yorug‘likning qutblanishi va kristallar optikasi

DOC 480,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1460899978_64362.doc j 2 cos ~ i j 2 0 cos i i = b e r r ва е r е r е r в r е r . sin sin 1 , 2 b a = n 2 p b a = + a a a a p a b a tg n = = - = = cos sin 2 sin sin sin sin 1 , 2 , 1 2 n n n tg = = a 2 / 0 0 i e = . cos 2 1 cos 2 0 2 2 0 2 j j i e e i = = = е r е r е r ( ) t e e t е y x r r r + = ) ( ) ( ва ) ( t e t e y x ) ( ва ) ( t e t e y x …

yorug‘lik ko‘ndalang to‘lqin ekan. asta sekin tadqiqot natijalari yig‘ilib yorug‘likning ko‘ndalang to‘lqin ekanligi uzil-kesil isbotlandi. fransuz injeneri e.malyus 1809 yilda o‘zining nomi bilan ataladigan qonunni kashf etdi. malyusning tajribasida yorug‘lik ikkita bir xil turmalin plastinkasidan o‘tkaziladi (turmalin tiniq yashilroq rangdagi kristall modda). plastinkalarni o‘q atrofida bir-biriga nisbatan (burchakga burish mumkin (rasm). rasm. malyus qonunini namoyishi o‘tuvchi yorug‘lik intensivligi cos2( ga to‘g‘ri proporsional ekan: yoki (11.1) yorug‘likning ikkiga ajralib sinishini ham, malyus qonunini ham yorug‘likni bo‘ylama xususiyatidan kelib chiqib tushuntirib bo‘lmaydi. yorug‘likni ko‘ndalang to‘lqin ekanligidan kelib chiqilsa, bu hodisalar osongina tushuntiriladi. quyidagi rasmda ko‘ndalang to‘lqin tarqalishini mexanik modeli keltirilgan. rasm. ipda ko‘ndalang to‘lqin tarqalishi. zarrachalar u o‘qi bo‘yicha tebranayapti ya’ni tarqalish yo‘nalishiga perpendikulyar. s tirqishni 900 burchakka bursak to‘lqin so‘nadi elektromagnit to‘lqinda vektorlar o‘zaro perpendikulyar bo‘lib, to‘lqin tarqalishi yo‘nalishiga perpendikulyar tekislikda yotadi (11.2-rasm). hamma vaqt yorug‘likning modda bilan o‘zaro ta’siri jarayonida elektr vektori muhim rol o‘ynaydi. shuning uchun ham vektor yorug‘lik …

alar nurlantiradigan yorug‘lik (masalan quyosh nuri, lampalar nurlanishi va boshqalar) qutblanmagan. bunday manbalardan chiqadigan nurlanish har xil vaqtda bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan holda ko‘p sonli atomlar nurlanishidan iboratdir. shuning uchun natijaviy to‘lqin vektorining oriyentatsiyasi vaqt bo‘yicha tartibsiz o‘zgaradi. natijada barcha yo‘nalishlar bo‘yicha tebranishlar o‘zaro teng bo‘ladi. bunday qutblanmagan yorug‘lik tabiiy yorug‘lik deb ataladi (11.3-rasm, a). а) b) rasm. a – tabiiy yorug‘lik, b - qutblangan yorug‘lik 2. yorug‘likning qaytishda va sinishda qutblanishi tabiiy yorug‘lik manbaidan tarqalayotgan yorug‘lik qutblanmagan bo‘ladi, ya’ni barcha yo‘nalishlarda tebranishlar mavjud bo‘ladi. tabiiy yorug‘lik nurini sindirish ko‘rsatkichi n1 va n2 bo‘lgan ikki muhitning yondashish chegarasidan o‘tishini qaraylik. u qisman qaytadi (1() va qisman sinadi (1((). tajribalar 1( va 1(( nurlar qisman qutblangan ekanliklarini ko‘rsatdi. lekin 1( va 1( nurlar o‘zaro perpendikulyar bo‘lgan holda qaytuvchi nur to‘la qutblangan bo‘lib, uning tebranishlari tushish tekisligiga perpendikulyar bo‘lgan tekislikda sodir bo‘ladi. (bu tekislik rasmda nuqtalar yordamida ko‘rsatilgan). singan nur esa qisman qutblangan …

