urug‘li o‘simliklar. qarag‘aytoifa (ochiq urug‘lilar) – rinophyta (gymnospermae) o‘simliklar bo‘limi

DOCX 9 pages 909.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 909.5 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

5-mavzu: urug‘li o‘simliklar. qarag‘aytoifa (ochiq urug‘lilar) – rinophyta (gymnospermae) o‘simliklar bo‘limi. reja: 1. urug‘li o‘simliklarning umumiy ta’rifi 2. ochiq urug‘li o‘simliklar tarqalishi va ekologiyasi. 3. qarag‘aysimonlar ajdodi - pinopsida. tayanch so‘z va iboralar: ochiq urug‘lilar yoki qarag‘aytoifa o‘simliklar bo‘limining boshqa bo‘limlardai farqli jihatlari. bo‘limning o‘zbekistonda keng tarqalgan vakillari. qubbadorsimonlar sinfi oilasining vakillari. sinf vakillarining taraqqiyot sikli. 1. urug‘li o‘simliklarga umumiy ta’rifi. urug‘ bilan ko‘payadigan barcha o‘simliklarga urug‘li o‘simliklar deb ataladi. urug‘ ko‘p hujayrali murtak va endospermdan tashkil topgan. murtak boshlang‘ich ildiz, poya va bargdan iborat. yuksak o‘simliklar ichida urug‘li o‘simliklar progressiv evolyusion yo‘nalish sari rivojlanib borgan. ular sporali o‘simliklardan ancha murakkab tuzilganligi va tashqi muhitga moslashganligi bilan farq qiladi. urug‘li o‘simliklarda sporali o‘simliklara xos bo‘lgan suv tomchilariga bog‘liklik yo‘q. jinsiy jarayon, ya’ni urug‘lanish quruqlikda sodir bo‘ladi. urug‘li o‘simliklarning yana bir ustunlik tomoni shundaki, changlanish va urug‘lanish jarayonlari urug‘chili o‘simliklarning o‘zida sodir bo‘ladi. chunki, urug‘ murtagida ildizcha, poyacha va bargchalarni ko‘rish …

2 / 9

t kechiradi. urug‘li o‘simliklarda esa gametofit sporofit hisobiga yashaydi. 2. sporali o‘simliklarning hammasida erkaklik gametasi ya’ni spermatozoidlari serharakat bo‘ladi, urug‘li o‘simliklarda esa spermasi serharakat emas. 3. sporali o‘simliklarda urug‘lanish faqat suv yordamida amalga oshadi. urug‘li o‘simliklarda esa urug‘lanish ko‘pchiligida quruq muhitda boradi. 4. sporali o‘simliklarda onalik (megaspora) megasporangiylarda yetilsa, urug‘li o‘simliklarda onalik a’zosi urug‘kurtakda yetiladi. urug‘kurtakning hosil bo‘lishi evolyusiya natijasida megasporangiyning shakl o‘zgarishidan hosil bo‘lgan deb qaraladi. xulosa qilib shuni aytish mumkinki, urug‘ni hosil bo‘lishiga sporalarning megasporangiylardan ajralmasdan gametofitga aylanishidir, ya’ni sporani o‘rab turuvchi megasporangiylar urug‘ni qoplab turuvchi qavat bo‘lib hisoblanadi. ochiq urug‘lilarda urug‘ qubbalarda, yopiq urug‘lilarda esa mevaning ichida yetiladi. urug‘li o‘simliklar 2 bo‘limga bo‘lib o‘rganiladi: 1. qarag‘aytoifa (ochiq urug‘lilar) bo‘limi- pinophyta (gymnospermae) 2. magnoliyatoifa (yopiq urug‘li yoki gulli o‘simliklar) bo‘limi - magnoliophyta (angiospermae). 2. ochiq urug‘li o‘simliklar tarqalishi va ekologiyasi. qarag‘aytoifalar bo‘limiga mansub o‘simliklarning urug‘i «ochiq» holda, meva ichida emasligi bilan xarakterlanadi. bular daraxt va butalar bo‘lib, o‘t …

3 / 9

ettitlarda). ayrim jinsli qubbalardagi mikrosporofil bargchalarda mikrosporalar yetilib, u o‘sib, changga aylanadi. mazmun jihatdan erkak gametofit hisoblanuvchi chang tuzilishi bo‘yicha ikki qavatdan: ekzina va intinadan iborat. chang tarkibida protallial, anteridial hujayralar va havoda uchib yurishga yordam beradigan havo pufakchalari shakllangan. urg‘ochi gametofit, bu urg‘ochi qubbalardagi megosporofil bargchalarda joylashgan urug‘kurtaklardan iborat. urug‘kurtak endosperm va arxegoniydan tashkil topgan. uning tashqi tomoni integument va ichki nusellus qatlamlaridan tuzilgan. urug‘kurtak urug‘langandan so‘ng megosporofillarda ochiq holda urug‘ hosil bo‘ladi. evolyusiya jarayonida megosporangiya urug‘kurtakka, mikrosporangiya esa changdonga aylangan. mikrosporalar esa changga aylangan. qubbalar shakli jihatdan tuxumsimon bo‘lib, erkak qubbalari kichikroq, urg‘ochi qubbalari yirikroq bo‘ladi. bularda jinsiy ko‘payish jarayonida changdan chang naychasini o‘sib chiqishi, bu muhim evolyusion rivojlangan belgi hisoblanadi. 4. kelib chiqishi. ochiq urug‘lilar paleozoy erasida dastlabki yirik bargli paporotniklardan paydo bo‘lgan deb qaraladi. bularda barglarining yirikligidan tashqari, sodda vakillarida harakatchan spermotozoidlarning bo‘lishi ham ularni paporotniklardan kelib chiqqanligini ko‘rsatadi. ular mezozoy erasida eng yuksak darajada taraqqiy …

