sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi

PPTX 15 pages 206.2 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 206.2 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5210200 – psixologiya (umumiy psixologiya) ta’lim yo’nalishi uchun «sotsial psixologiya» fanidan 3-mavzu. sosial psixologik tadqiqotning metodologik muammolari samarqand – 2022 yil reja: sosial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi kuzatish metodi so’rov metodlari sosial psixologik testlar sosial psixologik eksperiment proyektiv metodlar sosial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi har qanday fan boshqa fanlardan faqatgina mavzu bahsi yoki paydo bo`lish tarixi bilangina emas, balki faktik ma`lumotlar to’plash, u yoki bu g’oyani isbotlash uchun ishlatiladigan uslublari bilan ajralib turadi. uslublar mukammalligi aslida nazariy taraqqiyotni, fan taraqqiyotini belgilovchi asosiy omildir. hozirgi zamon fanlarining taraqqiyoti shu bilan o`ziga xoski, ularda metodologik muammolarga qiziqish ancha yuqoridir. buning bir qancha sabablari mavjud bo`lib, ular avvalo jamiyatda ro’y berayotgan keskin o`zgarishlarning sabablaridan biri hisoblangan fan-texnika taraqqiyoti maqsadlari bilan fan maqsadalarining uyg’unlashuvi, amaliyotning fan oldiga qo’yayotgan talablari darajasining tobora ortib borayotganligi, tadqiqot qilish vositalarining murakkablashib borayotganligi va nihoyat har …

2 / 15

a`kidlaydi. metodologik muammolarga qiziqish, deb yozadi u, sosial psixologiyaning kuchsizligi emas, balki uning yetilish davriga kirganligining belgisidir. "metodologiya" tushunchasining ilmiy mohiyati nimada? bu tushunchani turli nazariy qarashlardagi olimlar va turli tilda turlicha sharhlaydilar va tushunadilar. masalan. amerikalik psixologlar metodologiya deganda, tadqiqot jarayonida ishlatiladigan barcha tadqiqot uslublari va texnik jarayonlarini tushunadilar. lekin "metodologiya" tushunchasi aslida uslublar yigindisidan kengroq tushunchadir. hozirgi zamon yevropa mamlakatlaridagi olimlar, xususan, rus olimlari fandagi metodologiya deganda, ushbu fan falsafiy asoslari va nazariy qonuniyatlaridan kelib chiqadigan bilimlar bilan tekshirishning konkret usullari majmuasini tushunadilar. ya`ni, "metodologiya" tushunchasi "konkret metodlar" yoki texnik usullar tushunchalaridan kengroqdir. sosial psixologik tadqiqotlarning metodologik muammolariga quyidagilar kiradi: birinchidan, empirik ma`lumotlar muammosi, ya`ni ko’p turdagi ma`lumotlarni sosial psixologik ma`lumotlar sifatida qabul qilish mumkin. chunki, bixevioristlar bunday ma`lumotlar sifatida ko`z bilan ko’rib qayd qiladiganlar xulq-atvor shakllarini qabul qilishsa, kognitiv psixologiya vakillari faqat ongga taalluqli bo`lgan belgilarini tushunadilar. demak, har qanday tadqiqotchi ish boshlamay turib, avvalo nimani empirik …

3 / 15

to`g’ri yoki noto`g’riligi aniqlanadi. bunday tadqiqotlar korrellyatsion tadqiqotlar deb ataladi. ikkinchi metodik muammo bu u yoki bu sosial psixologik nazariya asosida qonuniyatlar yaratish va ilmiy taxminlar qilish muammosi. ilmiy tadqiqot boshlashdan oldin tadqiqotchi ma`lum taxminlar yuritadi, lekin bu taxminlarning aniq chiqishi o’sha muammo bo’yicha pishiq puxta nazariyaning bor ekanligiga bevosita bog’liq. shuning uchun ham ko`pincha fan sohasiga endigina qadam qo’ygan yosh olim yoki tadqiqotchi gipotezalar taxminlar bayon etishga qiynaladi, chunki sosial psixologiyada ayniyatlar ayrim, alohida tadqiqotlardan umumiy xulosa olish orqali o`tkazilmaydi. uchinchi muammo bu sosial psixologik muammolarning sifati masalasi, ya`ni qanday ma`lumotni sifatli, ishonarli deb atash mumkinligi masalasidir. sosial pspxologik ma`lumotlarning ishonchliligi. sifat haqida gap ketganda, tadqiqotchining tadqiqot ob`ektini qanchalik to`g’ri tanlangani hamda to’plagan ma`lumotlarining ishonchliligini qanday usullar bilan tekshirganligi nazarda tutiladi. ba`zan tadqiqotchi tekshiruvchilarni taxminan, tartibsiz tarzda tanlaydi. bu narsa uning reprezentativlilik qonunini buzganligi belgisidir. yo`l qo’yilishi mumkin bo`lgan yana bir kamchilik bu o’sha o`rganish ob`ektining hajmi yoki soni …

