o’zbekiston saylov tizimining shakllanishi va takomillashib borishi

DOCX 7 pages 28.8 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.8 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

12 mavzu o’zbekiston saylov tizimining shakllanishi va takomillashib borishi saylov tizimini murakkab mexanizmlardan, tarkibiy qismlardan tarkib topgan qurilmaga o’xshatish mumkin. uning mexanizmlarining yangilanishi, takomillashuvi, ishlamay qolganlarini almashtirilishi, oxir oqibatda tizimni mazmuniga, sifatiga ta’sir qiladi. biror-bir mamlakatning saylov tizimi birdaniga hozirgi holatida vujudga kelmagan. ularning shu vaqtdagi saylov tizimining vujudga kelishi uchun ko’p vaqtlar o’tgan, mablag’lar sarflangan, ba’zi paytlarda jamiyatda to’qnashuvlar, kurashlar bo’lgan. saylov tizimidagi umumiylik, tenglik, ixtiyoriylik, xohish-irodani erkin bildirish o’z-o’zidan yoki birdaniga vujudga kelmagan. saylovlarda yosh chegarasini kamaytirish, ayollarni saylovlarda ishtirok etishiga erishish, saylovlardagi ortiqcha cheklashlarni olib tashlash uchun uzoq vaqt kurashilgan. mamlakatdagi saylov tizimi bo’lishi davlat xarakteriga, u еrdagi rejimga bog’liq, ya’ni davlatning suverenligi, demokratik yoki avtoritar rejim, diktatura ko’rinishida bo’lishligi saylov tizimiga ta’sir qiladi. lekin har qanday rejim ham o’z saylov huquqini demokratik qilib ko’rsatish uchun turli choralarni ko’radi. sobiq ittifoq davrida ham saylov eng demokratik deb ko’rsatilar, hatto fashistlarni hokimiyat tepasiga keltirgan germaniya saylov tizimi ham …

2 / 7

da qabul qilinishi, respublikada qabul qilingan qonunlar, hujjatlar aslo ulardan chetga chiqishi mumkin emasligida ko’rishimiz mumkin. o’zbekiston saylov tizimining mustaqillik yo’lidan borishi 1989-yil 20- oktabrdagi saylov to’g’risida qonun qabul qilinishi va 1990-yil 18-fevralda o’tkazilgan saylovlardan boshlandi. natijada nomzodlar soni cheklanmay saylovlar muqobillik asosida o’tkazish sharoiti vujudga keldi, takroriy ovoz berish, takroriy saylov degan yangi saylov institutlari vujudga keldi va bu esa saylov munosabatlarining kengayishi, ularni tartibga soluvchi huquqiy normalarning saylov tizimida bo’lishini nazarda tutdi. o’zbekiston saylov tajribasida saylovlarni haqiqiy emas deb topish faktlari paydo bo’ldi. o’zbekiston saylov tizimining shakllanishi o’zbekistonning mustaqilligi bilan bog’liq bo’lsa, uni rivojlanishi, mamlakatimizda amalga oshirilayotgan demokratik islohotlarga bog’liq. o’zbekiston respublikasining mustaqil, demokratik saylov tizimini shakllanishi, o’zbekiston respublikasining 1992-yil 8-dekabrdagi konstitusiyasini qabul qilinishi 1991-yil 18-noyabrdagi “o’zbekiston respublikasi prezidenti saylovi to’g’risida”, 1993-yil 28-dekabrdagi “o’zbekiston respublikasining oliy majlisiga saylov to’g’isida”, 1994-yil 5-maydagi “xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar kengashlariga saylov to’g’risida”gi qonunlar qabul qilinishi bilan bog’liq va bular saylov …

3 / 7

rishlar: - vakillik hokimiyati va fuqarolar nomzod ko’rsatish huquqiga ega sub’ektlar qatoridan chiqarib tashlandi va nomzod ko’rsatishga faqat siyosiy partiyalar (quyi vakillik organlariga, fuqarolarni o’zini-o’zi boshqarish organlari ham) ega bo’ldi; - saylovlarni bo’lib o’tgan deb hisoblash uchun ro’yxatga olinganlarning yarmidan ko’pi emas, 33 foizi qatnashishi еtarli miqdor deb belgilandi; - siyosiy partiyalar nomzod ko’rsatishda nomzodlarning kamida 30 foizi ayollardan iborat bo’lishi belgilandi; - oliy majlis senati tashkil etilishi munosabati bilan saylov tizimiga pog’onali saylov kirib keldi; - qonunchilik palatasida deputatlar soni 150 ta qilib belgilanib, ularning 15 tasi ekoharakatdan ularning anjumanlarida saylanadigan bo’ldi; 59 - siyosiy partiyalar saylovda ishtirok etishi uchun to’planadigan imzolar miqdori oltmish mingdan qirq mingga tushirildi; - saylov uchastkalarida ovoz natijalarini aniqlashda nomzod ko’rsatgan siyosiy partiyalardan bittadan vakolatli vakil ishtirok etishi belgilandi; - qonunchilik palatasi deputatlikka nomzodlarning ishonchli vakillari soni 10 ta qilib belgilandi. o’zbekiston respublikasi saylov tizimining rivojlanishida “mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini …

