statistik jamlash va guruhlash

DOCX 6 pages 31.9 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.9 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3-mavzu. statistik jamlash va guruhlash reja: 3.1. statistik guruhlash mohiyati va ahamiyati. 3.2. miqdoriy belgi bo’yicha guruhlashni tuzish prinsiplari. 3.3. statistik guruhlash turlari 3.1. statistik guruhlash mohiyati va ahamiyati statistik guruhlash - bu o’rganilayotgan hodisalarni muhim belgilariga qarab bir xil (turdosh) guruhlar birlashtirishdir. statistikada guruhlash deb o’rganilayotgan hodisalarni (obyektlarni, birliklarni) muhim belgilariga asoslanib turdosh (sifatdosh) guruhlarga (to’plamlarga) birlashtirish yuritiladi. masalan, aksioner kompaniyalarni dividend to’lash darajasiga qarab guruhlarga ajratish. agarda to’plangan ma’lumotlarni jamg’arib umumiy ko’rsatkichlar olish bilan chegaralansak, u holda ular turli statistik to’plamlarga tegishli bo’lishi mumkin, natijada ularning tuzilishi va xususiyatlarini aniqlay olmaymiz. guruhlashning ahamiyati shundaki, u ma’lumotlarni umumlashtirish va tasavvur qilish uchun ixcham, yaqqol shaklda taqdim etishni ta’minlaydi. bundan tashqari, guruhlash ma’lumotlarga turli jihatdan ishlov berish va tahlil qilish uchun asos yaratadi. buning uchun guruhlarni bunyod etish belgisi yoki belgilarini tanlash, tuziladigan guruhlar soni va ularning chegaralarini aniqlash ilmiy tartib-qoidalarga tayanishi kerak. statistika bunday ilmiy prinsiplarni yaratgan, ular ichida …

2 / 6

. miqdoriy belgi bo’yicha guruhlashni tuzish prinsiplari ayrim guruhlarni ta’riflovchi ko’rsatkichlar tipik va barqaror bo’lishi uchun ularga mansubli birliklar soni yetarli miqdorda bo’lishi kerak. ayrim guruhlar uchun hisoblanadigan umumiy ko’rsatkichlar tipik va barqaror bo’lishini ta’minlash uchun har bir guruhga tegishli birliklar soni yetarli miqdorda (5 birlikdan kam bo’lmasligi) bo’lishi kerak, chunki bu holda umumiy ko’rsatkichlarda tasodifiy kuchlar ta’siri o’zaro qirqiladi va qonuniyat, tipik jihat yaxshiroq namoyon bo’ladi. guruhlar soni ko’p - variantli yechim asosida belgilanishi ke-rak. guruhlar sonini to’g’ri belgilash guruhlash samarali bo’lishi uchun muhim garovdir. bu masalani ko’pvariantlik qoidaga tayanib yechish eng yaxshi yo’l hisoblanadi. ayrim darsliklarda[footnoteref:1][4] guruhlar sonini g.a. sterjess formulasi va g. bruks hamda n. karuzers formulasi kq5lgn (bu yerda: lg - o’nlik logarifm, ln - natural logarifm, n-berilgan to’plam birliklar soni, k - guruhlar soni) yordamida aniqlash tavsiya etilgan. ammo bu formulalar variasion qatorlarni tuzish uchun mo’ljallangan bo’lib, ulardan to’plam birliklar soni 100 dan ko’proq n100 …

3 / 6

qiymati, k-tuziladigan guruhlar soni. guruhlar oralig’i teng bo’lmagan shaklda belgilanayotganda ularni teng miqdorda birliklar bilan to’ldirish ayni muddao hisoblanadi. bu holda berilgan to’plam guruhlarga teng sonda birliklarni taqsimlash yo’li bilan ajratiladi, ya’ni m q n:k bu yerda: m - harbir guruhga tegishli birliklar soni; n-umumiy to’plam birliklari soni; k-tuziladigan guruhlar soni. buning uchun dastlab to’plam birliklari guruhlash belgisining qiymatlari asosida ranjlashtiriladi, ya’ni tartib soni bo’yicha ularning qatori (ro’yxati) tuziladi, so’ngra har «m» ta birliklar sanalib, ulardan birinchi, keyin ikkinchi va h.k. guruhlar tuziladi. 3.3. guruhlash turlari guruhlash statistik bog’lanishlar va qonuniyatlarni aniqlash, o’rganilayotgan to’plamning tuzilishini o’rganish va xo’jaliklarning sosial-iqtisodiy tiplarini tasvirlash maqsadida bajariladi. uning har xil turlari va shakllari mavjud. guruhlash maqsad va vazifalariga qarab uch turga bo’linadi: 1) tipologik; 2) analitik; 3) tuzilmaviy guruhlash. tipologik guruhlash deganda, o’rganilayotgan hodisalar to’plamini sosial-iqtisodiy tiplarga taqsimlash tushuniladi. tip so’zi quyidagi lug’aviy mazmunga ega: 1) bir turdagi narsa uchun umumiy bo’lgan namuna; 2) …