4 / 9

o‘simliklar hisoblanadi. ular sovuqqa chidamli bo‘lib, har ikkala yarim sharning shimoliy qismida keng tarqalgan. sagovniklar esa amerika, afrika, janubiy-sharqiy osiyoning tropik hududlaridagina tarqalgan. 5. ahamiyati: ochiq urug‘li o‘simliklar hozirgi vaqtda ham tabiatning muhim qismi bo‘lib, ular bepoyon o‘rmonzorlarni hosil qiladi. ular qarag‘ay, qoraqarag‘ay, archalar hisoblanadi. bu o‘simliklar o‘zining turli hususiyatlari (qurilish materiali, turli-xil yelimlar, efir moylari, dori-darmon, hayvonlar uchun ozuqa va boshqalar) bilan muhim ahamiyatga ega. hozirgi klassifikatsiyalar bo‘yicha qarag‘aytoifalar quyidagi 6 ta sinfga (ajdodga) bo‘linadi: i. urug‘li qirquloqsimonlar — lyginopteridopsida yoki pteridospermae ii. sagoniksimonlar - cycadopsida; iii. bennettitsimonlar - bennetittopsida; iv. gnetumsimonlar - gnetopsida; v. ginkgosimonlar - ginkgoopsida; vi. qarag‘aysimonlar – pinopsida. i. urug‘li qirqquloqsimonlar ajdodi. bu ajdodga kiruvchi o‘simliklar paleozoy erasining devon davrida paydo bo‘lib, toshko‘mir davrida keng tarqalgan. hozirgi vaqtda faqat qazilma xolda uchraydi. ular mezozoyning oxiri bo‘r davrida yo‘qolib ketgan. umumiy ko‘rinishi bilan hozirgi daraxtsimon paporotniklarga o‘xshab ketgan, lekin ulardan urug‘ hosil qilib ko‘payishi bilan farq …

5 / 9

ika qit’asining tropik xududlarida tarqalgan. 28-rasm. sukas- sukas va zamiya- zamia. sagovnik shoxlanmaydigan daraxtsimon o‘simliklar bo‘lib, ularning balandligi 20-25 metrga yetadi. ayrimlarining poyasi esa ildizmevaga o‘xshash bo‘lib, deyarli butun tanasi yer bag‘irlab joylashgan. poyasining uchki qismida yirik patsimon barglar joylashgan. mikrosporangiyalari mikrosporofillardan joy olib, ular to‘p-to‘p bo‘lib erkak qubbalarini hosil qiladi. makrosporangiylari (urug‘kurtak) makrosporofillarning chetida joylashib, ular ham urg‘ochi qubbalarining hosil qiladi. bu oila turkumlari zamia (35 tur), sikas (16 tur) va boshqalar. oilaning tipik vakillaridan biri sagovnik. bu o‘simlikning tanasi ustunsimon tuzilishga ega. poya uchida patsimon barglar joylashib, ular orasida o‘sish kurtagi bor. bu kurtak har 1-2 yilda yangi barglar chiqarib turadi, eskilari tushib ketib, barg asosining izlari saqlanib, tanani tangachalar bilan o‘ralgandek ko‘rsatadi. sagovnik mikro- va makrosporalar hosil qilib ko‘payadi. makrosporalar har bir makrosporangiyda – bittadan hosil bo‘ladi. makrosporangiylar (urug‘kurtaklar) makrosporofillarda joylashadi. makrosporofillar vegetativ barg singari, poyaning uchida hosil bo‘ladi. ular shakli, ko‘rinishi jihatidan vegetativ barglarga o‘xshasada, ammo …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "urug‘li o‘simliklar. qarag‘aytoifa (ochiq urug‘lilar) – rinophyta (gymnospermae) o‘simliklar bo‘limi"

5-mavzu: urug‘li o‘simliklar. qarag‘aytoifa (ochiq urug‘lilar) – rinophyta (gymnospermae) o‘simliklar bo‘limi. reja: 1. urug‘li o‘simliklarning umumiy ta’rifi 2. ochiq urug‘li o‘simliklar tarqalishi va ekologiyasi. 3. qarag‘aysimonlar ajdodi - pinopsida. tayanch so‘z va iboralar: ochiq urug‘lilar yoki qarag‘aytoifa o‘simliklar bo‘limining boshqa bo‘limlardai farqli jihatlari. bo‘limning o‘zbekistonda keng tarqalgan vakillari. qubbadorsimonlar sinfi oilasining vakillari. sinf vakillarining taraqqiyot sikli. 1. urug‘li o‘simliklarga umumiy ta’rifi. urug‘ bilan ko‘payadigan barcha o‘simliklarga urug‘li o‘simliklar deb ataladi. urug‘ ko‘p hujayrali murtak va endospermdan tashkil topgan. murtak boshlang‘ich ildiz, poya va bargdan iborat. yuksak o‘simliklar ichida urug‘li o‘simliklar progressiv ...

This file contains 9 pages in DOCX format (909.5 KB). To download "urug‘li o‘simliklar. qarag‘aytoifa (ochiq urug‘lilar) – rinophyta (gymnospermae) o‘simliklar bo‘limi", click the Telegram button on the left.

Tags: urug‘li o‘simliklar. qarag‘ayto… DOCX 9 pages Free download Telegram