яримўтказгичларда контакт ҳодисалар

PDF 9 sahifa 331,6 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 9
18-мавзу: яримўтказгичларда контакт ҳодисалар режа: p-n ўтишнинг тешилиш турлари p-n ўтишнинг электр параметрлари металл-яримўтказгич ўтишлар гетероўтишлар тескари уланган p-n ўтиш токининг кескин ортишига мос келувчи кучланиш тешилиш кучланиши uтеш деб аталади. тешилишни икки хил механизми мавжуд: электр ва иссиқлик. иккала ҳолда хам токнинг кескин ўсиши p-n ўтиш соҳасида эзтларнинг қўшимча генерацияси билан боғлиқ. электр тешилишда заряд ташувчилар сони кучли электр майдон таъсирида, иссиқлик тешилишда эса – атомларда бўладиган термик генерация ҳисобига ортади. электр тешилиш механизми икки хил табиатга эга: кўчкили ва туннель. кўчкили тешилиш. электрон ёки ковак яримўтказгич атоми билан тўқнашиб уни ионлаштиради. бунинг учун у электр майдон таъсирида эркин югуриш узунлигида яримўтказгичнинг тақиқланган зонаси энергиясидан катта энергия олиб улгурган бўлиши лозим. заряд ташувчи электр майдон таъсирида етарли кинетик энергия тўплагандан сўнг, атом билан тўқнашади ва ундан валент электронни уриб чиқариб ўтказувчанлик зонасига ўтказади. зарба натижасида генерацияланган электрон – ковак жуфтлик ҳам майдон таъсирида тўқнашганда ионлаштириш жараёнида иштирок этади. жараён …
2 / 9
еск теск u u i i         1 0 . (3.2) турли яримўтказгич материаллар учун в=2÷6. кўчкили тешилишда м ва iтеск ларнинг uтеск га боғлиқлиги 3.1 - расмда келтирилган. 3.1 – расм. кўчкили тешилишда м ва iтеск ларнинг uтеск га боғлиқлиги. туннель тешилиш. тескари ток ҳосил бўлишида термогенерация натижасида ҳосил бўлган эзтлардан ташқари р – соҳанинг валент зонасидан n – соҳанинг ўтказувчанлик зонасига туннель ўтувчи электронлар ҳам қатнашиши мумкин. электронларнинг ўз энергиясини ўзгартирмасдан (изоэнергетик) потенциал тўсиқ орқали сизиб ўтиши туннель ўтиш деб аталади. туннель ўтиш бўлиши учун иккита шарт бажарилиши зарур: а) потенциал тўсиқ кенглиги d ≤ 10 нм бўлиши, яъни p+-n+ - соҳаларда киритмалар концентрацияси 5∙1018 см-3 дан юқори бўлмоғи лозим; б) тескари кучланиш таъсирида энергетик зоналар шундай сурилсинки, p – соҳанинг тўлдирилган валент зонаси қаршисида n – соҳанинг ўтказувчанлик зонаси тўлдирилмаган сатҳлари ётсин. тескари кучланиш бўсағавий кучланишдан катта бўлган (uтес > …
3 / 9
они ортиши ҳисобига туннель ток кескин ортади. туннель тешилиш тескари токининг тескари кучланиш uтеск га боғлиқлиги кўчкили тешилишдагига ўхшаш бўлиб (3.2 - расм), тиклиги кичикроқдир. p-n ўтишнинг иссиқлик тешилиши ундан тескари ток оққанида иссиқлик етарлича сочилмаслиги натижасида p-n ўтиш қизиб кетиши ҳисобига юз беради. қизиш тескари ток қийматини оширади, натижада p-n ўтиш янада кўпроқ қизийди, оқибатда p-n ўтиш ишдан чиқади. р-n ўтишнинг электр параметрлари. p-n ўтишнинг дифференциал қаршилиги ва сиғими унинг муҳим электр параметрлари ҳисобланади. дифференциал қаршилик. у p-n ўтишнинг кичик амплитудали ўзгарувчан токка кўрсатган актив қаршилигига эквивалент бўлиб, didurдиф / ифода билан аниқланади. дифференциал қаршилик вахнинг белгиланган нуқтасидаги тикликка тескари пропорционал. идеаллаштирилган p-n ўтиш учун rдиф нинг аналитик ифодасини топиш мумкин qii kt rдиф )( 0  . (3.3) тўғри силжитилганда i>>i0, шунинг учун iq kt rдиф  . (3.3 а) p-n ўтишга тўғри кучланиш берилганда rдиф қиймати кичик ва кучланиш ортиши билан камаяди, тескари силжитилганда эса жуда юқори …
