buxoro amirligi (avvali va oxiri)

DOCX 19 pages 402.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 402.0 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

buxoro amirligi (avvali va oxiri) buxoro amirligi bayrog‘i siyosiy tarix. so‘nggi ashtarxoniylardan bo‘lgan abdulfayzxon hukmronligi davrida markaziy hokimiyat zaiflashganligidan foydalangan o‘zbek urug‘lari turli viloyatlarda hokimiyatga qarshi isyon va g‘alayonlar ko‘tarishib, o‘zlarini mustaqil deb e’lon qila boshladilar. ular orasida ashtarxoniylar saroyida katta nufuzga ega bo‘lgan, mang‘it urug‘i boshliqlardan biri muhammad hakimbiy otaliq (vafoti 1743y) hamda uning o‘g‘li muhammad rahimbiyning harakatlari ayniqsa keskin edi. buxoroda bo‘lib o‘tayotgan tartibsizliklardan foydalangan eron shohi nodirshoh 1745 yilda muhammad rahimbiy rahbarligida buxoroga katta qo‘shin jo‘natdi. muhammad rahimbiy buxoroda viziyatni yumshatish borasida katta ishlarni amalga oshirdi. miyonqol va shahrisabzdagi qo‘zg‘olonlar bostirildi. muhammad rahimbiy davlat apparati tizimi ishlari va hukumat amaldorlarini almashtirish ishlariga jiddiy kirishdi. u deyarli barcha yirik davlat mansablariga o‘zining yaqin qarindoshlari va maslakdoshlarini qo‘yib, ularning yordamiga tayanib poytaxtda o‘z mavqyeni mustahkamlab oldi. 1746 yilda nodirshoh o‘ldirilgach, oradan ko‘p o‘tmay abdulfayzxon ham o‘ldirildi. taxtga o‘tirgan abdulmo‘min ham 1748 yilda o‘ldirildi. uning o‘rniga nihoyatda yosh bo‘lgan ubaydulla …

2 / 19

n mang‘itlarning markaziy davlat tizimini barpo etdi. 1758 yilga kelib toshkent, qo‘qon, marv, balx, qunduzdan elchilar kelib uning hokimiyatini tan olganliklarini bildiradilar.buxoro amirligi muhammad rahimxon vafotidan so‘ng uning balog‘atga yetmagan kabirasi fozilto‘ra taxtga o‘tqazilib, hokimiyat aslida muhammad rahimxonning tog‘asi doniyolbiy otaliq (1750-1785 yy) qo‘liga o‘tdi. doniyolbiyning hukmronligi davri markaziy hokimiyatning zaiflashuvi bilan izohlanadi. u taxtga o‘tirgan dastabki paytdayoq markazlashagan davlat siyosatiga qarshi g‘alayonlar va qo‘zg‘olonlar ko‘tarildi. miyonqol vohasi, shahrisabz va kitob, sherobod va boysun, hisor viloyatlarida katta-katta xalq g‘alayonlari va chiqishlar boshlanib ketdi. dastavval, hisorga badarg‘a qilingan yuz, kenagas, burkut, bahrin, saroy kabi o‘zbek urug‘larining amirlari bosh ko‘tardilar. ular mang‘itlar sulolasini taxtdan ag‘darishni rejalashtirgan edilar. doniyolbiyning amirlarni tinchlashtirish uchun qilgan harakatlari zoye ketdi. shundan so‘ng doniyolbiy qo‘zg‘olonlarga qarshi qo‘shin jo‘natdi va buxoro shahri aholisining yordami bilan qo‘zg‘olon bostirildi. isyonchi amirlarning ko‘pchiligi qatl etildi. oradan ko‘p o‘tmasdan yuz urug‘larining boshlig‘i fozilbiy bosh ko‘tardi. doniyolbiy qiyinchilik bilan bo‘lsa-da bu qo‘zg‘olonni ham bostirdi. …

3 / 19

.). u o‘z hukmronligi davrida shaharlar taraqqiyoti va obodonchiligiga, irrigatsiya va qishloq xo‘jaligi rivojiga alohida e’tibor berdi. tarixda “amiri ma’sum” (“gunohsiz amir” ) nomi bilan qolgan shohmurod o‘z davrida markaziy hokimiyatni nisbatan mustahkamlashga erishdi. uning hukumronligi davrida mamlakatni rivojlantirishga yo‘naltirilgan to‘rtta muhim islohot- moliya, sud, ma’muriy va harbiyislohotlar o‘tkazildi. avvalo,1758 yildan boshlab, amirlikda to‘la holatda (aralashmalarsiz) kumushdan iborat bo‘lgan kumush tangalar,oldingilaridan o‘zining qiymati, sifati va tashqi ko‘rinishi bilan farq qiladigan sof tilla tangalar zarb etila boshlandi. u davlat zarbxonalarida aholining o‘z shaxsiy jamg‘armalaridan olib kelgan kumish va oltindan bir xil o‘lchamdagi kumush va tilla tangalarni zarb qilishga keng ruxsat berdi. amir shohmurod adliya sohasida o‘tkazgan islohoti bilan mamlkatda sud ishlarini olib borishni birmuncha erkinlashtirdi. manbalarga ko‘ra, amirlikdagi sud hay’ati ishlarini shohmurodning bevosita o‘zi boshqargan. sud ishlarini olib borish uchun maxsus sudlov qonunlari majmuasi ishlab chiqilgan bo‘lib, barcha viloyat, tuman, beklik qozilari aynan mana shu qonunlar majmuasi asosida ish olib borganlar. …

