xiv asr o`rtalaridan xvii asrgacha bo`lgan adabiyot

DOC 86,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662583498.doc xiv asr o`rtalaridan xvii asrgacha bo`lgan adabiyot xiv asr o`rtalaridan xvii asrgacha bo`lgan adabiyot reja: 1. xiv asr o`rtalaridan xvii asrgacha bo`lgan tarixiy sharoit va madaniy hayot. 2. xiv-xvii asrlarda xalq og`zaki ijodi va badiiy adabiyot. 3. adabiy aloqalar va tarjima adabiyoti. 4. tazkiranavislik. tazkira asarlar taraqqiyoti. 5. xulosa. xiii asrdagi mug`ullar hujumi natijasida o`ta tushkun ahvolga tushib qolgan madaniy hayot xiv asr ikkinchi yarmiga kelib asta-sekin jonlana boshladi. uzoq vaqt mug`ul mustamlakachiligiga qarshi olib borilgan kurash xiv asrning ikkinchi yarmiga kelib sohibqiron amir temur boshchiligidagi mustaqillik uchun urushlar g`alabasi va movarounnahrda yagona davlat barpo etilishi bilan yakunlanadi. mamlakatda osoyishtalik o`rnatilishi, siyosiy-iqtisodiy hayotning tartibga tusha borishi madaniy hayotda ham ijobiy o`zgarishlarga olib keldi. amir temur rahnamoligida movarounnahrda turli madaniy va diniy muassasalar qurildi. bu ishlar temuriy shahzodalar tomonidan yanada rivojlantirildi. xv asr tarixchisi xondamirning ma`lumotiga qaraganda husayn boyqaro davrida xurosonda 40 ga yaqin inshootlar vujudga keldi. shuningdek, shohruh, ulug`beklar …

dilar. alisher navoiy ham musiqaning e`tiborli bilimdonlaridan va yaratuvchilaridan biri sanaladi. she`r va kuy, so`z va soz xv-xvii asrlarda bir-biridan madad olib, ulkan yutuqlarni qo`lga kiritdi. maqom san`ati yangi-yangi kuylar bilan boyib bordi. hirotda abdulqodir noyi, husayn udiy, shohquli g`ijjakiy, najmiddin kavkabiy kabi mashhur san`atkorlar yetishdilar. “majolisun-nafois” da munajjim va shoir sifatida tilga olingan najmiddin kavkabiy musiqa ilmiga doir ko`plab ilmiy asarlar yaratdi. bularning hammasini, hatto “rost” maqomi uchun tuzgan kulliyotini ham she`riy usulda yaratdi. bu davrda o`zbek tili adabiy til sifatida uzil-kesil shakllandi va markaziy osiyoning so`nggi madaniy rivojiga katta ta`sir ko`rsatdi. turkiy tilning rivojlanishi va taraqqiy etishda alisher navoiyning xizmatlari katta bo`ldi. husayn boyqaro turkiy tilda asarlar yozish haqida farmon chiqardi. xv asrgacha oltin o`rda doirasida qo`llanib kelingan turkiy adabiy til navoiyning qudratli dahosi bilan turkiy qavmlarning mushtarak yodgorligiga aylandi. u birgina xurosonu movarounnahr doirasida qolmay turkiy xalqlar yashaydigan barcha mintaqalarga kirib bordi. uni turkmanlar ham, ozarbayjonlar ham, …

uyg`onish davrining yakuni-so`ngi uyg`onish davri deb atash mumkin. bu ko`tarilish avvalgi madaniy yutuqlarga, ularni yanada yuksaltirish va zamona ma`naviy talablari asosida yangilash natijasida vujudga keldi. bu davrda arab tili din va qisman fan tili bo`lib qolsa-da, ilm va badiiy adabiyot, san`at tili sifatida asosan turkiy va forsiy tillarning mavqei kuchayib, asosiy o`ringa chiqdi. davlat ishlari ham shu tilda olib borildi. bu davrga kelib, tasavvuf ta`limoti movarounnahr va xurosonda yassaviya, kubraviya, qodiriya, naqshbandiya tariqatlari asosida rivojlandi. amir temurning o`zi ham mutasavvif olimlarga katta hurmat bilan qaragan va naqshbandiya ta`limoti targ`ibotchilaridan sayyid mir kulolni o`ziga pir deb bilgan. shuningdek, turli o`lkalardagi yirik mutasavviflarga ham hurmat ko`rsatgan. uning hamadoniya tariqatiga asos solgan yirik mutasavvif sayyid hamadoniy bilan uchrashgani, 1398-yilda yassi shahrida ahmad yassaviy qabrini ziyorat qilib, uni ta`mirlatib, ustiga oliy bino qurishni buyurgani tarixiy manbalarda qayd etilgan. sufi porso, charxiy, xoja ahror, maxdumi a`zam singari yirik olimlar naqshbandiya tariqatiga oid qator risolalar yaratish …

