупроқни чуқур қилиб шудгорлаш, ерни қияликка кўндаланг ва ағдармасдан ҳайдаш, қор тутгичлар ўрнатиш ва бошқалар. суғорилмайдиган ерларда ўсимликлар қияликка кўндаланг килиб экилади, шунингдек, тупроққа ҳам кўндаланггига ишлов берилади. суғориладиган ерларда эса экин экаётганда ҳам , тупроққа ишлов бераётганда ҳам горизонтал чизиққа нисбатан муайян бурчак ҳосил қилиш маъқулдир. тупроқ ювилиб кетмаслиги учун суғориш вақтида суғориш техникаси элементларини тўғри ростлаб туриш лозим. тупроқ эрозиясининг олдини олиш ва унга қарши курашиш учун ёнбағирларга дарахт ўтказишнинг ҳам катта аҳамияти бор. ўрмон-иҳота дарахтзорлари шамолни юмшатади, тупроқ ва ўсимлик баргидан нам буғланишини камайтиради, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тупроқ эрозияси ва сел оқими уларнинг олдини олиш ва қарши кураш чоралари"

1491132025_67780.doc тупроқ эрозияси ва сел оқими уларнинг олдини олиш ва қарши кураш чоралари режа: 1.сув ва шамол эрозияси, тарқалиш минтақалари, вужудга келиш сабаблари. 2.сув ва шамол эрозиясини олдини олиш ва қарши кураш тадбирлари (агротехник, ўрмон-техник, гидротехник). 3. ирригация эрозияси ва уни олдини олиш ҳамда унга қарши кураш тадбирлари. 4.сел оқими, пайдо бўлиш сабаблари ва уни олдини олиш ҳамда унга қарши кураш тадбирлари (агро-ўрмон мелиоратив ва гидротехник тадбирлар). таянч тушунчалар: тупроқ эрозияси, сув эрозияси, шамол эрозияси, суғориш эрозияси, юза эрозия, жарланиш эрозияси, геологик эрозия, тезлашган эрозия, сел оқими, агро-ўрмон мелиоратив тадбирлар, гидротехникавий тадбирлар. 1. сув ёки шамол ҳаракати таьсирида тупроқ қатламининг емирилишига тупроқ эрозияси дейил...

Формат DOC, 82,5 КБ. Чтобы скачать "тупроқ эрозияси ва сел оқими уларнинг олдини олиш ва қарши кураш чоралари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тупроқ эрозияси ва сел оқими ул… DOC Бесплатная загрузка Telegram