4 / 9
бли бу сиғимни диффузия сиғим деб аталади ва қуйидаги формулага биноан ҳисобланади kt qi cдиф   . (3.4) тўғри ток қиймати ва заряд ташувчиларнинг базада яшаш вақти ортиши билан диффузия сиғим ортади. p-n ўтиш тескари силжитилиши билан cдиф=0 бўлади. диффузия сиғимнинг кучланиш билан ўзгариши p-n ўтиш вах тўғри шахобчаси билан ўхшашлиги (3.4)дан кўриниб турибди. частота ортиши билан диффузия сиғим камаяди. электрон – ковак ўтиш қўш электр қатламни ташкил этади ва зарядланган конденсаторга ўхшайди. p-n ўтиш сиғими ўтиш юзаси s, унинг кенглиги ва яримўтказгичнинг диэлектрик доимийси ε билан аниқланади. у барьер сиғим деб аталади ва қуйидаги ифода билан аниқланади         a d k d б n n u qn sc 12 0 0  . (3.5) p-n ўтишга кучланиш берилганда унинг қалинлиги ўзгаргани сабабли сиғими ҳам ўзгаради. сиғимнинг кучланиш қийматига боғлиқлиги куйидагича бўлади uu u cc k k бб   0 . …
5 / 9
ланишнинг турли ўзгариш тезликлари dtdu / учун, яъни турли частоталар учун )/,( dtduufi  характеристикалар оиласини қуриш мумкин. металл – яримўтказгич ўтишлар. яримўтказгич асбобларнинг p- ва n- соҳаларидан электродлар чиқариш учун металл – яримўтказгич контактлардан фойдаланилади. бундай контактлар тўғриловчи ёки омик (ом қонунига бўйсунувчи) хусусиятга эга бўлиши мумкин. улар яримўтказгичнинг ўтказувчанлик турига, киритмалар концентрациясига, электронларнинг яримўтказгич ва металлдан чиқишишлари нисбатига боғлиқ ҳолда ҳосил қилинадилар. тўғри йўналишдаги қаршилиги тескари йўналишдагисидан кичик бўлган ва ночизиқли вахга эга контакт тўғриловчи контакт деб аталади. қаршилиги контактдан ўтаётган ток қиймати ва йўналишига боғлиқ бўлмаган контактлар омик контакт дейилади. металлдан ёки яримўтказгичдан электронни тортиб олиш учун сарфланадиган иш миқдори чиқиш иши деб юритилади ва у электрон – вольт (эв) бирликларда ўлчанади, 1 эв=1,60∙10-19 дж. тўғриловчи контактлар. металл билан n – турли яримўтказгич орасида тўғриловчи контакт ҳосил қилиш учун электронларнинг яримўтказгичдан чиқиш иши аяў металларники амет дан кичик бўлмоғи лозим. бунда амет > аяў бўлгани учун контакт …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"яримўтказгичларда контакт ҳодисалар" haqida

18-мавзу: яримўтказгичларда контакт ҳодисалар режа: p-n ўтишнинг тешилиш турлари p-n ўтишнинг электр параметрлари металл-яримўтказгич ўтишлар гетероўтишлар тескари уланган p-n ўтиш токининг кескин ортишига мос келувчи кучланиш тешилиш кучланиши uтеш деб аталади. тешилишни икки хил механизми мавжуд: электр ва иссиқлик. иккала ҳолда хам токнинг кескин ўсиши p-n ўтиш соҳасида эзтларнинг қўшимча генерацияси билан боғлиқ. электр тешилишда заряд ташувчилар сони кучли электр майдон таъсирида, иссиқлик тешилишда эса – атомларда бўладиган термик генерация ҳисобига ортади. электр тешилиш механизми икки хил табиатга эга: кўчкили ва туннель. кўчкили тешилиш. электрон ёки ковак яримўтказгич атоми билан тўқнашиб уни ионлаштиради. бунинг учун у электр майдон таъсирида эркин югуриш узунлигида яримўтказгич...

Bu fayl PDF formatida 9 sahifadan iborat (331,6 KB). "яримўтказгичларда контакт ҳодисалар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.