umumiy psixologiya

PPTX 34 pages 1.0 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5140100 – biologiya (turlar bo’yicha) ta’lim yo’nalishi uchun «umumiy psixologiya» fanidan 4-mavzu. sezgi va idrok psixik jarayonlarning boshlang’ich holati ekanligi (davomi) samarqand – 2019 yil reja: sezgi haqida tushuncha sezgi turlari idrok haqida tushuncha idrokning xususiyatlari idrokning tasnifi 1. idrok haqida tushuncha idrok sezgilarga nisbatan murakkab va mazmundor psixik jarayon bo’lib, barcha ruhiy holatlar, xususiyatlar, xossalar va inson ongining yaxlit mazmuni egallangan bilimlar, tajribalar, ko’nikmalar bir davrning o’zida namoyon bo’ladi, aks ettirishda ishtirok etadi. idrok sezgiga nisbatan bir muncha murakkabroq, to’laroq aks ettirish jarayoni bo’lib, sezgi a'zolarimizga ta'sir etib turgan narsa va hodisalarni butun belgi hamda xususiyatlari bilan butunligicha, ya'ni yaxlit aks ettirishdan iboratdir. masalan, olmani ko’rgan paytimizda uning shakli, rangi, ta'mi, hidi va navi bilan birgalikda bir butun narsa tarzida idrok etamiz. demak, idrok qilish jarayonida deyarli barcha sezgilarimiz qatnashadi. shuning uchun ham idrok sezgiga nisbatan …

2 / 34

deb sezgi a'zolariga bevosita ta'sir etib turgan narsa-hodisalar obrazlarini kishi ongida bir butun holda aks ettirilishiga aytiladi. sezgi ham oddiy psixologik jarayon bo’lgani bilan uning yuzaga kelishi o’z-o’zidan hosil bo’lmaydi. ular jumlasiga quyidagilar kiradi: sezgi a'zolariga ta'sir etadigan narsa va hodisaning bo’lishi. sezuvchi apparat, ya'ni analizatorning mavjud bo’lishi. masalan, havoning sovuqligini, temirning qattiqligini, qorning yumshoqligi va boshqalarni sezamiz. sezgi idrok bilan bog’liq bo’ladi, lekin narsa va hodisani idrok qilishdan oldin uni sezish lozim, shu bois sezgilar materiyaning sezgi a'zolarimizga ta'siri natijasidir. sezgi axborotlarini qabul qilib, tanlab, to’plab, har bir sekundda axborotlar oqimini qabul qilib va qayta ishlab miyaga yetkazib beradi. natijada tevarak - atrofdagi tashqi olamni va organizm o’z ichki holatini adekvat "mos" aks ettirishi hosil bo’ladi. sezgi a'zolari tashqi olamning inson ongiga olib kiradigan yo’llaridan biridir. sezgilarning nerv - fiziologik asoslari ma'lumki, sezgilar faqatgina tashqi ta'sirlar natijasida hosil bo’lmay, balki organizmning ichki holatida ham amalga oshiriladi. sezgi nerv tizimining …

3 / 34

rning periferik bo’limining markaziy analizator bilan bog’laydigan yo’llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar; analizatorning periferik bo’limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo’ladigan qobiq osti va qobiq bo’limlari. analizator nerv jarayonlarining yoxud reflektor yoyining butun yo’li manbasi va eng muhim qismini tashkil etadi. reflektor yoyi reseptordan ta'sirotni miyaga olib boruvchi nerv yo’llari va effektordan tarkib topgandir. reflektor yoyi elementlarning o’zaro munosabati murakkab organizmning tevarak-atrofdagi olamda to’g’ri mo’ljal olishning organizmning yashash sharoitlariga muvofiq tarzdagi faoliyatining negizini ta'minlaydi. 2. sezgi turlari. sezgilar qaysi a'zolar yordamida hosil qilinishiga qarab, quyidagi turlarga, ya'ni ko’rish, eshitish, hid bilish, ta'm bilish, teri, muskul-harakat, organik sezgilarga ajratiladi. ular sezgi a'zolari qaerda joylashganligiga qarab tavsiflanadi. jahon psixologiyasi fanining so’nggi yutuqlari hamda atamalariga binoan sezgilar quyidagicha klassifikasiya qilinadi. ushbu tasniflanishning dastlabki ko’rinishi ingliz olimi ch.sherringtonga taalluqlidir. u reseptorning qayerda joylashganligiga qarab, sezgilarni uch turga bo’ladi. tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishga moslashgan hamda …