4 / 15

iqligini ham, tekshiriluvchilar ob`ektining to`g’ri tanlanganligini ham ma`lumotlarning turg’unligi, ishonchliligini ham tekshirib olish mumkin. bundan tashqari, shu bosqichda tadqiqotchi eksperiment yoki anketa o’tkazish uchun qulay vaziyat va vaqtni belgilash, o`z yordamchilarining ishga qanchalik yaroqliliklarini ham sinab olish imkoniyatiga ega bo`ladi. lekin asosiy tadqiqot o’tkazilgandan so’ng tekshiruvchi to’plagan ma`lumotlarniig asosligi (validlilik), ya`ni tanlangan uslubining aynan shu sifatlarini tekshirishga qaratilganligini, ularning turg’unligini, ya`ni har qanday sharoitda ham shu metod yordamida va shu sharoitda ayni shu xildagi ma`lumot to’plashini va ma`lumotlarning aniqligini, ya`ni tanlangan uslub maqsadga muvofiqligini isbotlab berishi kerak. nihoyat, ma`lumotlarning sifati tadqiqotchining o`z ishlari bo’yicha tuzgan hisobotiga ham bog’liq. sosial psixologik tadqiqot haqidagi hisobot quyidagi bo`limlarni o`z ichiga oladi: kirish qismi, bu yerda tadqiqotni o’tkazishdan ko`zlangan maqsad, unga sabab bo`lgan shart-sharoitlar hamda uni kimlar o’tkazganligi yoziladi. dastur qismi, bu yerda foydanilgan adabiyotlar, tadqiqotning maqsad va vazifalari, ilmiy taxmin gipotezalar beriladi. tadqiqot ob`ekti va uslublar empirik tadqiqot ob`ektining xususiyatlari, tanlangan metodlar, sinov …

5 / 15

ng qanchalik ilmiy savodxon ekanligini belgilovchi ko’rsatkichlar hisoblanadi va u o’tkazgan ilmiy tadqiqot ishining bahosini belgilaydi. sosial psixologiyning asosiy metodlari sosial psixologiyada qo’llanilgan metodlar psixologiyaning boshqa tarmoqlarida ishlatiladigan metodlari nomi bilan hamda maqsadlarga ko’ra farq qilmasada, sosial psixologik tadqiqotdagi uslublar o`ziga xos xususiyatlarga hamda ko’rinishlarga ega. bu o`ziga xoslik avvalo tadqiqot qamrab oladigan sosial kontekstdan, uning xilma xil ko’rinishlarida shaxs va guruhlar psixologiyasidan kelib chiqadi. metodologik muammolarda aytib o’tilganidek, sosial psixologik tadqiqotda nimani o`rganish qancha vaqt mobaynida o`rganish kabi muhim muammolar hal etilgandan keyingina tekshirish vositasi va uslublari aniqlanadi. masalan, umumiy psixologiyada kuzatish metodini oladigan bo`lsak, u sosial psixologiyada o`ziga xos sosial sharoitlarda o`ziga xos vaziyatlarda va ma`lum guruhlarda ishlatiladi. bunda tadqiqotchi eng avvalo nimani kuzataman, qanday yo`l bilan kuzataman, kuzatuv birligi qilib nimani olaman, kuzatuvni qancha vaqt mobaynida davom ettiraman degan qator savollarga javob topgandan keyingina ilmiy tadqiqotini boshlaydi. demak, kuzatish metodi yordamida aniq ishlab chiqilgan reja asosida kuzatuvchining …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi"

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5210200 – psixologiya (umumiy psixologiya) ta’lim yo’nalishi uchun «sotsial psixologiya» fanidan 3-mavzu. sosial psixologik tadqiqotning metodologik muammolari samarqand – 2022 yil reja: sosial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi kuzatish metodi so’rov metodlari sosial psixologik testlar sosial psixologik eksperiment proyektiv metodlar sosial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi har qanday fan boshqa fanlardan faqatgina mavzu bahsi yoki paydo bo`lish tarixi bilangina emas, balki faktik ma`lumotlar to’plash, u yoki bu g’oyani isbotlash uchun ishlatiladigan uslublari bilan ajralib turadi. uslublar mukammalligi aslida nazariy taraqqiyotni, fan taraqqiyotini belgilovc...

This file contains 15 pages in PPTX format (206.2 KB). To download "sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsial psixologik tadqiqotlar … PPTX 15 pages Free download Telegram