nlar rivojida ikkita yo`l ko`zga tashlanadi: 1. yangi dostonlar yaratish. 2. boshqa tillardan tarjima qilish. xv asrning birinchi yarmida lutfiy, atoiy, sakkokiy, gadoiy kabi shoirlar faoliyat ko`rsatgan bo`lsalar, uning ikkinchi yarmi asosan alisher navoiy davri bo`lib tarixga kirdi. hirot butun turkiy dunyoning muhim madaniy-adabiy markaziga aylandi. turkiy va forsiy adabiyotlar o`rtasidagi o`zaro ijodiy bahs va hamkorlik davom etdi. har ikki tilda ijod qilish an`anaga aylana bordi. navoiy va jomiy o`rtasidagi o`zaro do`stlik ikki xalq o`rtasidagi do`stlik va hamkorlikka aylandi. xv asrning ikkinchi yarmida adabiyot har tomonlama rivojlandi. sharq she`riyatidagi barcha janrlardan foydalanildi. bular g`azal, ruboiy, qit`a, tuyuq, masnaviy, qasida, ta`rix, muammo, mustazod, fard, tarkibband, tarje`band, muvashshah, murabba`, muxammas, musaddas kabilardir. bularning mavqei bir xil emas, albatta. bular orasida eng ko`p tarqalgani g`azal bo`ldi. devonlarda asosiy o`rinni g`azal egalladi. navoiy g`azalnavislar haqida so`zlar ekan, ulardan uchta nomni ehtirom bilan tilga oladi. bular xusrav dehlaviy, hofiz sheroziy, abdurahmon jomiylardir. navoiyning fikricha, bulardan …

lar izidan borib, birinchi marta turkiy tilda “xamsa” yaratdi. u birgina xv asrning emas, balki umumturkiy adabiyot taraqqiyotining eng muhim hodisasi edi. nasr rivojlandi. ayniqsa, uning tarixiy-badiiy memuar janri taraqqiy topdi. shoirlar o`z ko`rgan-kechirganlari, buyuk zamondoshlari va ular bilan bog`liq voqealar haqida asarlar yozdilar. navoiyning “xamsat ul-mutahayyirin”, “holoti sayyid hasan ardasher”, “holoti pahlavon muhammad” asarlari, boburning “boburnoma”si maydonga keldi. bular xv asrning ikkinchi yarmi, xvi asr boshlaridagi movarounnahr, xuroson, hindiston tarixini madaniyati va kishilar hayotini o`rganishda muhim manba bo`lishidan tashqari turkiy tildagi tarixiy-badiiy nasrning shakllanishi va taraqqiyotida ham katta ahamiyatga ega bo`ldi. adabiy aloqalar bir muncha kengaydi. ayniqsa firdavsiy, nizomiy, xusrav dehlaviy asarlariga bo`lgan qiziqish ortadi. haydar xorazmiy: chunki, eshittim bu buzurgona so`z, tushti vujudumg`a bir o`t o`zdin o`z, - deb yozadi. va yana bir o`rinda: menki, pishurdim bu laziz oshni, shayx nizomiydin olib choshni,- deydi. haydar xorazmiy “gulshan ul-asror” asarini tarjima deb atagan bo`lsa-da, unda bir qator yangi hikoyat …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xiv asr o`rtalaridan xvii asrgacha bo`lgan adabiyot"

1662583498.doc xiv asr o`rtalaridan xvii asrgacha bo`lgan adabiyot xiv asr o`rtalaridan xvii asrgacha bo`lgan adabiyot reja: 1. xiv asr o`rtalaridan xvii asrgacha bo`lgan tarixiy sharoit va madaniy hayot. 2. xiv-xvii asrlarda xalq og`zaki ijodi va badiiy adabiyot. 3. adabiy aloqalar va tarjima adabiyoti. 4. tazkiranavislik. tazkira asarlar taraqqiyoti. 5. xulosa. xiii asrdagi mug`ullar hujumi natijasida o`ta tushkun ahvolga tushib qolgan madaniy hayot xiv asr ikkinchi yarmiga kelib asta-sekin jonlana boshladi. uzoq vaqt mug`ul mustamlakachiligiga qarshi olib borilgan kurash xiv asrning ikkinchi yarmiga kelib sohibqiron amir temur boshchiligidagi mustaqillik uchun urushlar g`alabasi va movarounnahrda yagona davlat barpo etilishi bilan yakunlanadi. mamlakatda osoyishtalik o`rnatilishi, siyos...

Формат DOC, 86,5 КБ. Чтобы скачать "xiv asr o`rtalaridan xvii asrgacha bo`lgan adabiyot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xiv asr o`rtalaridan xvii asrga… DOC Бесплатная загрузка Telegram