4 / 19

necha marta yurish qilishga majbur bo‘ldi. karmanadan so‘ng itoat etmay qo‘ygan shahrisabz va xo‘jandga qilingan yurishlar muvaffaqiyat bilan yakunlandi. mamlakatda amalga oshirilgan islohotlar va muvaffaqiyatli harbiy harakatlar natijasida ancha mustahkamlanib olgan shohmurod qo‘shni afg‘onistonga ham harbiy yurishlar uyushtiradi. xususan, shohmurod amudaryoning o‘ng qirg‘og‘idagi ilgarigi buxoro yerlarini qaytarib olish uchun afg‘on amiri temurshohga qarshi urushlar olib boradi. bu urushlardan so‘ng shohmurod va timurshoh o‘rtasida sulh tuzilib, amudaryo har ikkala davlat o‘rtasidagi chegara deb belgilandi. amir shohmurod 1800 yilda vafot etganidan so‘ng uning o‘g‘li amir haydar (1800-1876 yy.) valiahd sifatida taxtga o‘tirdi. otasi davrida qarshining hokimi bo‘lgan amir haydar oq kigizga o‘tqaizilib xon etib ko‘tariladi. ammo, haydar xon unvonini emas, balki “amir al-mo‘minin” unvonini oldi. manbalarga ko‘ra, xutba amir haydar nomiga o‘qilgan bo‘lsa-da, tangalar amir haydar, amir shohmurod va doniyolbiy nomlaridan zarb etilgan. buxoro ordeni otasining siyosatini davom ettirishga harakat qilgan amir haydar o‘z hukmronligining dastlabki yillarida buxoro hududining butunligini saqlash, zarafshonning …

5 / 19

alab etganligi bois, amir haydar qo‘shimcha soliqlar yig‘ish haqida farmon berdi. bu esa mehnatkash aholi ahvolini yanada og‘irlashishga va amir haydar hamda u olib borayotgan siyosatga qarshi chiqishlarga olib keldi. mana shunday qo‘zg‘olonlar 1821-1825 yillarda miyonqol, samarqand va urgutda bo‘lib o‘tdi. amir hayodar bu qo‘zg‘olonlarni katta qiyinchiliklar bilan, qo‘zg‘olonchilarga katta va’dalar berish evaziga bostirishga erishdi. shahrisabz va marv vohasi uchun ham amir haydar urushlar olib borishga majbur bo‘ldi. o‘z davrida amir haydar qo‘shni afg‘on davlati hukmdori shujo’ al-mulk durroniy bilan do‘stlik aloqalarini o‘rnatgan bo‘lsa-da, qo‘qon va xiva davlatlari bilan buxoro davlati o‘rtasidagi munosabatlar keskin edi. manbalarga ko‘ra, shunday sharoitda amir haydar hatto turkiya sultoni mahmud ii ga yordam so‘rab murojaat etgan va uning itoatiga o‘tishga tayyor ekanligini ham ma’lum qilgan. buxoro amirligi ordenlari amir haydar 1826 yilda vafot etganidan so‘ng uning ikkita katta o‘g‘illari amir husayn(ikki yarim oy) va amir umar (to‘rt oy) qisqa muddat taxtga o‘tirib, o‘z ukalari nasrullo …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro amirligi (avvali va oxiri)"

buxoro amirligi (avvali va oxiri) buxoro amirligi bayrog‘i siyosiy tarix. so‘nggi ashtarxoniylardan bo‘lgan abdulfayzxon hukmronligi davrida markaziy hokimiyat zaiflashganligidan foydalangan o‘zbek urug‘lari turli viloyatlarda hokimiyatga qarshi isyon va g‘alayonlar ko‘tarishib, o‘zlarini mustaqil deb e’lon qila boshladilar. ular orasida ashtarxoniylar saroyida katta nufuzga ega bo‘lgan, mang‘it urug‘i boshliqlardan biri muhammad hakimbiy otaliq (vafoti 1743y) hamda uning o‘g‘li muhammad rahimbiyning harakatlari ayniqsa keskin edi. buxoroda bo‘lib o‘tayotgan tartibsizliklardan foydalangan eron shohi nodirshoh 1745 yilda muhammad rahimbiy rahbarligida buxoroga katta qo‘shin jo‘natdi. muhammad rahimbiy buxoroda viziyatni yumshatish borasida katta ishlarni amalga oshirdi. miyonqol va shahrisa...

This file contains 19 pages in DOCX format (402.0 KB). To download "buxoro amirligi (avvali va oxiri)", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro amirligi (avvali va oxir… DOCX 19 pages Free download Telegram