tabiiy fanlarni o‘rganishda bilim, ko‘nikma va yondashuvlarni farqlash

PDF 9 pages 490.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 490.3 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

15. tabiiy fanlarni o‘rganishda bilim, ko‘nikma va yondashuvlarni farqlash maqsad: tabiiy fanlarni o‘rganishning komponentlari bo‘lgan bilim, ko‘nikma va yondashuvlar orasidagi bog‘lanishlar va farqlarni aniqlash. kutilayotgan natijalar: mazkur mavzuni o‘rganish natijasida o‘qituvchilar bilim, ko‘nikma va yondashuvlar turlari va ular orasidagi farqlarni bilib oladilar. o‘quvchilarda kontent bilimlar bilan birgalikda ko‘nikmalarni shakllantirishning ahamiyati to‘g‘risida ma’lumotlarga ega bo‘ladilar. tezlik bilan rivojlanib borayotgan hozirgi dunyoda o‘qituvchi ma’lumotlarni orqasidan “quvib yetishi” mushkul vazifaga aylanib ulgurdi. shu boisdan o‘qituvchilar “bilim beruvchi” vazifasidan “yo‘naltiruvchi” vazifasiga o‘tishi talab etilmoqda. bizning o‘quvchilarimiz kelajakda hozir hali mavjud bo‘lmagan kasblarda ishlashiga to‘g‘ri kelishi mumkin. shuning uchun o‘quvchilarga faqat bilimlarni yetkazishning o‘zi yetarli bo‘lmasdan, ularni o‘zlari mustaqil bilim egallashlari uchun ko‘nikmalarni rivojlantirish talab etilmoqda. buning uchun avvalo o‘qituvchilarimiz yetarli bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishi va ular orasidagi bog‘liqlik va farqlarni tushunishi zarur. - bilim, ko‘nikma va yondashuvlar deganda nimani tushunasiz? -tabiiy fanlarni o‘rganishda qaysi bir komponentni eng muhim deb hisoblaysiz? nima uchun?(sababini tushuntiring) …

2 / 9

zilishi haqida o‘ylab ko‘ring va fikringizni bildiring. guruhlarda ishlagan holda ushbu savolga javob bering. ozuqa zanjiriga misol bir-biriga bog‘liq bo‘lgan ozuqa zanjirini o‘rganing va quyidagi savollarga javob bering. suzish mashqi xitoylik bir oilaning yakka-yu yagona o‘g‘lidan boshqa farzandi yo‘q edi. shu tufaylimi yoki onalik mehri sababdanmi oila bekasi o‘g‘lini hech kimga ishonmas, juda ko‘p narsalarni cheklar edi. o‘g‘il o‘rtoqlari bilan yugurmoqchi bo‘lsa, suvga tushib suzaman desa, daraxtga chiqishni istasa doim yo‘q degan javobni eshitar edi. yillar o‘tib u voyaga yetdi va yigitlik burchini o‘tash maqsadida armiyaga borishga to‘g‘ri keldi. armiyada esa yugurish va suzish majburiy edi. hech kim sen suzishni bilasanmi deb yigitdan so‘rab o‘tirmadi. armiyada suzishni bilmaganlarga suvga sakrash buyurilardi va cho‘kib ketay deganda suvga arqon tashlanardi. arqonni ushlab endi suv yuziga chiqqanda yana arqon tortib olinardi. yigit suzish uchun tirsakni orqaga ko‘tarib qo‘lni oldinga harakatlantirish kerakligini o‘qigan bo‘lsada hech buni amalda bajarib ko‘rmagan edi. shu tarzda u suzishni …

3 / 9

ing mohiyatini anglash uchun maktab hayotiga murojaat qilaylik. bilim, ko‘nikma va yondoshuvlar tabiiy fanlarni o‘rganishda eng muhim vosita tabiiy fanlar yosh avlodni bilimlarini kelajak hayotda to‘g‘ri ishlatishga yordam beradi. tabiiy fanlarni yaxshi o‘rganish to‘g‘ri qarorlar qabul qilishga ko‘mak beradi. tabiiy fanlarni o‘qitishda o‘qituvchilar asosiy kalit vazifasini bajaradi. o‘qituvchilar shifokorlardan kuchli, shifokorlar yanglishsa bitta qurbon qilishi mumkin, o‘qituvchi esa birdaniga 40 ta kishini qurbon qiladi. kontentni bilish deganda faqat fanning mazmunini bilish nazarda tutiladi. bilimlarni biz ikki turga ajratamiz. 1. protsessual bilimlar 2. epistemik bilimlar • protsessual bilimlar deganda tabiatdagi jarayonlar to‘g‘risidagi bilimlar nazarda tutiladi. ilmiy bilimlarni olish uchun olimlar foydalanadigan xatolarni minimallashtirish va noaniqlikni kamaytirish uchun takroriy • o‘lchashlar, o‘zgaruvchilarni nazorat qilish va ma’lumotlarni taqdim etish va uzatishning standart protseduralari kabi protseduralarni bilish.   • epistemik bilimlar quyidagilarni o‘z ichiga oladi: savollar, kuzatishlar, nazariyalar, farazlar, modellar va dalillarning ilmiy amaliyotdagi rollarini tushunish. savolni shakllantiradigan va ilmiy izlanishga undaydigan qadriyatlar …