iladi. masalan, shisha uchun (n=1,53) bryuster burchagi 56˚ ga yaqin. boshqacha qilib aytganda tabiiy yorug‘lik nuri shisha plastinkaga 56˚ burchak hosil qilib tushurilsa qaytgan nur tushish tekisligiga perpendikulyar yo‘nalishda to‘la qutblangan bo‘ladi. bryuster qonunining fizik mohiyatini batafsilroq tushunaylik. yorug‘likning qaytishi va sinishi ikki dielektrik chegarasida emas, balki vakuum bilan dielektrik chegarasida ro‘y berayotgan holda qaraylik. tushayotgan yorug‘lik elektr maydoni ta’sirida dielektrik tarkibidagi elektronlar tebranma xarakatga keladi. tebranuvchi elektronlar o‘z navbatida ikkilamchi kogerent to‘lqinlarni nurlantiradi. ikkilamchi to‘lqinlar birlamchi to‘lqinlar bilan kogerentdir. bu to‘lqinlar o‘zaro interferensiyalashishi tufayli qaytgan va singan nurlarning yo‘nalishlaridan tashqari barcha yo‘nalishlardagi tebranishlar so‘nadi. elektron nazariya qaytgan va singan nurlarning tabiatini shu tarzda tushuntiradi. ko‘p kristallarda yorug‘likning yutilishi yorug‘lik to‘lqini elektr va magnit vektorining yo‘nalishiga bog‘liq bo‘ladi. bu hodisa dixroizm deb ataladi. bunday xossaga malyus tajribasida ishlatilgan turmalin kristali ega. biror qalinlikdagi turmalin kristali o‘zaro perpendikulyar qutblangan yorug‘likni (masalan, еx) to‘la yutadi va qisman (еu) to‘lqinni o‘tkazadi. elektr vektori …

asini bajaradi. u tabiiy yorug‘likni chiziqli qutblangan yorug‘likka aylantiradi. ikkinchi polyaroid o‘ziga tushgan nurni tahlil qiladi, analizator vazifasini bajaradi. rasm. tabiiy yorug‘likni ikkita ideal polyaroidan o‘tishi. yu' - o‘q polyaroidlarning o‘tkazish o‘qlari. yu' - o‘qga parallel tebranishlar o‘tadi, perpendikulyar tebranishlar o‘tmaydi rasm. yorug‘likning qutblanish modeli agar birinchi polyaroidan o‘tgan chiziqli qutblangan yorug‘lik amplitudasini deb belgilasak, ikkinchi polyaroid o‘tkazgan to‘lqinning amplitudasi e = e0 cos s ga teng bo‘ladi. bundan ko‘rinadiki ikkinchi polyaroiddan chiqqan chiziqli qutblangan yorug‘likning intensivligi quyidagiga teng bo‘ladi. (11.5) yorug‘likning intensivligi amplituda kvadratiga proporsional bo‘lganligi uchun (11.5) munosabatni yoza olamiz. bu ifoda malyus qonunini ifodalaydi. analizatordan o‘tgan yorug‘lik intensivligi analizator va polyarizatorning optik o‘qlari orasidagi burchak kosinusining kvadratiga proporsionaldir. malyus o‘zining qonunini yorug‘likni to‘lqin emas, balki korpuskulalar deb tasavvur qilish asosida chiqargan keyinchalik arago tomonidan o‘tkazilgan fotometrik o‘lchashlar malyus qonunini to‘g‘riligini tasdiqladi. shunday qilib, yorug‘likni elektromagnit nazariyasi orqali vektorni tashkil etuvchilarga ajratib malyus qonunini to‘la tushuntirish mumkin (rasm). …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yorug‘likning qutblanishi va kristallar optikasi"

1460899978_64362.doc j 2 cos ~ i j 2 0 cos i i = b e r r ва е r е r е r в r е r . sin sin 1 , 2 b a = n 2 p b a = + a a a a p a b a tg n = = - = = cos sin 2 sin sin sin sin 1 , 2 , 1 2 n n n tg = = a 2 / 0 0 i e = . cos 2 1 cos 2 0 2 2 0 2 j j i e e i = = = е r е r е r ( ) t e e t е y …

Формат DOC, 480,0 КБ. Чтобы скачать "yorug‘likning qutblanishi va kristallar optikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yorug‘likning qutblanishi va kr… DOC Бесплатная загрузка Telegram