tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat

PPTX 24 стр. 3,8 МБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

слайд 1 andijon iqtisodiyot va qurilish instituti o‘zbek tili va ijtimoiy fanlar kafedrasi 9-mavzu: tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat ma'ruzachi: e.k.abdulxayev mavzu rejasi: jamiyat va tarix o‘zgaruvchanligining falsafiy jihatlari. tarix falsafasining predmeti va funksiyalari. tarixga formatsion va sivilizatsion yondashuvlar. tarixiy taraqqiyot va unda shaxsning roli. jamiyat rivojlanuvchi tizim sifatida. ijtimoiy hayot sferalari: iqtisodiy, ma’naviy, ijtimoiy va siyosiy kichik tizimlar. jamiyatning siyosiy hayotida davlatning o‘rni va roli. sivilizatsiya tushunchasining tahlili va turli yondashuvlar tasnifi. sivilizatsiya rivojining asosiy bosqichlari. “madaniyat” tushunchasi, uning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. jahon sivilizatsiyasi tarixida sharq madaniyatining o‘rni va uni o‘rganishning ahamiyati. qadriyat tushunchasining tavsifi va mohiyati. qadriyatlarning turlari. tarixiy jarayonlarning falsafiy tahlili bilan tarix falsafasi yoki istoriosofiya shug‘ullanadi. u mustaqil falsafiy fan sifatida o‘zining predmeti, kategoriyalar apparati va metodologik yondashuvlariga ega. ilk bor “tarix falsafasi” tushunchasini volter qo‘llagan. iogann gotfrid gerder (1744-1803) o‘zining «insoniyat tarixi falsafasiga doir g‘oyalar» (1784) asarida ilk bor barcha xalqlarni o‘z ichiga qamrab …

2 / 24

lan bog‘liq bo‘lgan bo‘limi». tarix falsafasi falsafaning tarkibiy qismi hisoblanadi. tarix falsafasining predmeti esa tarixiy jarayon va tarixiy bilishni talqin qilish, ularning mazmunini yoritib berishdan iborat. ammo bu tarix falsafasini tavsiflashga nisbatan birdan-bir yondashuv emas, chunki tarixiy rivojlanish jarayonida tarix falsafasining predmeti va muammolari sezilarli darajada o‘zgargan va hozirgi vaqtda tarix falsafasining turli yo‘nalishlari tomonidan har xil talqin qilinadi. tarix falsafasining asosiy tarkibiy qismlari: tarix falsafasi ontologiyasi – bu tarix falsafasining tarixiy borliq muammolari, chunonchi: tarixning mazmuni va yo‘nalishi, ijtimoiy taraqqiyot, ijtimoiy determinizm, yagona tarixiy makonning vujudga kelishi, jahon tarixining yagonaligi asoslarini, insonning koinotdagi o‘rnini aniqlash, tarixiy vaqt masalasi va hokazolarni o‘rganish bilan shug‘ullanuvchi tarkibiy qismi. tarix falsafasi gnoseologiyasi asosiy e’tiborni tarixiy bilish muammolariga, aniqroq aytganda, tarixiy faktlar va voqealarni o‘rganish, tahlil qilish va tushuntirish, tarixiy bilimning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash, shuningdek tarixiy bilishda haqiqatning tagiga yetishga qaratadi. tarix falsafasi tarixi tarix falsafasining vujudga kelishi va rivojlanishi, tarix falsafasi predmetining …

3 / 24

t tushunchasining mazmuni. falsafada faoliyat insonga xos bo‘lgan va tashqi dunyoni oqilona o‘zgartirishga qaratilgan faollikning alohida shakli sifatida tavsiflanadi. ijtimoiy falsafada faoliyat ijtimoiy jarayonlarni amalga oshirish, insonning o‘z imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarish, o‘zini qurshagan dunyo bilan aloqaga kirishish usuli sifatida qaraladi tarix falsafasining dunyoqarashga doir funksiyaslari: tarix falsafasining nazariy funksiyasi shundan iboratki, u tarixiy jarayonni teran anglab yetish va u haqda nazariya, ya’ni tarixiy jarayonning mavjudligi, mazmuni, rivojlanish yo‘nalishi haqidagi qarashlar tizimi darajasida xulosa chiqarish imkonini beradi. tarix falsafasining metodologik funksiyasi uning qoidalarini tarixiy o‘tmishning u yoki bu ijtimoiy fanlar doirasida o‘rganiluvchi ayrim hodisalari va voqealarini o‘rganish jarayonida amalga tatbiq etish imkoniyatidan iborat. tarix falsafasining prognostik funksiyasi shundan iboratki, tarixiy jarayon qonuniyatlarini bilish jamiyat, uning ayrim kichik tizimlarining rivojlanish tendensiyalarini, tarix voqealari, kishilar faoliyatining yaqin va uzoq kelajakdagi oqibatlarini bashorat qilishga yordam beradi. tarix falsafasining rivojlanishi jarayonida tarixiy bilishga bir qator metodologik yondoshuvlar vujudga keldi. ularning ichida monistik va plyuralistik; chiziqli …

