kimyə tarixi istiqbollari fanidan № 7 ma'ruza

DOCX 13 sahifa 580,2 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 13
кимё тарихи истиқболлари фанидан № 7 маъруза хix аср кимёси, миқдорий қонунлар даври маъруза режаси: 1.авогадронинг молекуляр назарияси. 2.канницароннинг атом реформаси. 3. карлсруэдаги конгресс. 4. берцелиуснинг электрокимёвий назарияси. 5. электролиз қонунларининг кашф қилиниши калит сўзлар:молекуляр, атом реформа, электркимё, электролиз маърузанинг мазмуни даврнинг белгилари. бу давр 19-асрнинг дастлабки 60 йилини ўз ичига олади. бу даврда кимёнинг қатор миқдорий конунлари кашф қилиндики, улар бу фанга рационал (ҳисоб - китобга асосланган) характер бердилар, янги йўналишларнинг пайдо булишига олиб келдилар. бy қонунларни хронологик асосда кўриб чиқиш мақсадга мувофикдир. 1. рихтернинг эквивалентлар қонуни (1792—1802) 2. прустнинг доимий нисбатлар қонуни(1799 - 1806) 3. дальтоннинг карали нисбатлар қонуни (1802- 1808) 4. гей-люссакнинг газларнинг ҳажмий нисбатлар қонуни (1805-1808) 5. газларнинг ва буғларнинг молекуляр массалари билан уларнинг зичликлари ўртасидаги пропорционаллик конуни (авогадро 1811) 6. митчерлихнинг изоморфизм қонуни (1818-1819) 7. дюлонг ва птининг солиштирма иссиклик сиғими қонуни(1819) 8. фарадейнинг электролиз қонуни (1830) 9. гесснинг реакция иссиқлигининг доимийлик қонуни (1840) 10. …
2 / 13
1820) томонидан кашф қилинди.бунинг учун табиий cuc03 ва cu(cl2,sо4,(nо3)2....) + na2c03 → cuc03 тузини анализ килиб иккаласининг сифат ва микдорий таркиби бир хил эканлиги асос бўлди. шу билан пруст бертолленинг металлар кислород билан бирикаётганда уларнинг таркибига кирувчи кислороднинг миқдори узлуксиз ортиб боради деган фикрининг нотўғри экаилигини кўрсатади. пруст элементлар кислород ёки олтингугурт билан бирикаётганида улар қатор бирикмалар ҳосил қилсалар таркиб аста-секин узлуксиз равишда эмас, сакраб ўзгаради (со,со2,feo,fe203) деди. улар кичик нисбатларда бирикади деди. лекин каррали нисбатлар қонунини кашф қилишга муваффақ бўлмади.' 3. дальтоннингкарралинисбатларконунива атом назарияси. карралинисбатларқонуни дальтон (1760-1844)томониданкашфқилинди. у қадимгиатомистларкабимодданингдискреттузилишитўғрисидагитаълимотданва лавуазье айтганидекалохидаолинганэлементнингатомлариўзароайнийваўзигахосоғирлик = атом массасибиланхарактерланади. айни вақтдафақатнисбий атом масса тўғрисидаranборишимумкин, чункиатомларнингабсолютмассасинитажрибавиййулбилананиқлашмумкинэмас, чунки улар жудакичкнна шу сабабданжудаенгил. дальтонгача атом массаситушунчасихечкнмтомониданкўтарнлмаганзди. у газларнингсувтомониданютилиш ўрганиб 1803 йил 20 октябрдаабсорбиланиш газ заррачаларнинг массасигавасонигабоглиқдеди. у атом массаситушунчасибутунлайянгитушунчадебтаъкидлади. 4 — 9 қонунларанчагинамаьлумватушунарлибўлганликлариучун улар устидаалоҳидаваортиқчатўхталибўтираолмаймиз. 4. канниццаронингатомларқонуни канниццароданаввалроқфранциялик шарль жерар (1816 — 1856) ва огюст лоран (1808—1853)деганолимлар атом, молекула ва эквивалент дегантушунчаларнибир — бириданфарққилишнитаъкидладилар, шу масаланиишлабчикишнимуҳимдебҳисобладилар. атом …
