tuproq suvlarining sho'rlanish darajasi va minerallashganlik darajasi

DOCX 4 pages 43.6 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.6 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

tuproqning sho’rlanish darajalarini, sizot suvlarini joylashish chuqurligi va ularning minerallashganlik darajasini o’simlik qoplamiga ko’ra aniqlash. tuproqning sho’rlanish darajasini sizot suvlarining joylashish chuqurligi va ularning minerallashganlik darajasini shu hududda o’sayotgan yovvoyi o’simliklar turi va qoplamiga ko’ra aniqlashni o’rganish. tuproqdagi suvda eruvchan tuzlarning miqdori va tuproqning sho’rlanish darajasi labaratoriyada tuproqni kimyoviy taxlil qilish yuli bilan (suvli so’rim analizi) bilan aniqlanadi. suvli so’rim bilan odatda quyidagilar: 1) tuproq eritmasini (rh) reaksiyasi; 2) tuproqning ishqoriyligi; 3) xlor-ion; 4) sulfat-ion; 5) kalsiy; 6) magniy; 7) suvda eriydigan tuzlarning jami (qattiq qoldiq) aniqlanadi. bu usul juda aniq hisoblanadi. lekin ancha mashaqqatli ish, ko’p vaqt va moddiy sarf talab qiladi. biroq tuproqlar va sizot suvlarning sho’rlanganlik darajalarini o’simlik qoplamiga ko’ra tezkorlik bilan ham aniqlash mumkin. madaniy va yovvoyi o’simliklarning sho’rga chidamligi har xil bo’lib, ular tuproqdagi tuzga turlicha munosabatda bo’ladi. a.fyoderov (1964) tomonidan o’zbekiston sharoitida (mirzacho’l va farg’ona vodiysi) tuproqlar sho’rlanganlik darajalarini o’simlik qoplamiga ko’ra aniqlash usuli …

2 / 4

rajalari besh balli shkala yordamida quruq qoldiq, xlor, sulfat ionlariga ko’ra aniqlanadi. havola etilayotgan besh balli shkala mirzacho’l va farg’ona vodiysi tuproqlarning tuzga chidamliligini hisobga olingan holda ishlab chiqilgan. ayrim o’simliklarni har xil sho’rlangan va namlangan tuproqlarga moslashish darajalari turlicha bo’lganligi sababli, o’sha o’simliklarga ko’ra tuproqni sho’rlanganlik darajasi va sizot suvlarini joylashish chuqurliklarini aniqlash mumkin emas. shu sababli ma’lum bir sharotga moslashgan o’simliklar guruhi aniqlanib, ulardan eng yaxshi moslashgan o’simliklar turlari ajratib olinadi va ularga ko’ra tuproqqa meliorativ jihatdan baho beriladi. 11- jadval tuproqlar sho’rlanganlik darajalarini besh balli shkalasi sho’rlangan- lik bali tuproqning sho’rlanish darajalari tuzlarning hisobiy qatlamdagi mikdori, % quruq qoldiq xlor (si) sulfat (so4) mirzacho’l i juda kuchsiz 0,4-0,8 0,01-0,04 0,18-0,36 ii kuchsiz 0,8-1,20 0,4-0,10 0,36-0,54 iii o’rtacha 1,2-1,6 0,10-0,20 0,54-0,72 iv kuchli 1,6-2,0 0,20-0,30 0,72-0,96 v sho’rxok 2,0-2,5 0,30-0,40 0,96-1,20 farg’ona vodiysi i juda kuchsiz 1,0-1,8 0,01-0,04 0,10-1,20 ii kuchsiz 1,8-2,6 0,04-0,10 1,20-1,80 iii o’rtacha 2,6-3,6 0,10-,020 …