4 / 7

a mamlakatimizda olib borilayotgan ilmiy izlanishlar, o’tkazilgan ilmiy-amaliy anjumanlar, ayniqsa, markaziy saylov komissiyasi tomonidan o’yushtirilayotgan xalqaro anjumanlar muhim rol o’ynamoqda. 4-§. saylov tizimi turlari saylov tizimi tor ma’noda ovoz berish natijasini aniqlashga qarab turlarga bo’linadi. jahon tajribasida bir necha xil tizim mavjudligi yuridik adabiyotlarda uchraydi. bular asosan majoritar va proporsional tizimlardir 1 . ayrim adabiyotlarda ularning boshqa turlari, jumladan, aralash tizimi mavjudligi ko’rsatilgan 2 . bu ham haqiqat. eng ko’p qo’llaniladigan saylov tizimi – majoritar, proporsional va aralash shakldagi tizimlardir. bu tizimlar asosan ovoz berish tartibi, ovozlarni aniqlash, ovozlarni deputat saylashda taqsimlanishi, saylovni necha mandatli saylov ekanligi bilan aniqlanadi va bir-biridan farq qiladi. ularning birontasini demokratik boshqasini nodemokratik deyishga asos yo’q. ularning ijobiy shu bilan salbiy tomonlari mavjud. majoritar tizim siyosiy partiyalar hali uncha kuchli bo’lmagan, aholini o’z taraflariga og’dirish uchun tegishli ishlar amalga oshirmagan davlatlarda foydalidir. bunday saylovda vakillik organlariga deputat bo’lib partiya a’zolari emas, partiya tomonidan ko’rsatilgan, so’zga …

5 / 7

uniga asosan okrugdan bir nomzod ko’rsatilgan bo’lsa, saylovsiz saylanish mumkin, uning saylanishi uchun nomzodning o’z ovozi kifoya bo’ladi ayrim mamlakatlarda majoritar tizimda saylanish uchun ko’pchilik ovoz talab etiladi. o’zbekiston saylov tizimi ham majoritar tizim bo’lib, unda shu tizimning ko’pchilik ovoz olish tartibi qo’llaniladi. ovoz berishda kamida 33 foiz saylovchi ishtirok etib, (ro’yхatga olinganlar) ularning yarmidan ko’pini (50 foiz + 1ta ovozni) olgan nomzod deputat, prezident bo’lib saylanadi. majoritar tizimning yana boshqa ko’rinishlari ham mavjud 2 . majoritar tizimning eng muhim ijobiy tomoni (yutug’i) saylovchi aniq bir shaxsga ovoz beradi. bu keyinchalik saylangan shaxs bilan saylovchi o’rtasida bevosita aloqadorlikni o’rnatadi. deputatlar o’z faoliyati yuzasidan saylovchilarga axborot berib boradi, vakillik organlarida shu okrug saylovchilarining manfaatini ifodalaydi, ularning nomidan faoliyat ko’rsatadi. majoritar tizimning salbiy tomoni, unda ko’plab saylovchilar ovozi kuyib ketadi, saylanmagan nomzodlarga berilgan ovozlar bu 49% gacha bo’lishi mumkin. saylov tizimining ikkinchi ko’p tarqalgan turi proporsional saylov tizimidir. proporsional saylov tizimi siyosiy …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekiston saylov tizimining shakllanishi va takomillashib borishi"

12 mavzu o’zbekiston saylov tizimining shakllanishi va takomillashib borishi saylov tizimini murakkab mexanizmlardan, tarkibiy qismlardan tarkib topgan qurilmaga o’xshatish mumkin. uning mexanizmlarining yangilanishi, takomillashuvi, ishlamay qolganlarini almashtirilishi, oxir oqibatda tizimni mazmuniga, sifatiga ta’sir qiladi. biror-bir mamlakatning saylov tizimi birdaniga hozirgi holatida vujudga kelmagan. ularning shu vaqtdagi saylov tizimining vujudga kelishi uchun ko’p vaqtlar o’tgan, mablag’lar sarflangan, ba’zi paytlarda jamiyatda to’qnashuvlar, kurashlar bo’lgan. saylov tizimidagi umumiylik, tenglik, ixtiyoriylik, xohish-irodani erkin bildirish o’z-o’zidan yoki birdaniga vujudga kelmagan. saylovlarda yosh chegarasini kamaytirish, ayollarni saylovlarda ishtirok etishiga erishish, sa...

This file contains 7 pages in DOCX format (28.8 KB). To download "o’zbekiston saylov tizimining shakllanishi va takomillashib borishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekiston saylov tizimining s… DOCX 7 pages Free download Telegram