4 / 24

anoatlashgan (informatsion) jamiyatlar. plyuralistik yondoshuv insoniyat tarixining birligini inkor etib, o‘zaro bog‘liq bo‘lmagan yoki kam bog‘liq bo‘lgan ko‘plab o‘zaro teng qadrli tarixiy tuzilmalar – sivilizatsiyalarning mavjudligini tan oladi, shu asosda insoniyat tarixi rivojlanishining yagona taraqqiyot jarayoni ekanligini inkor etadi. chiziqli (yoki progressistik - taraqqiyotparvarlik) yondoshuv namoyondalari tarixiy taraqqiyot g‘oyasini jahon tarixiy rivoji dinamikasining asosini tashkil etuvchi umumiy qonun sifatida qabul qiladilar. bunda muayyan mezonlarga binoan insonning barcha tabiiy imkoniyatlari ro‘yobga chiqadigan hamda barcha ehtiyojlari qondirilishi mumkin bo‘lgan mukammal jamiyatga yetishishning bosqichlari va davrlari belgilanadi. bunday maqsadlar sifatida sotsialistik, kommunistik va boshqa utopiyalar ko‘rsatiladi. chiziqli rivojlanish konsepsiyasiga muqobil bo‘lgan davriy (siklik) paradigma namoyondalari insoniyat tarixining yagona tarixiy yoki abadiy maqsadga qarab rivojlanishni inkor etadilar. ularning fikricha, tarix aylanma shaklda harakat qilib, oxir oqibat o‘zining boshlang‘ich holatiga qaytadi. ushbu nazariyalar qatoriga madaniy-tarixiy yoki sivilizatsion yondoshuv ham kiradi. jamiyat hayoti tuzilmasining 4 ta asosiy sohalari, ya’ni jamiyatning muhim kichik tizimlari: iqtisodiy ijtimoiy siyosiy …

5 / 24

va tashqi siyosatda mustaqillik; 3. hokimiyat chiqargan qonunlar va uning vakolatlari amal qilinadigan hudud; 4. butun aholi uchun majburiy sanalgan qonunlar va normalar qabul qilish mutlaq huquqi; 5. davlat xizmati xodimlari, qurolli kuchlar, majburlov organlari va hokazolarni ta’minlash uchun aholidan soliqlar undirish huquqi. sivilizatsiya sivilizatsiya (lot. civilis – fuqarolik, davlatga doir) atamasi har xil ma’noda ishlatiladi. birinchidan – insoniyat rivojlanishida varvarlikdan keyin boshlangan va sinflar, davlat vujudga kelishi, urbanizatsiya va yozuv paydo bo‘lishi bilan tavsiflanadigan tarixiy bosqich. mazkur talqinda «sivilizatsiya» atamasi «jamiyat» tushunchasi bilan qisman mos keladi va jamiyat hayotini tashkil etishning ijtimoiy shaklini tabiiy vujudga kelgan urug‘doshlik shakllariga qarama-qarshi qo‘yishga xizmat qiladi. hozirgi adabiyotlarda «sivilizatsiya» atamasi o‘zining varvarlikka qarama-qarshi sifatidagi dastlabki ma’nosini saqlab qolmoqda. «madaniyat» atamasi arabcha «madina» so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, «shahar» degan ma’noni anglatadi. arablar kishilar hayotini ikki turga ajratib, birini badaviy yoki sahroyi turmush, ikkinchisini madaniy turmush deb ataganlar. tugab borayotgan rim imperiyasida, keyinchalik esa o‘rta …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat"

слайд 1 andijon iqtisodiyot va qurilish instituti o‘zbek tili va ijtimoiy fanlar kafedrasi 9-mavzu: tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat ma'ruzachi: e.k.abdulxayev mavzu rejasi: jamiyat va tarix o‘zgaruvchanligining falsafiy jihatlari. tarix falsafasining predmeti va funksiyalari. tarixga formatsion va sivilizatsion yondashuvlar. tarixiy taraqqiyot va unda shaxsning roli. jamiyat rivojlanuvchi tizim sifatida. ijtimoiy hayot sferalari: iqtisodiy, ma’naviy, ijtimoiy va siyosiy kichik tizimlar. jamiyatning siyosiy hayotida davlatning o‘rni va roli. sivilizatsiya tushunchasining tahlili va turli yondashuvlar tasnifi. sivilizatsiya rivojining asosiy bosqichlari. “madaniyat” tushunchasi, uning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. jahon sivilizatsiyasi tarixida sharq madaniyatining o‘rni...

Этот файл содержит 24 стр. в формате PPTX (3,8 МБ). Чтобы скачать "tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarix falsafasi, sivilizatsiya … PPTX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram