жаҳон бозори. халқаро валюта ва кредит муносабатлари

PDF 24 pages 656.6 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 656.6 KB

File type PDF

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

ххv-мавзу 550 27-боб. жаҳон бозори. халқаро валюта ва кредит муносабатлари ушбу бобда миллий иқтисодиѐтнинг дунѐ мамлакатлари билан боғланган мураккаб иқтисодий муносабатлари тизимида халқаро савдо муносабатларининг тутган ўрни, халқаро савдонинг ривожланиши, омиллари ва тузилиши, халқаро муносабатларнинг молиявий ѐки валютага оид томонлари баѐн этилади. шунингдек, валюта муносабатлари ва ҳозирги замон валюта тизими асослари, мамлакатнинг тўлов баланси, унинг таркиби ва тақчиллиги муаммолари ўрганилади. халқаро ваюта-кредит муносабатлари, валюта тизими, валюта курси ва валюта сиѐсати, уларга таъсир кўрсатувчи омиллар алоҳида эътибор берилади. 27.1. халқаро меҳнат тақсимоти ва халқаро савдо тўғрисидаги турлича назариялар миллий хўжаликларнинг халқаро иқтисодий муносабатлар тизимида иштирок этиши, уларнинг шакллари ва самарадорлик даражаси каби муаммоларнинг узоқ давр мобайнида турли олимлар томонидан тадқиқ этилиши бу борадаги турлича назарияларнинг шаклланишига олиб келди. бу назариялар орасида энг аввало мамлакатларнинг халқаро меҳнат тақсимоти ва ихтисослашувда иштирок этиши зарурлигини назарий жиҳатдан асослаб берувчи мутлақ ва қиѐсий (нисбий) устунлик назариялари муҳим аҳамият касб этади. мутлақ устунлик назарияси. иқтисодий ривожланишнинг …

2 / 24

қуйидаги икки кўринишдаги устунликка: 1) табиий, яъни иқлим шароитининг қулайлиги, баъзи бир табиий ресурсларнинг мавжудлиги ва шу каби ҳолатлар билан шартланган устунлик; 2) эришилган, яъни мамлакатдаги ишлаб чиқарувчи кучларнинг ривожланиш даражаси, ишлаб чиқариш технологияси билан шартланган устунликка эгалигини таъкидлаган. бу устунликлардан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқарилган маҳсулот ўз сифати жиҳатидан юқори ва таннархи жиҳатидан паст даражада бўлади. шунга кўра, маҳсулотларнинг барча турлари ҳар бир мамлакат томонидан ишлаб чиқарилиши шарт эмас, балки уларнинг баъзиларини устунликка эга бўлган мамлакатдан сотиб олиш 551 самарали ҳисобланади. уни сотиб олиш меҳнат сарфлари эса мазкур мамлакатнинг ўзи учун устун ҳисобланган соҳадаги меҳнат орқали қопланади. а.смит назарияси бўйича ҳар бир мамлакат ўзида бошқаларга қараганда арзонга тушган, яъни кам меҳнат сарфланган товарни экспорт қилиб, уларга нисбатан кўп сарф талаб қиладиган товарларни импорт қилиш фойдалидир. қиѐсий устунлик назарияси. д.рикардо ўзаро фойдали савдо ва халқаро ихтисослашувнинг анча умумий тамойилларини шакллантириб, а.смитнинг қарашларини такомиллаштирган ҳолда «қиѐсий устунлик» назариясини ишлаб чиқди. у мазкур …

3 / 24

ўзида қиѐсий устунликка эга бўлган товарларни ишлаб чиқариши ва четга сотиши етарли ҳисобланади. қиѐсий устунлик назарияси қуйидаги бир қатор шартли фаразларга асосланади: 1) унда иккита мамлакат ва иккита товар ўзаро таққосланади; 2) ишлаб чиқариш харажатлари иш ҳақи кўринишида олинади; 3) мамлакатлар ўртасидаги иш ҳақи даражасидаги фарқлар эътиборга олинмайди; 4) транспорт харажатлари эътиборга олинмайди; 5) эркин савдо мавжуд деб фараз қилинади. халқаро савдода қиѐсий устунлик тамойилларининг амал қилишини яққол тасаввур қилиш учун қуйидаги шартли мисолни кўриб чиқамиз (27.1- жадвал). 27.1-жадвал турли мамлакатларда дон ва вино ишлаб чиқариш харажатлари мамлакат 50 кг дон ишлаб чиқариш харажатлари, киши-кун 100 л вино ишлаб чиқариш харажатлари, киши-кун буюк британия 100 120 португалия 90 80 жадвалдан кўринадики, агар мутлақ харажатлар эътиборга олинса, улар ҳар иккала маҳсулот бўйича ҳам португалияда паст бўлиб, унинг буюк британия билан савдо алоқаларини ўрнатиш учун ҳеч қандай эҳтиѐж йўқ. бироқ, қиѐсий харажатлар ушбу фикр-мулоҳазаларни ўзгартириб юборади. бунинг 552 учун ҳар иккала маҳсулот …

