sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi

PPTX 24 pages 263.3 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 263.3 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

3-mavzu (2 soat) o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti «sotsial psixologiya» fanidan 3-mavzu. sotsial psixologiya metodologiyasi va metodlari samarqand – 2021 yil 1 reja: sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi sotsial psixologiyning asosiy metodlari. kuzatish metodi so’rov metodlari sotsial psixologik testlar sotsial psixologik eksperiment proyektiv metodlar 2 1. sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi har qanday fan boshqa fanlardan faqatgina mavzu bahsi yoki paydo bo`lish tarixi bilangina emas, balki faktik ma`lumotlar to’plash, u yoki bu g’oyani isbotlash uchun ishlatiladigan uslublari bilan ajralib turadi. uslublar mukammalligi aslida nazariy taraqqiyotni, fan taraqqiyotini belgilovchi asosiy omildir. 3 hozirgi zamon fanlarining taraqqiyoti shu bilan o`ziga xoski, ularda metodologik muammolarga qiziqish ancha yuqoridir. buning bir qancha sabablari mavjud bo`lib, ular avvalo jamiyatda ro’y berayotgan keskin o`zgarishlarning sabablaridan biri hisoblangan fan-texnika taraqqiyoti maqsadlari bilan fan maqsadalarining uyg’unlashuvi, amaliyotning fan oldiga qo’yayotgan talablari darajasining tobora ortib borayotganligi, tadqiqot qilish vositalarining murakkablashib borayotganligi va nihoyat …

2 / 24

laydi. metodologik muammolarga qiziqish, deb yozadi u, sotsial psixologiyaning kuchsizligi emas, balki uning yetilish davriga kirganligining belgisidir. 5 "metodologiya" tushunchasining ilmiy mohiyati nimada? 6 masalan, amerikalik psixologlar metodologiya deganda, tadqiqot jarayonida ishlatiladigan barcha tadqiqot uslublari va texnik jarayonlarini tushunadilar. lekin "metodologiya" tushunchasi aslida uslublar yigindisidan kengroq tushunchadir. 7 hozirgi zamon yevropa mamlakatlaridagi olimlar, xususan, rus olimlari fandagi metodologiya deganda, ushbu fan falsafiy asoslari va nazariy qonuniyatlaridan kelib chiqadigan bilimlar bilan tekshirishning konkret usullari majmuasini tushunadilar. ya`ni, "metodologiya" tushunchasi "konkret metodlar" yoki texnik usullar tushunchalaridan kengroqdir. 8 sotsial psixologik tadqiqotlarning metodologik muammolariga quyidagilar kiradi: birinchidan, empirik ma`lumotlar muammosi, ya`ni ko’p turdagi ma`lumotlarni sotsial psixologik ma`lumotlar sifatida qabul qilish mumkin. chunki, bixevioristlar bunday ma`lumotlar sifatida ko`z bilan ko’rib qayd qiladiganlar xulq-atvor shakllarini qabul qilishsa, kognitiv psixologiya vakillari faqat ongga taalluqli bo`lgan belgilarini tushunadilar. demak, har qanday tadqiqotchi ish boshlamay turib, avvalo nimani empirik birlik qilib olishini aniq tasavvur qilishi va uning nazariy …

3 / 24

10 ikkinchi metodologik muammo bu u yoki bu sotsial psixologik nazariya asosida qonuniyatlar yaratish va ilmiy taxminlar qilish muammosi. ilmiy tadqiqot boshlashdan oldin tadqiqotchi ma`lum taxminlar yuritadi, lekin bu taxminlarning aniq chiqishi o’sha muammo bo’yicha pishiq puxta nazariyaning bor ekanligiga bevosita bog’liq. shuning uchun ham ko`pincha fan sohasiga endigina qadam qo’ygan yosh olim yoki tadqiqotchi gipotezalar, taxminlar bayon etishga qiynaladi, chunki sotsial psixologiyada ayniyatlar ayrim, alohida tadqiqotlardan umumiy xulosa olish orqali o`tkazilmaydi. 11 uchinchi muammo bu sotsial psixologik muammolarning sifati masalasi, ya`ni qanday ma`lumotni sifatli, ishonarli deb atash mumkinligi masalasidir. 12 sotsial pspxologik ma`lumotlarning ishonchliligi. sifat haqida gap ketganda, tadqiqotchining tadqiqot ob`ektini qanchalik to`g’ri tanlangani hamda to’plagan ma`lumotlarining ishonchliligini qanday usullar bilan tekshirganligi nazarda tutiladi. ba`zan tadqiqotchi tekshiruvchilarni taxminan, tartibsiz tarzda tanlaydi. bu narsa uning reprezentativlilik qonunini buzganligi belgisidir. yo`l qo’yilishi mumkin bo`lgan yana bir kamchilik bu o’sha o`rganish ob`ektining hajmi yoki soni xususida. chunki amaliyotda ko`pincha tekshiriluvchi qanchalik ko`p …