3 / 13
ралади, шунингучунбирҳажм хлор деганда35,5 гэмас, хлоргатўғрикеладиган71 г хлор тўғрисидагапиришкеракдейди. жерар элементларучунқуйидаги атом массалариникелтирди. элемент атом масса оғирликбирлиги ҳажмбирлиги о 100 ёки 16 02 200-32 1 н 6,25 ёки 1 н2 12,5-2 1 с 75 ёки 12 н20 112,5-18 1 n 88 ёки 14 нcl 227-36,5 1 атом эквивалент эмас. эквивалент мазкурэлементнингтурлибирикмаларда 1 оғирликқисм. н нингёки 8 оғирлик о нингўрниниэгаллайолувчимиқдоридир. эквивалент элементларниигўзаробирикаолувчимассалариоркалиифодаланди. сувда 1 эквивалент водородга 1 эквивалент о тўғрикелади, яъни 1 та атом н га яримта атом о тўғрикелади, лекинатомнибўлиббўлмайдику. шунингучункимёвийбирикмада формула ҳолдакўрсатилгандасувда 2 та атом н га 1 та атом о тўғрикелади. лоран айтади: бирҳажм хлор (1моль демоқчи) с1 данэмас, балки с12 дан иборатэканлигиниқабулқилсак, мураккабмоддаларнингтаркибигакирувчиатомларсонинибутунсонларёрдамидаифодақиламиз, яъниатомларборлигигаиқрорбуламиз. яна бирқадамқўйилса, авагадроғоясикелибчиқарэди. лекин жерар ҳам, лоран зам ёшбевақтвафотқилганларвабошлаганишларинипировардигаетказаолмаганлар. буишнииталияликолим станислава каниццароних,оясигаетказди (1858 й). канниццаро атом реформасиниўтказишучундальтонинг атом пазаричсияроксизэканлигиниангладиваўздиккат-эътиборини авогадро назариясигақаратди. (с. каниццарони авогадро ишларибиланўздомласн терма яккама-яккасуҳбатлардаўзғояларисифатидатаништнрган, авогадронинг номини бир марта бўлса ҳам эсга олмаган эди), лекин бу моментнинг канниццаро учун аҳамияти йўқ. …
4 / 13
оляр - массанитаққослашдегансўз. уларнинисбийифодалашучунбирликкерак. каниццароводороднинг моляр массасини 2 бирликсифатидашартли кабул қилдива 33 та модданингнисбий моляр массасинимодданингнисбий моляр массасиним(х) = 2dx/h2формуласиёрдамидатопди. шу формуладагияъним(х) дагибиттаэлементнингунингтурлибирикмалардагимассасини(улар хар хил) соф элементдагимассасибилантаққослаганда, улар карралисонларнисбатикабибўлади : н2o, н2о2, hnо3, h2sо4, р2о5 =>1:2:3:4:5. о2, h2o,h2о2 ,с2н5он, rcho, нмо3 2:1:2:1:1:3. сонларнингбирданками йўқ. кислороддаиккиҳиссадемак, 02дебёзишкерак. энгкам кием шу элементнингатоми. таркибдоимийбўлганлигиучунмасалаи, сувданечта кислород атомибўлса, водород атоми доим ундан 2 хиссакўпбўлади. шу маълумотларасосидаканниццароатомнингреаллигинитушунтиришмаксадидаунгақуйидагичатаърифберди: таъриф: атом деб, бирорэлементнингтурлибирикмалардагиэнгкаммиқдоригаайтилади. бумиқдорбўлинмасбўлиб, бошқабирикмалардагиэлементнингмиқдорларибўлинмасмоддаларгакаррали -сонларнисбатикабимуносабатдабўлади. канниццаро атом масаласинихлоридлар, бромидларвайодиддармисолидамухокамақилди. бугалогенидларучувчанбўлганҳоллардауларнипгмолекулярмассасини газ холатзичлигиорқалитопди. галогенидлардагигалогенлармассасиниhhalдаги наlмассасиганисбатикарралисонларнисбатикабичиқади. буэсауларнингтаркибида 1та, 2та