4 / 9

kabi savollarga javob izlash mumkin: • toza suv solingan shaffof idishga bir tomchi rangli bo‘yoq tomizing. qanday hodisani kuzatdingiz? • gultuvakdagi o‘simlikning tashqi tuzilishini kuzating. o‘simlik qismlari, ularning soni va rangini aniqlang. aniqlashtirish va tasniflash (identifikatsiya va klassifikatsiya) jonli va jonsiz tabiatda ro‘y beradigan hodisalarni kuzatganda ularning asosiy xususiyatlariga e’tibor qaratasiz: o‘xshashlik va farqlarini aniqlaysiz (identifikatsiya qilasiz), so‘ngra guruhlarga ajratasiz (klassifikatsiya qilasiz, ya’ni tasniflaysiz). to‘plangan ma’lumotlarni tahlil qilib, xulosa chiqarasiz. ushbu ko‘nikma yordamida quyidagi kabi savollarga javob izlash mumkin: • qaysi jismlar magnit xossasiga ega, qaysilari esa ega emas? • atrofingizdagi buyumlarni shakli, hajmi va rangiga ko‘ra guruhlarga ajrating. qayta ishlash bo‘yicha misol quyidagi rasmda singapurda topiladigan turli qayta ishlash qutilari ko‘rsatilgan. qayta ishlash bo‘yicha misol nima uchun biz qayta ishlash uchun chiqindilar turini tasniflashimiz kerak? (tarkib: moddaning kimyoviy tarkibi) javob: qayta ishlangan buyumlarda qimmatbaho materiallarni maksimal darajada qayta tiklash uchun chiqindilarni kimyoviy tarkibiga qarab ajratish muhimdir. qayta ishlash bo‘yicha …

5 / 9

ab bering. javob:  plastmassalar biologik parchalanmaydi. plastik chiqindilar to‘planib, tuproq va suvning ifloslanishiga olib keladi, hattoki ekotizimga zarar yetkazishi mumkin. kompetensiyani rivojlantirish nazariyalari o‘quvchilar kasbiy kompetentsiyaga erishish uchun nafaqat bilimlarni egallashlari, balki bilim, ko‘nikma va munosabatlarni birlashtirishi kerakligini ta'kidlaydi. ko‘pgina tadqiqotlarda kompetensiya tuzilishi boshqacha ta'riflanadi va uni to‘g‘ri ta'riflash bo‘yicha bahslar davom etmoqda (westera, 2001). ko‘pgina kompetensiya ta'riflarining umumiy tushunchasi shundaki, u kasbiy vazifani muvaffaqiyatli bajarish uchun ishlatilishi mumkin bo‘lgan bilim, ko‘nikma va munosabatlarning birlashtirilgan qismlaridan iborat. ko‘pgina tadqiqotchilar kompetentsiyani bilim, ko‘nikma va munosabatlarning yaxlitligi deb ta'riflagan bo‘lsalar, biz integratsiyani o‘rganish jarayoni sifatida, kompetensiyani esa o‘quv mahsuloti sifatida o‘lchash kerakligini ta’kidlaymiz. ushbu integratsiya jarayonlari ma’lum darajadagi bilim, ko‘nikma va munosabatlarga olib keladi (ya’ni 2-daraja 1-darajaga qaraganda qiyinroq; masalan, yordamchi ishchi rahbarga qaraganda past darajadagi malakani talab qiladi). kompetensiyani o‘lchashda biz bunday bilim, ko‘nikma va munosabatlar darajasini baholashimiz mumkin, chunki ular kasbiy vazifani bajarish uchun birgalikda qo‘llaniladi. bu kompetensiyaning ma'nosi …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy fanlarni o‘rganishda bilim, ko‘nikma va yondashuvlarni farqlash"

15. tabiiy fanlarni o‘rganishda bilim, ko‘nikma va yondashuvlarni farqlash maqsad: tabiiy fanlarni o‘rganishning komponentlari bo‘lgan bilim, ko‘nikma va yondashuvlar orasidagi bog‘lanishlar va farqlarni aniqlash. kutilayotgan natijalar: mazkur mavzuni o‘rganish natijasida o‘qituvchilar bilim, ko‘nikma va yondashuvlar turlari va ular orasidagi farqlarni bilib oladilar. o‘quvchilarda kontent bilimlar bilan birgalikda ko‘nikmalarni shakllantirishning ahamiyati to‘g‘risida ma’lumotlarga ega bo‘ladilar. tezlik bilan rivojlanib borayotgan hozirgi dunyoda o‘qituvchi ma’lumotlarni orqasidan “quvib yetishi” mushkul vazifaga aylanib ulgurdi. shu boisdan o‘qituvchilar “bilim beruvchi” vazifasidan “yo‘naltiruvchi” vazifasiga o‘tishi talab etilmoqda. bizning o‘quvchilarimiz kelajakda hozir hali mavjud...

This file contains 9 pages in PDF format (490.3 KB). To download "tabiiy fanlarni o‘rganishda bilim, ko‘nikma va yondashuvlarni farqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy fanlarni o‘rganishda bil… PDF 9 pages Free download Telegram