4 / 34

liq sezgilar sifatida namoyon bo’ladi. psixologiya fanida mazkur sezgilar to’la o’rganilmaganligi sababli uni "noma'lum hislar" deb atalgan. bu asosan ichki organlarning xastaliklarida vujudga keluvchi holatlarni diagnostika qilishda alohida ahamiyat kasb etadi. interoreseptiv sezgilarning fiziologik mexanizmlari interosepsiya bilan birgalikda k.m.bikov, v.n.chernigovkiylar tomonidan atroflicha o’rganilgan. ularning fikriga ko’ra, bu narsalarning barchasi shartli reflektor faoliyati mexanizmlaridan kelib chiqadi proprioseptiv sezgilar gavdaning fazodagi holati to’g’risida signallar bilan ta'minlab turadi. ular inson harakatining boshqaruvchisi hisoblanib va afferent asosini tashkil qiladi. proprioreseptorlar harakatning afferent asosi ekanligini a.orbeli tomonidan, hayvonlarda p.k.anoxin, odamlarda esa n.a.bernshteynlar tomonidan o’rganilgan. psixologik ma'lumotlarga ko’ra, gavdaning fazodagi holati, sezgirligi statik sezgilarda o’z ifodasini topadi. uning markazi ichki quloq kanallarida joylashgan bo’lib, ular o’zaro bir-biriga perpendikulyar bo’shliqda tutash holatda yotadi. psixologiya fanida uchta katta guruhga ajratilgan sezgilar (eksteroreseptiv, proprioreseptiv, introreseptiv) o’z navbatida quyidagi turlarga ajratiladi: ko’rish sezgilari; eshitish sezgilari; hid bilish sezgilari; ta'm bilish sezgilari; teri sezgilari; muskul-harakat (kinestetik); statik sezgilar; organik sezgilar; ko’rish …

5 / 34

n iborat bo’lib, musiqaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. odatda tovushlar oddiy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning birinchisi tonli, ikkinchisi esa bir necha tondan tashkil topadi. tonlardan biri asosiy ton hisoblanib, u tovushning balandigini, kuchini belgilaydi, boshqalari keluvchi tovushlar sanalib, ular obertonlar deyiladi. musiqa asboblaridan taralayotgan tovushlarning o’ziga xosligi fan tilida tembr deb ataladi. hatto nutq tovushlari ham ohangli tovushlar (unli tovushlar) yoki shovqinlardan (undosh tovushlar) tashkil topgan bo’ladi. eshitish sezgilari organi quloq bo’lib, tashqi quloqlar suprasi bilan eshituv yo’lidan iborat. o’sha quloqlar nog’ora parda va unga yopishgan uchta suyakcha: bolg’acha, sopdan va uzangidan tashkil topgan. ichki quloq (quloq labirinti) o’zaro birlashmagan uchta bo’lakdan tuzilgan. tashqi quloq havo to’lqinlarini yig’uvchi karnay vazifasini bajaradi. nog’ora parda va unga yopishgan suyakchalar havo to’lqinlarini ichki quloqqa uzatadi. o’rta quloq maxsus yo’l orqali og’iz va burun bo’shlig’i bilan tutashgan bo’ladi. ichki quloqlarning yuqori qismi uchta yarim doira kanaldan, o’rta qismi kameradan va pastki qismi …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy psixologiya"

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5140100 – biologiya (turlar bo’yicha) ta’lim yo’nalishi uchun «umumiy psixologiya» fanidan 4-mavzu. sezgi va idrok psixik jarayonlarning boshlang’ich holati ekanligi (davomi) samarqand – 2019 yil reja: sezgi haqida tushuncha sezgi turlari idrok haqida tushuncha idrokning xususiyatlari idrokning tasnifi 1. idrok haqida tushuncha idrok sezgilarga nisbatan murakkab va mazmundor psixik jarayon bo’lib, barcha ruhiy holatlar, xususiyatlar, xossalar va inson ongining yaxlit mazmuni egallangan bilimlar, tajribalar, ko’nikmalar bir davrning o’zida namoyon bo’ladi, aks ettirishda ishtirok etadi. idrok sezgiga nisbatan bir muncha murakkabroq, to’laroq aks ettirish jarayoni bo’lib, sezgi a'zolarimizga ...

This file contains 34 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "umumiy psixologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy psixologiya PPTX 34 pages Free download Telegram