4 / 24

motlarning turg’unligi, ishonchliligini ham tekshirib olish mumkin. bundan tashqari, shu bosqichda tadqiqotchi eksperiment yoki anketa o’tkazish uchun qulay vaziyat va vaqtni belgilash, o`z yordamchilarining ishga qanchalik yaroqliliklarini ham sinab olish imkoniyatiga ega bo`ladi. 14 lekin asosiy tadqiqot o’tkazilgandan so’ng tekshiruvchi to’plagan ma`lumotlarning asosligi (validlilik), ya`ni tanlangan uslubining aynan shu sifatlarini tekshirishga qaratilganligini, ularning turg’unligini, ya`ni har qanday sharoitda ham shu metod yordamida va shu sharoitda ayni shu xildagi ma`lumot to’plashini va ma`lumotlarning aniqligini, ya`ni tanlangan uslub maqsadga muvofiqligini isbotlab berishi kerak. 15 nihoyat, ma`lumotlarning sifati tadqiqotchining o`z ishlari bo’yicha tuzgan hisobotiga ham bog’liq. sotsial psixologik tadqiqot haqidagi hisobot quyidagi bo`limlarni o`z ichiga oladi: kirish qismi, bu yerda tadqiqotni o’tkazishdan ko`zlangan maqsad, unga sabab bo`lgan shart-sharoitlar hamda uni kimlar o’tkazganligi yoziladi. dastur qismi, bu yerda foydalanilgan adabiyotlar, tadqiqotning maqsad va vazifalari, ilmiy taxmin gipotezalar beriladi. tadqiqot ob`ekti va uslublar empirik tadqiqot ob`ektining xususiyatlari, tanlangan metodlar, sinov bosqichida to’plangan ma`lumotlar, ularning ishonchliligi …

5 / 24

hisoblanadi va u o’tkazgan ilmiy tadqiqot ishining bahosini belgilaydi. 17 2. sotsial psixologiyning asosiy metodlari. kuzatish metodi sotsial psixologiyada qo’llanilgan metodlar psixologiyaning boshqa tarmoqlarida ishlatiladigan metodlari nomi bilan hamda maqsadlarga ko’ra farq qilmasada, sotsial psixologik tadqiqotdagi uslublar o`ziga xos xususiyatlarga hamda ko’rinishlarga ega. bu o`ziga xoslik avvalo tadqiqot qamrab oladigan sotsial kontekstdan, uning xilma xil ko’rinishlarida shaxs va guruhlar psixologiyasidan kelib chiqadi. metodologik muammolarda aytib o’tilganidek, sotsial psixologik tadqiqotda nimani o`rganish, qancha vaqt mobaynida o`rganish kabi muhim muammolar hal etilgandan keyingina tekshirish vositasi va uslublari aniqlanadi. 18 masalan, umumiy psixologiyada kuzatish metodini oladigan bo`lsak, u sotsial psixologiyada o`ziga xos sotsial sharoitlarda o`ziga xos vaziyatlarda va ma`lum guruhlarda ishlatiladi. bunda tadqiqotchi eng avvalo nimani kuzataman, qanday yo`l bilan kuzataman, kuzatuv birligi qilib nimani olaman, kuzatuvni qancha vaqt mobaynida davom ettiraman degan qator savollarga javob topgandan keyingina ilmiy tadqiqotini boshlaydi. demak, kuzatish metodi yordamida aniq ishlab chiqilgan reja asosida kuzatuvchining qiziqtirgan u …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi"

3-mavzu (2 soat) o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti «sotsial psixologiya» fanidan 3-mavzu. sotsial psixologiya metodologiyasi va metodlari samarqand – 2021 yil 1 reja: sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi sotsial psixologiyning asosiy metodlari. kuzatish metodi so’rov metodlari sotsial psixologik testlar sotsial psixologik eksperiment proyektiv metodlar 2 1. sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi tushunchasi har qanday fan boshqa fanlardan faqatgina mavzu bahsi yoki paydo bo`lish tarixi bilangina emas, balki faktik ma`lumotlar to’plash, u yoki bu g’oyani isbotlash uchun ishlatiladigan uslublari bilan ajralib turadi. uslublar mukammalligi aslida nazariy taraqqiyotni, fan taraqqiyotini belgilovchi asosiy om...

This file contains 24 pages in PPTX format (263.3 KB). To download "sotsial psixologik tadqiqotlar metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsial psixologik tadqiqotlar … PPTX 24 pages Free download Telegram