qirqquloqtoifa (rolypodiophyta) o‘simliklar bo‘limi

DOCX 7 pages 2.2 MB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

4-mavzu: qirqquloqtoifa (rolypodiophyta) o‘simliklar bo‘limi. reja: 1. qirqquloqtoifalar bo‘limi vakillarining o‘ziga xos xususiyatlari va tarqalishi. 2. qirqquloqtoifalar bo‘limi vakillarining o‘ziga xos xususiyatlari va tarqalishi. 3. qirqquloqtoifalar klassifikatsiyasi. 4. polipodiyasimonlar (chin qirqquloqtoifalar) sinfi va muhim qabila vakillarining biologiyasi. bu bo‘lim vakillari oldingi bo‘limlaridan yirik bargliligi (makrofiliya) bilan ajralib turadi. barglarining shakli har-xil bo‘lib, ular patsimon, panjasimon, chetlari bo‘laklarga bo‘lingan, ba’zan butun holida bo‘ladi. bularda sporangiyalar spora hosil qiluvchi boshoqlarda emas, barglarining ostki yuzasida yoki chetki qirralarida, sodda vakillarida, novdaning uchki qismlarida hosil bo‘ladi (22-rasm). hosil bo‘lgan sporangiyalar to‘p-to‘p bo‘lib joylashib, soruslarni hosil qiladi. 22-rasm.qirqquloqning umumiy ko‘rinishi va “vayya”lari ortida joylashgan soruslari. har bir sorus ustki tomonidan yupqa parda, «induziy» bilan o‘ralgan. bularning barglari ikki xil: vegetativ va generativ vazifasini bajaradi. shuning uchun ham ularni «vayya» deb ataladi. tanasidagi o‘tkazuvchi nay bog‘lamlari bilan barg orasida uzilish bor. shuning uchun ular to‘kilib turadi. bu bo‘limda teng va har-xil sporali o‘simliklar mavjud. qirqquloqlar paleozoy …

2 / 7

dagi ajdodlari bilan tanishib chiqamiz: 1. anevrofitsimonlar — aneurophytopsida; 2. arxeopterissimonlar – archaeopteridopsida; 3. zigopterissimonlar — zigopteridopsida; 4. kladoksilonsimonlar ajdodi – cladoxylopsida; 5. ujovniksimonlar ajdodi – ophioglossopsida; 6. marattiyasimonlar ajdodi - marattiopsida; 7. polipodiumsimonlar ajdodi – polypodiopsida. yuqorida keltirilgan sinflardan 1-4 sinflarning vakillari butunlay yo‘qolib ketgan. 1. anevrofitsimonlar sinfining vakillari eng qadimgi qirqquloqlar sanaladi. ular devon davrining o‘rtalarida (400-375 mln. yil oldin) o‘sgan. tuzilishi jihatdan riniyatoifa o‘simliklarga o‘xshab ketgan. shuning uchun ularga psilofitnamolar (psilophytales) qabilasidan kelib chiqqan, riniyatoifa bilan qirqquloqtoifa o‘simliklar o‘rtasidagi oraliq o‘simlik deb qaraladi. 2. arxeopterissimonlar sinfining vakillari ham qirilib ketgan bo‘lib, ular o‘rta devonning oxiridan, karbonning boshlarigacha (320-360 mln. yil oldin) tarqalgan bo‘lgan (23-rasm, a). bu sinf vakillari tashqi ko‘rinishi jihatdan hozirgi ignabargli daraxtlarga o‘xshash bo‘lgan. 3. kladoksilonsimonlar ajdodi. bu ajdodga eng sodda tuzilgan, poleozoy erasida yashagan, hozirda faqat qazilma holda uchraydigan o‘simliklar kiradi. bularda hali haqiqiy paporotniklarga xos belgilar yuzaga kelmagan. barglari mayda yoki bargsiz bo‘lgan. …

3 / 7

ing bo‘yi 30 sm gacha yetib boradigan ildizpoyali o‘simlik. ildizpoyadan yer betiga bitta barg o‘sib chiqadi. bu barg meva beruvchi va vegetativ qismlarga bo‘linadi. sporangiyalar bargning spora beruvchi qismida hosil bo‘ladi. sporalari bir xil shaklda. gametofiti ingichka chuvalchangsimon ko‘rinishida bo‘lib, yer tagida 2-10 sm chuqurlikda rivojlanadi. uning kattaligi 2-3 sm bo‘lib zamburug‘lar bilan simbioz holda hayot kechiradi. gametofiti bir uyli. spermatozoidlari ko‘p xivchinli. vegetativ yo‘l bilan ildizpoyadagi qo‘shimcha kurtaklar yordamida ko‘payadi. 3. marattiyasimonlar ajdodi. bu ajdodining ham 1 ta marattiyanamolar (marattiales) qabilasi va 1 ta marattiyadoshlar oilasi (marattiaceae) bo‘lib, uning turlari asosan tropik va subtropik mintaqalarda tarqalgan. oilani bir muncha keng tarqalgan turkumlaridan angiopteris, maratiya lar hisoblanadi (23-rasm, g). bularning barglari yirik, patsimon, yoki panjasimon tuzilishga ega. barglari tuproqqa ko‘milib turadigan poyadan chiqadi. sporangiyalari bargning ostki yuzasida hosil bo‘ladi. gametofiti yerning ustki yuza qismida rivojlanadi. 4. polipodiumsimonlar ajdodi. ajdod 3 ta ajdodchaga bo‘linadi: 1. polipodiumkabilar ajdodchasi – polypodiidae. 2. marsiliyakabilar …