4 / 24

сик схемаси билан чекланмаган. хх асрда халқаро ихтисослашувнинг қонуниятлари э.хекшер, б.олин, п.самуэльсон, ж.кейнс, в. леонтьев, г.хаберлер ва бошқа кўплаб иқтисодчилар томонидан тадқиқ қилинди. жумладан, иқтисодий адабиѐтларда хекшер-олин- самуэльсон модели деб юритилувчи модель алоҳида аҳамият касб этади. бу модель асосчилари э.хекшер ва б.олин халқаро товар оқимларининг йўналиш ва таркибий тузилиши қай тарзда белгиланиши тўғрисидаги замонавий тасаввурларни ишлаб чиқдилар. п.самуэльсон эса мазкур фикрларни амалий жиҳатдан ифодаловчи математик шартларни очиб берди. мазкур модель асосида ишлаб чиқариш омиллари нисбати назарияси ѐтади. маълумки, турли мамлакатлар ишлаб чиқариш омиллари – ишчи кучи, ер ва капитал билан турли даражада таъминланганлар. агар мамлакат фақат қандайдир битта омил билан етарли даражада таъминланган бўлса, бу мамлакатда шундай омил сиғими катта бўлган товарларни ишлаб чиқариш арзонга тушади. бу мамлакат учун уларни ишлаб чиқариш ва экспорт қилиш нисбатан фойдали ҳисобланади. халқаро ихтисослашувнинг қонуниятларини янада чуқурроқ тушуниш қиѐсий харажатлар таҳлили асосида кўп омилли андоза тузишга олиб келдики, унда товарлар ҳаракати билан бирга ишлаб …

5 / 24

эса импорт қилиши тахмин қилинар эди. натижа тескари бўлиб чиқиб, леонтьев парадокси деган ном олди. маълум бўлдики, ақшдаги капиталнинг нисбий ортиқчалиги америка ташқи савдосига таъсир кўрсатмайди. ақш кўпроқ меҳнат сиғими юқори, капитал сиғими эса паст бўлган товарларни экспорт қилар экан. в.леонтьев америкадаги меҳнатнинг юқори унумдорлиги америкалик ишчиларнинг нисбатан юқори малакаси билан боғлиқлигини таъкидлаб, бу ердаги меҳнатнинг хориждаги меҳнат билан нисбати 1:3 эквивалентликда эканлигини кўрсатди. бу эса ишчи кучи малакаси моделининг пайдо бўлишига олиб келди. ишчи кучи малакаси моделига кўра, ишлаб чиқаришда учта эмас, балки тўртта: малакали ишчи кучи, малакасиз ишчи кучи, капитал ва ер иштирок этади. касбий маҳоратга эга бўлган ходимлар ва юқори малакали ишчи кучининг нисбатан кўплиги малакали меҳнатнинг катта миқдорини тақозо этувчи товарларнинг экспорт қилинишига олиб келади. малакасиз ишчи кучининг кўплиги эса ишлаб чиқаришда юқори малака талаб этилмайдиган товарларнинг экспортига имкон яратади. ҳозирги замон иқтисодий фани хекшер-олин назариясининг фақат ютуқли жиҳатларини эмас, балки чекланган томонларини ҳам очиб беради. …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "жаҳон бозори. халқаро валюта ва кредит муносабатлари"

ххv-мавзу 550 27-боб. жаҳон бозори. халқаро валюта ва кредит муносабатлари ушбу бобда миллий иқтисодиѐтнинг дунѐ мамлакатлари билан боғланган мураккаб иқтисодий муносабатлари тизимида халқаро савдо муносабатларининг тутган ўрни, халқаро савдонинг ривожланиши, омиллари ва тузилиши, халқаро муносабатларнинг молиявий ѐки валютага оид томонлари баѐн этилади. шунингдек, валюта муносабатлари ва ҳозирги замон валюта тизими асослари, мамлакатнинг тўлов баланси, унинг таркиби ва тақчиллиги муаммолари ўрганилади. халқаро ваюта-кредит муносабатлари, валюта тизими, валюта курси ва валюта сиѐсати, уларга таъсир кўрсатувчи омиллар алоҳида эътибор берилади. 27.1. халқаро меҳнат тақсимоти ва халқаро савдо тўғрисидаги турлича назариялар миллий хўжаликларнинг халқаро иқтисодий муносабатлар тизимида иштирок ...

This file contains 24 pages in PDF format (656.6 KB). To download "жаҳон бозори. халқаро валюта ва кредит муносабатлари", click the Telegram button on the left.

Tags: жаҳон бозори. халқаро валюта ва… PDF 24 pages Free download Telegram