ayiqtovondoshlar oilasi – ranunculaceae

DOCX 8 pages 7.5 MB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.5 MB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

9-mavzu. ayiqtovannamolar qabilasi – ranunculales. reja: 1. ayiqtovondoshlar oilasi – ranunculaceae; 2. zirkdoshlar oilasi – berberidaceae; 3. ko’knordoshlar oilasi – papaveraceae; 4. oilaga mansub o‘simliklarning ahamiyati. ayiqtovannamolar qabilasi – ranunculales. bu qabilaga 7 ta oila 202 ta turkum va 6118 ta tur kiradi. ayiqtovondoshlar oilasi – ranunculaceae. bu oilaning 53 turkumga mansub 3710 dan ortiq turi yer yuzining o‘rta, sovuq va mo‘tadil iqlimli kengliklarida tarqalgan. o‘rta osiyoda 200 dan ortiq turi, turli ekologik sharoitlarda o‘sishga moslashgan. o‘zbekistonda esa 20 turkumi, 107 turi o‘sadi. ularning ko‘pchiligi ko‘p yillik o‘tsimon, ildizpoyali o‘simliklar; barglari ketma-ket, ayrimlari qarama-qarshi joylashgan, oddiy, chetki qirralari bo‘lmali, panjasimon tuzilishga ega. to‘pgullari shingil, boshoqsimon. gullari ikki yoki bir jinsli, aktinomorf yoki zigomorf. gultojbarglarining rangi har-xil – oq, sariq, havorang, och qizil, binafsha. gulqo‘rg‘oni murakkab yoki oddiy. changchilari ko‘p sonli, urug‘chisi 1-5 tagacha, ba’zan bir nechta meva bargchalarini qo‘shilishidan hosil bo‘lgan. tugunchasi ustki. oila vakillarining gul formulasi bir xil emas. …

2 / 8

hinium) bo‘yoqbop o‘simliklar hisoblansa, sedana (nigella) turkum vakillari oziq-ovqat sanoatida keng qo‘llaniladi. yovvoyi sedana (nigella integrifolia) bir yillik o‘t, bo‘yi 15-25 sm. kosacha barglari 5-8 ta, ikki labli. mevasi kalta, tukli. aprel-may oylarida gullab, urug‘ beradi. adir va tog‘ zonalarida ekinlar orasida va bo‘sh yotgan dalalarda uchraydi. ekma sedananing (nigella sativa) balandligi 20-75 sm, gulkosachabarglari 5 ta, ko‘kish, gultojbarglari 5-8 ta, mayda shiradonli. changchisi cheksiz. urug‘chisi 2-10 ta. mevasining ost tomoni ancha qo‘shilib o‘sgan 2-10 ta yoyma mevadan iborat. bu turkumga, asosan, 17 ta tur kirib, ular o‘rta dengiz atrofida tarqalgan. o‘zbekistonda may-iyun oylarida gullab urug‘laydi. o‘zbekistonning deyarli hamma viloyatlarida ziravor o‘simlik sifatida o‘stiriladi (38-rasm, a). 38-rasm. ekma sedananing-nigella sativa (a), suvyig‘ar-aquilegia tianschanica(b) va isfarak- delphinium semiborbatum (v). suvyig‘ar turkumi (aquilegia). bu turkum vakillari g‘oyatda chiroyli ko‘p yillik o‘t o‘simliklardir. barglari qirqilgan, gullari yirik, osilgan. gulkosabarglari 5 ta, har xil rangli yoki oq. gultojbarglari 5 ta, voronkasimon bo‘lib, osti cho‘zilib …

3 / 8

39-rasm. turkiston sug‘uro‘ti-adonis turkestanica (a), oq parpi-aconitum tallassicum (b) va zarafshon parpisi-aconitum zeravschanicum (v). parpi (aconitum). bu turkum vakillari ildizlari tugunaksimon bo‘rtgan, poyasi tik chiqqan, barglari panjasimon qirqilgan, yirik gulli o‘t o‘simliklar bo‘lib, ularning gullari anchagina katta, noto‘g‘ri, ko‘k, binafsha, sariq, ba’zan oq ranglidir. gulqo‘rg‘oni tojsimon, ustki tubulg‘asimon tojbarg ostki ikkita tojbargni, bular esa keyingi ikkitasini o‘rab turadi. odatda 8 ta tojbargsimon changchilarning 2 ta eng orqadagisi uzun pixli voronkasimon shiradonlarga aylangan bo‘lib, orqadagi tubulg‘ili tojbarg gumbazida joylashadi. changchilari ko‘p sonli. mevasi ko‘p urug‘li, 3-7 ta yoyma mevadan iborat. bu turkumga 337 dan ortiq tur kiradi. shulardan 2 turi: gullari och havo rangli oq parpi (aconitum tallassicum m.pop.) (39-rasm, b) va guli oqimtir-binafsha rangli zarafshon parpisi (aconitum zeravschanicum steinb.) o‘zbekiston florasida uchraydi (39-rasm, v). parpilarning barcha turlari tarkibida akonitin alkoloidi bor. tanasining hamma qismi zaharlidir. ko‘pincha dorivor va manzarali o‘simliklar sifatida ekib o‘stiriladi. ayiqtovondoshlar oilasining keng tarqalgan vakillari: 1. o‘rmalovchi …