4 / 7

di. ildizpoya yer yuzasiga yaqin joylashgan va u qora-qo‘ng‘ir rangda bo‘ladi. barglari har yili kuzga kelib tushib ketadi va barg bandlarining yer ostki qismigina saqlanib qoladi. tuproqdan o‘sib chiqqan yosh barglar uchi dastlab gajakka o‘xshab o‘ralib turadi. bular juda sekin o‘sib 3-yili tuproq yuzasiga chiqadi. keyinchalik voyaga yetgan barglarga aylanadi. o‘simlik bo‘yi 1 m. ga o‘sib boradi. ildizpoyadan bir talay qo‘shimcha ingichka ipsimon ildizchalar ham hosil bo‘ladi. yoz faslining o‘rtalariga kelib, bargning ostki yuzasida sporongiylar hosil bo‘ladi. sporangiylar to‘p-to‘p bo‘lib, joy olib, ularga soruslar deb ataladi. har bir sorus ustki tomonidan yupqa parda induziy bilan o‘ralgan. sorusning tuzilishini o‘rganish uchun uni ko‘ndalang kesib qaralsa, bargning ostki tomonida qalin bo‘rtmalar (plasenta) borligi ko‘rinadi. plasentadan induziy oyoqchasi hosil bo‘ladi. bundan tashqari sporangiyda yetilgan sporalar xalqa yordamida tashqariga tarqaladi. xalqa tuzilishi jihatdan tutash bo‘lmasdan sporangiy aylanasini 2-3 qismini o‘rab turadi. xalqa uchlarini bir-biriga o‘rab turuvchi yupqa devor bo‘lib, uning yorilishi bilan xalqani bir …

5 / 7

irqqulog‘i (dryopteris filix-mas) ning rivojlanish sikli. 2. marsiliyakabilar ajdodchasi. ajdodcha 1 ta marsiliyanamolar (marsileales) qabilasini, u bitta marsiliyadoshlar (marsilaceae) oilasidan iborat. oila 3 ta turkumni o‘z ichiga oladi. shulardan marsiliya turkumi 60 dan ortiq turni birlashtiradi. bu oilaga vakil sifatida to‘rt bargli marsiliya (marsilia qvadrifolia) hisoblanadi. bu o‘simlik o‘zbekiston sharoitida botqoqliklarda, sholipoyalarda uchraydi. poyasi sudralib o‘sadi. poyaning ostki tomonidan ildizlar, ustki tomonidan barglar, o‘sib chiqadi. barg bandining poyaga tutashgan qismidan yuqoriroqda sporokarpiylar joylashgan. ularda mikro- va megosporalar hosil bo‘ladi. 3. salviniyakabilar ajdodchasi. bu ajdodcha ham 1 ta salviniyanomalar (salviniales) qabilasidan iborat, qabila 2 ta oilaga bo‘linadi: salviniyadoshlar (salvinaceae) va azolladoshlar (azollaceae). salviniyadoshlar oilasidan keng tarqalganlaridan biri suzuvchi salviniya (salvinia natans). bu o‘simlik daryo va ko‘llarda, sekin oqadigan suvlarda, suv betida qalqib suzib yuradi. o‘zbekiston sharoitida amudaryo quyi oqimlarida - xorazm, qoraqalpog‘iston hududlarida, sirdaryoning chinoz atrofidagi ko‘llarda uchraydi. uning kattaligi 15 sm. yetib boradi. barglari poyadagi bo‘g‘imlarda 3 tadan bo‘lib joylashgan. …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qirqquloqtoifa (rolypodiophyta) o‘simliklar bo‘limi"

4-mavzu: qirqquloqtoifa (rolypodiophyta) o‘simliklar bo‘limi. reja: 1. qirqquloqtoifalar bo‘limi vakillarining o‘ziga xos xususiyatlari va tarqalishi. 2. qirqquloqtoifalar bo‘limi vakillarining o‘ziga xos xususiyatlari va tarqalishi. 3. qirqquloqtoifalar klassifikatsiyasi. 4. polipodiyasimonlar (chin qirqquloqtoifalar) sinfi va muhim qabila vakillarining biologiyasi. bu bo‘lim vakillari oldingi bo‘limlaridan yirik bargliligi (makrofiliya) bilan ajralib turadi. barglarining shakli har-xil bo‘lib, ular patsimon, panjasimon, chetlari bo‘laklarga bo‘lingan, ba’zan butun holida bo‘ladi. bularda sporangiyalar spora hosil qiluvchi boshoqlarda emas, barglarining ostki yuzasida yoki chetki qirralarida, sodda vakillarida, novdaning uchki qismlarida hosil bo‘ladi (22-rasm). hosil bo‘lgan sporangiyala...

This file contains 7 pages in DOCX format (2.2 MB). To download "qirqquloqtoifa (rolypodiophyta) o‘simliklar bo‘limi", click the Telegram button on the left.

Tags: qirqquloqtoifa (rolypodiophyta)… DOCX 7 pages Free download Telegram