зарядланган заррачаларнинг тезлатгичлари

DOCX 115,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1541867485_72912.docx v r 4 0 2 0 m c qu p u 0 r ec w b w ecb 0 1 = = max max v r ] [ b v q f f m r r r r = = b r f qiv a = m p 0 4 2 v r v r ( ) ( ) ( ) ¢ = - - = - + ¢ + + v v v v v c v x x x 1 2 ( ) ( ) ( ) / / ¢ = - - = - + + - ¢ - - v v v v v c v v vv c x x x 1 1 2 2 ( ) , / ¢ = ¢ = + + - ¢ - v v v v v vv c x 1 2 v v c vv c ( …
2
ичлар қурилди, уларда зарядланган заррачаларга бериладиган энергия эса, 500 млрд. эв (500 гэв)1) гача етади. тезлатилаётган заррачалар траекторияларининг кўриниши бўйича ҳамма тезлатгичларни иккита асосий гуруҳларга ажратиш мумкин: чизиқли тезлатгичлар ва циклик тезлатгичлар. биринчиларида заррачаларнинг траекторияси тўғри чизиққа, иккинчиларида эса - айланаларга ёки буралаётган спиралларга яқин. тезланаётган заррачаларнинг энергияси уларнинг тезлатгич электр майдонидаги ҳаракатида ортади. бу майдон тезлатгич русумига қараб электростатик, индукцияланган (§26.2 га қаранг) ёки юқори частотали ўзгарувчан майдон бўлиши мумкин. электростатик чизиқли тезлатгичда зарядланган заррача тезлатувчи электр майдон орқали бир карра ўтади. агар q - заррачанинг заряди, 1 ва 2 лар эса майдондаги заррача траекториясининг бошланғич ва охирги нуқталаридаги потенциаллари бўлса, у ҳолда тезлатгичда заррача олган энергия w = q(1- 2) га тенг. потенциаллар айирмаси қанча катта бўлса, заррачанинг энергияси ҳам шунча катта бўлади. шунинг учун бундай русумли тезлатгичларда майдон юқори кучланишли ван-де-граф генератори ( 16.1 га қаранг) ёки юқори кучланишли импулpсли генератори билан ҳосил қилинади. аммо шундай тарзда …
3
да зарядланган заррача электр майдон орқали кўп марта ўтиб, ҳар сафар ўзининг энергиясини бир неча мингдан юзлаб минг электрон-волpтга орттиради. заррачалар ҳаракатини бошқариш ва уларнинг даврий равишда тезлатувчи электр майдон соҳасига қайтариш учун кучли кўндаланг магнит майдони қўлланилади. биринчи марта э.лоуренс (1931) томонидан қурилган цикотрон мисолида циклик тезлатгичларнинг ишлаш принципини кенгроқ тушунтирамиз. циклотрон, тор тирқиш билан ажратилган баланд бўлмаган юпқа деворли цилиндрик қутининг иккита яримидан иборат, иккита м ва n (23.9-расм) металл дуантлардан ташкил топган. дуантлар кучли электромагнит қутиблари орасига ўрнатилган ясси берк а камера ичига жойлаштирилган. магнит индукцияси в чизма текислигига перпендикуляр йўналган. дуантлар m ва n электродлар ёрдамида, улар орасида ўзгарувчан электр майдони ҳосил қиладиган электр генераторнинг қутибларига уланган. агар дуантлар орасидаги электр майдон максимал ва пастдан юқорига йўналган пайтда с нуқтага мусбат ион киритилса, у ҳолда электр майдон таъсирида ион чизма текислигида пастдан юқорига текис тезланиш билан кўча бошлайди. у м дуантга кириши заҳоти электр майдоннинг тезлатувчи …
4
ллигини камайтириш учун а камерада юқори вакуум ҳосил қилинади. ионларни узлуксиз тезлатишнинг баён этилган жараёни фақат, агар ионнинг ҳаракати ва тирқишдаги электр майдоннинг ўзгариши қатҳий синхрон содир бўлган ҳоллардагина мумкин бўлади. акс ҳолда, тирқишдан ўтганда ион гоҳ тезлашади, гоҳ секинлашади. шундай қилиб, циклатрон нормал ишлаши учун электр майдон тебранишларининг (т0) ва ион айланишларининг (т) давирлари тенг бўлиши керак: т = т0 (23.18) ёки (23.4) формула бўйича т0 = 2m/(bq) (23.18) бундаги q/m - ионнинг солиштирма заряди, в - дуантдаги майдон магнит индукцияси. 23.10-расм. циклотронда магнит майдон ўзгармас, электр майдоннинг е кучланганлиги эса вақт ўтиши билан ўзгармас т0 даврли гармоник ех=е0 sin (2/t0) қонун бўйича ўзгаради (23.10-расм). ионнинг кичик тезликларида (v т0 бўлганда ионнинг тезланиш жараёнини кенгроқ кўриб чиқамиз. бошланғич t=t1 вақтда ион дуантлар орасидаги тирқишда ҳаракатланаётган, тезлатувчи электр майдон кучланганлиги эса максимал ва е0 га тенг бўлсин (23.10-расм). агар т=т0 бўлса, у ҳолда ҳамма навбатдаги ионларнинг дуантлар орасидан ўтишига мос …
5
орасидаги кучланиш амплитудаси. демак, ионнинг чегаравий энергияси га пропорционал. (23.19) формуладан кўриниб турибдики циклотронда зарядланган заррача эга бўлиши мумкин бўлгани чегаравий энергия, унинг заряди ва тинч ҳолатдаги массаси қанча катта бўлса шунча катта бўлади. масалан, u0=100 кв да протон учун wчег=21,9 мэв, электрон учун эса wчег=0,51 мэв. шунинг учун электронларни тезлатишда циклотролар жуда яроқсиз. юқорида кўрсатилган ионларни чегаравий энергиясининг назарий қийматларига амалда эришиб бўлмайди. магнит майдоннинг қатҳий бир жинслилига риоя қилинганда ионларнинг циклотрондаги ҳаракати турғун эмас экан. спирал орбитадан ионларнинг тасадуфий оғишларида улар унга қайтишмайди, балки дуант деворларига урилишади ва тормозланишади. хисоблашларнинг кўрсатишича ионларнинг орбитадаги барқарорлигини таъминлаш учун магнит майдон в индукцияси дуантларнинг марказидан четига томон бироз камайиши лозим экан. шунинг учун циклотронда тезлашиш жараёнида ионнинг айланиш даврини ортиши, нафақат унинг массасини ортиши туфайли, балки магнит майдонинг сусайиши туфайли ҳам содир бўлади. иккала сабабларнинг биргаликда таъсири натижасида, ионнинг бундан кейинги тезлашиши, унинг энергияси wчег га етмасдан тўхтайди. агар ионларни тезлашишига …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "зарядланган заррачаларнинг тезлатгичлари"

1541867485_72912.docx v r 4 0 2 0 m c qu p u 0 r ec w b w ecb 0 1 = = max max v r ] [ b v q f f m r r r r = = b r f qiv a = m p 0 4 2 v r v r ( ) ( ) ( ) ¢ = - - = - + ¢ + + v v v v v c v x x x 1 2 ( ) ( ) ( ) / / ¢ = - - = - + + - ¢ - - v v v v v c v v vv c x x x 1 1 2 …

Формат DOCX, 115,8 КБ. Чтобы скачать "зарядланган заррачаларнинг тезлатгичлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: зарядланган заррачаларнинг тезл… DOCX Бесплатная загрузка Telegram