gazlar klassifikatsiyasi va gidrogenizatsiya

PDF 8 pages 187.1 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 187.1 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

9-ma’ruza. gidrogenizatsin jarayonlar. gazlar klassifikatsiyasi va ularning xossalari. gazlarni qayta ishlash neftni qayta ishlashda va neft kimyosida gidrogenlash jarayonlari keng qo‘llaniladi. barqaror yuqori oktanli benzinlarni olishda; dizel va qozonxona yoqilg‘ilari hamda surkov moylarining sifatini yaxshilashda bu jarayonlardan foydalaniladi. neft kimyosi sanoatida gidrogenlash reaksiyalari yordamida siklogeksan va uning hosilalari, ko‘pgina aminlar, spirtlar hamda bir qator monomerlar olinadi. oxirgi yillarda gidrogenlash jarayonlarining tez rivojlanishi tovar mahsulotlarining sifatiga talablarning oshishi, vodorod ishlab chiqarishning narxi ancha pasayishi va yuqori ta’sirli katalizatorlarning kashf etilishi bilan tushuntiriladi. asosiy gidrogenlash jarayonlari quyidagilardir: 1. mahsulotlarnig sifatini yaxshilash yoki uni keyingi qaytaishlashga tayyorlash maqsadida neft fraksiyalarini oltiggugurt, azot va kislorod saqlagan birikmalardan gidrotozalash; 2. neft fraksiyalarida alken va arenlarni gidrogenlash; 3. neft fraksiyalarining gidrokrekingi. qayta ishlash ko‘lami jihatidan gidrotozlash jarayonlari etakchi o‘rinni egallaydilar. gidrotozalash – bu neft mahsulotlaridan geteroatomli, to‘yinmagan birikmalar va qisman politsiklik arenlarni katalizatorlarda vodorod muhitida chiqarib yuborish jarayonidir. gidrotozalash jarayonining kimyoviy asoslari. geteroatomlarning chiqarib yuborilishi c–c, …

2 / 8

c–c bog‘inikiga qaraganda qiyinroq amalga oshadi, shuning uchun gidrotozalash jarayonlarida oltingugurtga qaraganda azotni yo‘qotish qiyinroq bo‘ldi. aminlar eng oson gidrogenlanadi: kislorod saqlagan va metallorganik birikmalarning o‘zgarishi. neft mahsulotlarining o‘rta distillyatli fraksiyalarida kislorod: spirtlar, efirlar, fenollar va naften kislotalar holida uchraydi. yuqori haroratda qaynaydigan fraksiyalardagi kislorod asosan ko‘prikchali bog‘larda va molekulalarning halqalarida joylashgan. kislorod saqlagan birikmalarning eng ko‘p miqdori smola va asfaltenlarda to‘planadi. kislorod saqlagan birikmalarning gidrogenlanishidan tegishli uglevodorodlar va suv hosil bo‘ladi: smola va asfaltenlar undan ham past molekulali birikmalarga aylanadi. kislorod saqlagan birikmalardan gidrotozalash oltingugurtli qo‘shimchalardan tozalashdagi o‘xshash sharoitda amalga oshadi. odatdagi gidrotozalash katalizatorlari ishtirokida kislorod saqlagan birikmalar deyarli to‘liq chiqarib yuboriladi. agar bog‘lanish energiyalari solishtirilsa, unda π–c–c bog‘lar osonroq parchalanadi va gidrogenlanadi, so‘ngra c–c, kuchsiz σ–c–c, undan keyin c–h va c–o. bu bog‘larning energiyalari to‘g‘risidagi o‘rtacha ma’lumotlar quyida keltirilgan. gidrotozalash jarayonining katalizatorlari. gidrotozalash jaryonida turli zaharlar bilan zaharlanishga qarshi turadigan katalizatorlar, o‘zgaruvchan valentlikka ega bo‘lgan ni, co, mo, …

3 / 8

lash. sanoatda neft fraksiyalarining gidrotozalanishi 380–420 0s haroratda bosim 2,5–4 mpa bo‘lganda akm (yoki anm) katalizatorlari ishtirokida amalga oshiradilar. vodorod: xomashyo m3 dagi nisbati odatda (300– 600):1 ni tashkil qiladi. bu sharoitda geteroatomlar, metallarning to‘liq chiqarib yuborilishi va alkenlarning gidrogenlanishi sodir bo‘ladi; og‘ir fraksiyalarda politsiklik arenlar qisman gidrogenlanadi. barcha fraksiyalarni hamda neft qoldiqlarini gidrotozalashga duchor qilinadi. moy va parafinlarni gidrotozalash. moyli fraksiyalarni gidrotozalash geteroatomli politsiklik va smolali moddalarni chiqarib yuborish yo‘li bilan barqarorlik, rang, kokslanish kabi xossalarni yaxshilash uchun xizmat qiladi. sulfat kislotali va kontaktli tozalash oldi jarayoniga nibatan bu jarayonning texnologikligi yuqoriroqdir. moyli raksiyalarning gidrotoza–lanishi 300–325 0s haroratda, 4 mpa da akm va anm katalizatorlarida o‘tkazadilar. promotorli alyumotemirmolibdenli katalizator istiqbolli katalizator bo‘lib hisoblanadi, bu katalizatorlarda moylarni gidrotozalash 225–250 0s haroratda 2,7–3,0 mpa bosim ostida muvaffaqiyatli o‘tadi. neft qoldiqlari gidrotozalash. neft qoldiqlari (mazut, gudron)ning neftga hisoblaganda chiqishi 45–55 % ga etadi. neftni chuqur qayta ishlashning va ochiq rangli neft mahsulotlarini …