4 / 8

yerlarda, ariq bo‘ylarida va botqoqliklarda o‘sadi. tarkibida o‘tkir hidli, uchuvchan va o‘yuvchi moddalar kamfora tipidagi protoanemonin (anemonol) moddalari saqlagani tufayli ko‘z, burun, tamoq va ichki organlar shilliq qavatlarini qichishtiruvchi hususiyatlarga ega. o‘ta zaharli o‘simlik (41-rasm, a). ca5 co5a∞g∞ 3. zaharli ayiqtovon (r. sceleratus). bu poyasi 20-45 sm, tuksiz, ba’zan zich tukli, ichi bo‘sh egatli va ko‘p yillik o‘t o‘simlik. uning kosachabarglari pastga qarab qayrilgan, tojbarglari 5-6 ta, ba’zan ko‘p, gul o‘rni cho‘ziq bo‘ladi. zax yerlarda, botqoqliklarda, buloq va ariq bo‘ylarida o‘sadi. bu tur juda ham zaharli o‘simlikdir (41-rasm, b). ca5 co5a10-20g∞. 41-rasm. o‘yuvchi ayiqtovon-r. acer (a), zaharli ayiqtovon-r. sceleratus (b) va dala ayiqtovoni-r. arvensis (v). 4. dala ayiqtovoni (r. arvensis). bu kichik, bo‘yi 10-25 sm, guli och sariq rangli, bir yillik o‘simlik. tog‘ etaklarida, adirlarda, dala va bog‘larda begona o‘t sifatida o‘sadi (41-rasm, v). 5. sug‘uro‘t (adonis). bu turkum vakillaridan o‘zbekistonda turkiston sug‘uro‘ti (adonis turkestanica) zarafshon, oloy, turkiston tog‘ tizmalarining …

5 / 8

murakkab. gul formulasi: r4+9 a3+3 g(2-3) mevasi rezavor meva, ko‘sak yoki yong‘oqsimon. oilaning o‘zbekistonda zirk, yersovun deb ataluvchi turkumlari uchraydi. zirkning o‘rta osiyoda qora zirk (berberis oblongo), oddiy zirk - b. vulgaris (42-rasm, a), qizil zirk - b. integrima (41-rasm, b) kabi turlari tarqalgan. ulardan meditsinada dorivor o‘simlik sifatida foydalaniladi. 42-rasm. qora zirk (berberis oblongo) va qizil zirk (b. integrima). ko‘knordoshlar oilasi – papaveraceae. oilaning 47 ga yaqin turkumi, 1065 dan ortiq turi sharqiy osiyoda, janubiy va shimoliy amerikada, o‘rta yer dengizi atroflarida tarqalgan. o‘zbekistonda oilaning 6 turi uchraydi. ular bir yillik va ko‘p yillik o‘t o‘simliklar. tropik mintaqalarda daraxt va buta shakldagilari ham tarqalgan. oila vakillari tanasida sutga o‘xshash suyuq moddaning bo‘lishi bilan xarakterlanadi. barglari ko‘pincha patsimon qirqilgan, ketma-ket joylashgan. gullari to‘g‘ri, ba’zan noto‘g‘ri, kosacha barglari 2 ta tezda tushib ketadi, gultoji1bargi 4 ta, changchisi 2-4 yoki cheksiz, urug‘chisi 2 ta yoki bir nechta mevabargli, tugunchasi ustki, mevasi ko‘sakcha …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ayiqtovondoshlar oilasi – ranunculaceae"

9-mavzu. ayiqtovannamolar qabilasi – ranunculales. reja: 1. ayiqtovondoshlar oilasi – ranunculaceae; 2. zirkdoshlar oilasi – berberidaceae; 3. ko’knordoshlar oilasi – papaveraceae; 4. oilaga mansub o‘simliklarning ahamiyati. ayiqtovannamolar qabilasi – ranunculales. bu qabilaga 7 ta oila 202 ta turkum va 6118 ta tur kiradi. ayiqtovondoshlar oilasi – ranunculaceae. bu oilaning 53 turkumga mansub 3710 dan ortiq turi yer yuzining o‘rta, sovuq va mo‘tadil iqlimli kengliklarida tarqalgan. o‘rta osiyoda 200 dan ortiq turi, turli ekologik sharoitlarda o‘sishga moslashgan. o‘zbekistonda esa 20 turkumi, 107 turi o‘sadi. ularning ko‘pchiligi ko‘p yillik o‘tsimon, ildizpoyali o‘simliklar; barglari ketma-ket, ayrimlari qarama-qarshi joylashgan, oddiy, chetki qirralari bo‘lmali, panjasimon tuzilishga e...

This file contains 8 pages in DOCX format (7.5 MB). To download "ayiqtovondoshlar oilasi – ranunculaceae", click the Telegram button on the left.

Tags: ayiqtovondoshlar oilasi – ranun… DOCX 8 pages Free download Telegram