3 / 4

asini ekinlarning va umuman dalaning holatiga qarab aniqlash mumkin. masalan, o’simliklar yaxshi, normal rivojlangan dala sho’rlanmagan tuproqqa kiradi. xatto kuchsiz bo’lsada, tuzning sirtga tepish xodisasi sira ko’rinmaydi. sal sho’rlangan yerlarda pushtaga tuz sal-pal tepgan bo’ladi. bunday yerlarning ba’zi joylarida g’o’za yaxshi rivojlana olmay nobud bo’ladi. o’rtacha sho’rlangan yerlarda g’o’za ancha nobud bo’ladi, siyrak o’sib chiqadi. kuchli sho’rlangan yerlarda g’o’za juda siyrak o’sib chiqadi va ko’p nobud bo’ladi. sho’rlangan tuproqlar madaniy ekinlar hosiliga ham salbiy ta’sir qiladi. 12-jadval sho’rlanish darajasi turlicha bo’lgan tuproqlardan paxta hosili (m.imomaliyev, 1978) sho’rlanganlik darajasi 1 ga maydondagi tup soni paxta hosili s/ga kuchsiz 77000 31,36 o’rtacha 66800 14,92 kuchli 28400 5,45 sizot suvlar sathini xam o’simlik qoplamiga ko’ra aniqlash mumkin. chunki sizot suvlarning uzoq vaqt ta’siri natijasida shu xududda ayrim o’simlik guruhlari tarkaladi. sizot suv rejimi yerni suv bosishi va boshqa sabablarga ko’ra bo’zilishi oqibatida, ular joylashish sathini o’simlik qoplamiga ko’ra aniqlashda, ayrim xatolarga yul quyishi …

4 / 4

ajalari va joylashish chuqurliklari o’simlik qoplamiga ko’ra aniqlash har bir alohida olingan tabiiy mintaqalar uchun o’ziga xos shakllarni ishlab chiqarishni talab qiladi. ayrim mintaqalar uchun ishlab chiqilgan bu uslubni to’g’ridan-to’g’ri ikkinchi mintaqa uchun qo’llash mumkin emas. gerbariylar bilan tanishib, har hil darajada sho’rlangan tuproqlar, sizot suvlar mineralashganlik darajalari va joylashish chuqurliklarini aniqlashga imkon beradigan o’simlik guruhlarini aniqlang? 13-jadval o’simlik qoplamiga qarab aniqlanadigan sizot suvlarining minerallashganlik darajalari sho’rlanganlik balli mirzacho’lda farg’ona vodiysida quruq qoldiq xlor quruq qoldiq xlor i 0,3-0,5 0,05-0,12 0,5-1,0 0,05-0,10 ii 0,5-8,0 0,12-2,0 1,0-15,0 0,10-2,0 iii 8,0-15,0 2,0-4,0 15,0-50,0 2,0-4,0 iv 15,0-20,0 4,0-5,0 50,0-70,0 4,0-5,0 20,0-60,0 5,0-20,0 70,0-150,0 5,0-15,0 yovvoyi o’tlar gerbariy kolleksiyasi, plakatlar, jadvallar shartli belgilar: mavzuning maqsadi; etibor bering, eslab qoling; yozib oling, muhim; diqqat qiling; topshiriqlar; kerakli materiallar; adabiyotlar; image7.png image1.png image2.png image3.png image4.png image5.wmf image6.png

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq suvlarining sho'rlanish darajasi va minerallashganlik darajasi"

tuproqning sho’rlanish darajalarini, sizot suvlarini joylashish chuqurligi va ularning minerallashganlik darajasini o’simlik qoplamiga ko’ra aniqlash. tuproqning sho’rlanish darajasini sizot suvlarining joylashish chuqurligi va ularning minerallashganlik darajasini shu hududda o’sayotgan yovvoyi o’simliklar turi va qoplamiga ko’ra aniqlashni o’rganish. tuproqdagi suvda eruvchan tuzlarning miqdori va tuproqning sho’rlanish darajasi labaratoriyada tuproqni kimyoviy taxlil qilish yuli bilan (suvli so’rim analizi) bilan aniqlanadi. suvli so’rim bilan odatda quyidagilar: 1) tuproq eritmasini (rh) reaksiyasi; 2) tuproqning ishqoriyligi; 3) xlor-ion; 4) sulfat-ion; 5) kalsiy; 6) magniy; 7) suvda eriydigan tuzlarning jami (qattiq qoldiq) aniqlanadi. bu usul juda aniq hisoblanadi. lekin ancha masha...

This file contains 4 pages in DOCX format (43.6 KB). To download "tuproq suvlarining sho'rlanish darajasi va minerallashganlik darajasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq suvlarining sho'rlanish … DOCX 4 pages Free download Telegram

tuproq suvlarining sho'rlanish darajasi va minerallashganlik darajasi

Page preview (4 pages)

Want to read more?

About "tuproq suvlarining sho'rlanish darajasi va minerallashganlik darajasi"

Similar files