4 / 8

ida oltingugurtning miqdori ancha pasayadi (0,2–0,3 % gacha). tozalangan mahsulotlar qoldiq bilan aralashtirilganda yoqilg‘idagi oltingugurtning miqdori 0,4–1,4 % ni tashkil qiladi. gidrokreking gidrokreking–molekulyar massasi olinadigan maqsadli mahsulotlarning massasidan kattaroq bo‘lgan neft xomashyosini vodorod bosimi ostida qayta ishlanganda ochiq rangli neft mahsulotlarini (benzin, kerosin, dizel yoqilg‘isi) c3– c4 suyuq holdagi gazlarni olish uchun mo‘ljallangan katalitik jarayondir. gidrokreking neft mahsulotlarining juda ko‘p turlarini deyarli istalgan neft xomashyosidan tegishli katalizatorlarni va sharoitini tanlab olishga imkon beradi va neftni qayta ishlash jarayonlarining eng samaralisidir. gidrokreking jarayonining kimyoviy asoslari. gidrokreking mahsulotlarining xarakteristikasi kuchli darajada katalizatorning xossalari, ya’ni uning gidrogenlovchi va kislotali faolligi bilan belgilanadi. gidrokreking katalizatorlarini yuqori gidrogenlovchi va yuqori kislotali faollikka ega bo‘lganlarga bo‘lish mumkin. alkanlarning o‘zgarishi. kislotali xossalarga ega bo‘lgan monofunksionalli gidrogenlovchi katalizatorlarda alkanlarning gidrogenolizi bitta s–s bog‘ining katalizatorda dissotsilanishi va keyinchalik bo‘laklarning vodorod bilan to‘yinishi yo‘li bilan quyidagi sxema bo‘yicha amalga oshadi: gidrokreking jarayoni katalizatorlari. gidrokreking katalizatorlarining turlari ancha ko‘p, bu jarayon …

5 / 8

maqsadli vazifasiga qarab sanoatda tatbiq etilgan gidrokreking jarayonlarini quyidagilarga bo‘lish mumkin: 1. suyuq holatdagi neft gazini, neft kimyoviy sintez uchun izotuzilishli s4–s5 uglevodorodlarni va avtomobil benzinlari uchun engil yuqori oktanli komponentni olish maqsadida benzin fraksiyalarining gidrokrekingi; 2. benzinlar va reaktiv yoqilg‘ilarni olish maqsadida qaynash harorati 200–350 0s bo‘lgan o‘rtacha distillyatlarning (to‘g‘ri haydalgan va kelib chiqishi ikkilamchi bo‘lgan) gidrokrekingi; 3. benzinlar, reaktiv va dizel yoqilg‘ilar olish maqsadida atmosfera va vakuumli gazoyllar, kokslash va katalitik kreking gazoyllarning gidrokrekingi; 4. reaktiv va dizel yoqilg‘ilarini, surkov moylarni, kam oltingugurtli qozonxona yoqilg‘ilari va katalitik kreking uchun xomashyo olish maqsadida og‘ir neft distillyatlarining gidrokrekingi; 5. oktan sonlarini oshirish maqsadida benzinlarning selektiv gidrokrekingi; reaktiv va dizel yoqilg‘ilarining qotish haroratini pasaytirish maqsadida; moyli fraksiyalarning rangini, barqarorligini yaxshilash va qotish haroratini pasaytirish maqsadida; 6. gidrodearomatlashda neft mahsulotlarini tozalash tozalashning maqsadi va usullari. neftni qayta ishlashning turli xil jarayonlarida olinadigan fraksiyalar ko‘pgina hollarda tayyor tovar mahsulotlari bo‘lib hisoblanmaydi. ularning tarkibida …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gazlar klassifikatsiyasi va gidrogenizatsiya"

9-ma’ruza. gidrogenizatsin jarayonlar. gazlar klassifikatsiyasi va ularning xossalari. gazlarni qayta ishlash neftni qayta ishlashda va neft kimyosida gidrogenlash jarayonlari keng qo‘llaniladi. barqaror yuqori oktanli benzinlarni olishda; dizel va qozonxona yoqilg‘ilari hamda surkov moylarining sifatini yaxshilashda bu jarayonlardan foydalaniladi. neft kimyosi sanoatida gidrogenlash reaksiyalari yordamida siklogeksan va uning hosilalari, ko‘pgina aminlar, spirtlar hamda bir qator monomerlar olinadi. oxirgi yillarda gidrogenlash jarayonlarining tez rivojlanishi tovar mahsulotlarining sifatiga talablarning oshishi, vodorod ishlab chiqarishning narxi ancha pasayishi va yuqori ta’sirli katalizatorlarning kashf etilishi bilan tushuntiriladi. asosiy gidrogenlash jarayonlari quyidagilardir: 1. m...

This file contains 8 pages in PDF format (187.1 KB). To download "gazlar klassifikatsiyasi va gidrogenizatsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gazlar klassifikatsiyasi va gid… PDF 8 pages Free download Telegram