4 / 6

ta’riflaydi. buning uchun dastlab bir belgi asosida taqsimot qatori tuziladi, so’ngra har qaysi guruh uchun tuzilmani ta’riflovchi to’plama ko’rsatkichlar, masalan guruhlash belgisining guruhlardagi yig’ma hajmi va u bilan yaqindan bog’liq bo’lgan belgilar to’plama miqdorlari hisoblanadi va nihoyat ularga asoslanib ayrim guruhlarning umumiy to’plamdagi hissalari aniqlanadi. tuzilmaviy guruhlash taqsimot qatorlari bilan umumiylikka ega, ammo ulardan qator jihatlari bilan farq qiladi. tuzilmaviy guruhlashlar bilan taqsimot qatorlari bir biriga o’xshashib ketadi, ammo ular vazifalari va tuzilish jihatidan bir biridan farq qiladi. tuzilmaviy guruhlashda ko’zlangan maqsad - to’plam tuzilishini o’rganish. buning uchun har bir tuzilma bir to’da ko’rsatkichlar yordamida tavsiflanishi kerak, bu holda uning turli jihatlari oydinlashadi. taqsimot qatorlari esa statistik to’plam tuzilmaviy xususiyatlarini va qonuniyatlarini aniqlash uchun xizmat qiladi. tuzilmaviy guruhlashlar tizilishidagi o’zgarishlarni dinamika va fazo jihatidan statistik o’rganish va miqdoriy baholash imkonini beradi. buning uchun ikki usuldan foydalanish mumkin: biri - har bir to’plamning ichidagi farqlarni miqdoriy baholashga asoslanadi, ikkinchisi esa - …

5 / 6

lanadigan o’rtacha arifmetik va o’rtacha kvadratik farqlar qiymati va ularning koeffisiyentlaridan miqdoriy baholash ko’rsatkichlari tashkil topgan. bu yerda: di1 -joriy davrdagi (yoki taqqoslanuvchi) to’plam guruhlari (tuzilma) ning salmoqlari di0-o’tgan davrdagi (yoki taqqoslovchi) to’plam guruhlarining salmoqlari q - ikki to’plam tuzilishidagi farqlarning o’rtacha absolyut qiymati (ishorasi inobatga olinmaydi) s-ikki to’plam tuzilishidagi farqlarning o’rtacha kvadratik qiymati k - o’rtacha absolyut farqlar darajasi ks - o’rtacha kvadratik farqlar darajasi. analitik guruhlash - bu belgilar orasidagi o’zaro bog’lanishlarni tasvirlovchi guruh-lashdir. analitik guruhlash deb ikki va undan ortiq belgilar orasidagi o’zaro bog’lanishlarni ta’riflovchi guruhlash ataladi. analitik guruhlashda ikki toifadagi belgilar ishtirok etadi: biri - omil belgilar, ikkinchisi - natijaviy belgilar. natijaviy belgi deb boshqa belgilar ta’siri ostida o’zgarayotgan belgi ataladi, omil belgi esa unga ta’sir etayotgan, uni o’zgarishiga sabab bo’layotgan belgi yoki belgilardir. analitik guruhlash odatda omil belgi yoki belgilar asosida tuziladi, har qaysi guruh esa natijaviy belgilar bilan ta’riflanadi. oddiy yoki bir o’lchamli guruhlash …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistik jamlash va guruhlash"

3-mavzu. statistik jamlash va guruhlash reja: 3.1. statistik guruhlash mohiyati va ahamiyati. 3.2. miqdoriy belgi bo’yicha guruhlashni tuzish prinsiplari. 3.3. statistik guruhlash turlari 3.1. statistik guruhlash mohiyati va ahamiyati statistik guruhlash - bu o’rganilayotgan hodisalarni muhim belgilariga qarab bir xil (turdosh) guruhlar birlashtirishdir. statistikada guruhlash deb o’rganilayotgan hodisalarni (obyektlarni, birliklarni) muhim belgilariga asoslanib turdosh (sifatdosh) guruhlarga (to’plamlarga) birlashtirish yuritiladi. masalan, aksioner kompaniyalarni dividend to’lash darajasiga qarab guruhlarga ajratish. agarda to’plangan ma’lumotlarni jamg’arib umumiy ko’rsatkichlar olish bilan chegaralansak, u holda ular turli statistik to’plamlarga tegishli bo’lishi mumkin, natijada ularn...

This file contains 6 pages in DOCX format (31.9 KB). To download "statistik jamlash va guruhlash", click the Telegram button on the left.

Tags: statistik jamlash va guruhlash DOCX 6 pages Free download Telegram