ёкизтаатомларборлигидандалолатберади. (гапnc13, рс13, рс15кабигалогенидлартуғрисидабораётир.) "мен шу нарсанитаъкидлашнидавомэттираманки — дейдиканницаро, бумасалаустидаянабир марта тўхталиб — водород, хлор, бром вайодларнинг атом оғирлпклариуларнингмолекулаларинингоғирлигинингярмигатенг, яъниуларнингмассасигабирликхажм (22,4 литр) нингярмитўғрикелади". hg2ci2 ва hgci ларда 200 оғирлик қисм симобга 35.5 ва 71 оғирлик қисм яъни 1 ва 2 та атом сi тўғри келишини хисоблаб уларнинг формулалари hgсi (200;35,5) ва hgci2(200:35.5) эканлигини,симобнинг атом массаси хам молекуляр массаси хам 200 эканлигини айтди. м(hg)ни топиш учун унинг учувчан бирикмаларининг зичлигидан …
5 / 13
нниццаро ўз ишларини 1860 йилнинг сентябрида карлсруэда ўтказилган халқаро конгрессда яна бир марта доклад қилган. очеркнинг ўзи 1858-йилда ‘’nuovo cimento’’ деган кам тарқалган журналда босиб чиқарилган эди. конгрессда катнашган кекуле, менделеев, лотар мейер ва бошкалар канниццаро ишини энтузиазм билан кабул қилдилар. дюма қарши чиқиб, берцелиус томонидан аниқланган атом оғирликларини сақлаб қолишни айтган. доклад рефератини канниццаро конгрессда тарқатган эди. уни ўқиб чиққан лотар мейер:,,мен очеркни яна бир марта ўқиб чикдим. кўп масалалар аён бўлди. у менинг кўзимни очди, менга ишонч бағишлади. бир неча йиллардан сўнг мен шу масалаларни тарғиб қилишда қатнашган эканман, мен бу билан канниццарога қарздорман“ деган эди. шу мейернинг ўзи 1864-йилда чиққан ,,кимёнинг хозирги замон назариялари” деган асарида канниццаронинг атом реформаси тўғрисида эслатиб ўтган. конгресс аьзолари молекула гипотезасини биринчи бўлиб баьзилар ўйлаганидек ампер эмас, авогадро таклиф қилганлигини тан олдилар. канниццаро баьзи бирикмаларнинг зичлигининг сабаби уларнинг тоза модда эмаслиги асосида тушунтирди. у сент клер девилнинг “иссиклик таъсирида парчаланиш ёки диссосциланиш” …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"kimyə tarixi istiqbollari fanidan № 7 ma'ruza" haqida

кимё тарихи истиқболлари фанидан № 7 маъруза хix аср кимёси, миқдорий қонунлар даври маъруза режаси: 1.авогадронинг молекуляр назарияси. 2.канницароннинг атом реформаси. 3. карлсруэдаги конгресс. 4. берцелиуснинг электрокимёвий назарияси. 5. электролиз қонунларининг кашф қилиниши калит сўзлар:молекуляр, атом реформа, электркимё, электролиз маърузанинг мазмуни даврнинг белгилари. бу давр 19-асрнинг дастлабки 60 йилини ўз ичига олади. бу даврда кимёнинг қатор миқдорий конунлари кашф қилиндики, улар бу фанга рационал (ҳисоб - китобга асосланган) характер бердилар, янги йўналишларнинг пайдо булишига олиб келдилар. бy қонунларни хронологик асосда кўриб чиқиш мақсадга мувофикдир. 1. рихтернинг эквивалентлар қонуни (1792—1802) 2. прустнинг доимий нисбатлар қонуни(1799 - 1806) 3. дальтоннинг карал...

Bu fayl DOCX formatida 13 sahifadan iborat (580,2 KB). "kimyə tarixi istiqbollari fanidan № 7 ma'ruza"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: kimyə tarixi istiqbollari fanid… DOCX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram