fizikaning ba’zi bir muxim sohalarini rivojlanish tarixi. elektronning tug`ilishi

DOC 163.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1459742900_64179.doc a b b a × = × a b b a × ¹ × n + + ® + e n p 0 1 1 0 ¥ fizikaning ba’zi bir muxim sohalarini rivojlanish tarixi. elektronning tug`ilishi reja: 1. elektr tushunchalarining tarixi 2. elektronning kashf qilinishining ahamiyati 3. kvant nazariyasining yaratilishi 4. rezerford tajribalari va atomning planetar modeli 5. tomsonning atom modeli 6. nurlanish kvantlarining tarixi 7. elementar zarrachalar tarixi elektr tushunchalarining tarixi. olimlar elektr xodisalarini o’rganishda uning hususiyatlari moddaning elektr miqdoriga bog`likligini aniqlashdi. bu miqdor diskret bo’lishi va qandaydir elementar qisimlardan tashkil etilishi haqidagi fikr xviii asrdayoq (b.franklin, v.veber,o.mossoti, g.devi va boshqalarning ilmiy ishlarida) hamda xix asrning boshlarida o’sha davr olimlari orasida mavjud edi. dar haqiqat, demokrit davridan buyon moddaning atomlardan tuzilganligiga (moddaning massasi kichik elementar bo’laklar (atomlar) dan iborat) shubha yo’q edi. lekin olimlar orasida nima uchun o’z navbatida atom ham qandaydir strukturaga ega bo’lishi keraligi haqidagi fikrlar …

891 yil) dj.stoni bu elementar zaryad miqdorini «elektron» deb nomalashni hamda atomni aslida bir qancha elektron va unga qarama-qarshi bo’lgan boshqa qisimlardan tashkil topgan struktura deb qarashni taklif etdi. 1897 yilga kelib buyuk britaniyaning kembridj universitetidagi kavendish laboratoriyasida e.vixert va dj.tomsonlarning katod nurlarini o’rganish metodi asosida tajribada elektron kashf qilindi. tomsonning o’zi tajribadagi katod nurlarini tashkil qilgan zarrani korpuskula, uning zaryad miqdorini esa elektron deb nomladi. keyinchalik ham zarra ham uning zaryadi elektron deb atala boshlandi. 1996 yilda j.j.tomsonga elektronni kashf qilgani uchun “nobel” mukofoti berildi. elektronning kashf qilinishining ahamiyati! elektronning ochilishi hamda uning unikal xussusiyatlarini o’rganishi atom tuzilishini to’g`ri tushinishga, kelajakda intesiv izlanishlar va tadqiqotlarni olib borishga ochilishiga turtki bo’ldi. modda tomonidan elektromagnit energiyasini yutiish va chiqarilish jarayonlari atomning xatti-harakatiga bog`liqligi ko’rindi. kimyoviy elementlarning bir-biriga o’xshashligi va farqi, ularning kimyoviy aktivligi va farqi haqidagi aniq tasavvurlar paydo bo’ldi. mendeleevning kimyoviy elementlar davriy sistemasining ichki mazmuni yoritildi, turli- xil barcha …

zikasining qonuniyatlaring aniqlanishiga olib keldi. bu nazariyaning asosida ikki olim v.geyzenberg va e.sherdingerlarning xizmati beqiyos. v.geyzenberg 23 yoshida klassik fizikaning metodlarining jiddiy tarafdori bo’lmaganligi tufayli n.borning yarimklassik modelidan o’zini bevosita chetga oldi va mutlaqo yangi fikrga keldi. bu fikrga ko’ra: mikrodunyodagi yangi hodisalar haqida ularga tegishli yangi til bilan gaplashish kerak. geyzenberg shunday xulosaga keldiki, borning modelida asosiy rolni o’ynagan tushunchalar orbitalar, ularning atrofida aylanib yurgan elektronlarning chastotallari aslida tajribada kuzatish mumkin bo’lmagan kattaliklar bo’lgani uchun ularni mikrodunyo fizikasidan chetlatish lozim. tajribada atom elektronlarini ularning nurlangan va yutilgan kvantlar energiyasi bo’yicha qaralgani uchun aynan ushbu energiyalarni nazariyaga kiritish maqsadga muvofiq bo’lar edi. yutilish va nurlanish kvant energiyalarining kattaligi ikkita kvant holatining orasidagi ayirmasi bilan aniqlanganligi uchun, asosiy nazariy termin sifatida geyzenberg bir kvant holatidan ikkinchi bir kvant holatiga o’tish intensivligi ko’rsatuvchi kattalik sifatida “o’tish amplitudasi”ni kiritdi. atom uchun o’tish amplitudasi boshlang`ich va oxirgi holatini belgilovchi ikkita butun sonlar bilan aniqlanadi. …

jarish mumkin: qo’shish, ayirish, ko’paytirish, bo’lish. lekin ko’paytirishda ko’paytuvchilarni o’rnini almashtirish bilan ikki xil natija xosil bo’lishi mumkin yoki bu natija ko’paytiruvchilarning ketma-ketligiga bog`liq. fizika kattaliklarini belgilovchi matristalar, yoki boshqacha aytganda ularning operatorlari faqatgina tajribada kuzata oladigan kattaliklarni ifodalaydi. fizika kattlakning operatoria aslida ushbu kattalikning o’lchash operastiyasini anglatadi. shuning uchun operatorlar ko’paytmasi fizik kattaliklarining o’lchash kema-ketligiga bog`liqdir. masalan koordinata va impulsni o’lchash natijasi ularni qanday ketma-ketlikda o’tqazilishiga bog`liq va natija xar xil bo’lishi mumkin. bu ko’paytmalarning ayirmasi plank doimiysi bilan farqlanadi. nima uchun elektronning atomdagi orbitasini o’lchash qiyinchilik tug`diradi? elektronni o’lchash uchun biz uning to’lqin uzunligiga mos foton bilan “yoritish” va uning impulsini o’lchash mumkin. lekin, bunday fotonning impulsi (energiyasi) judda katta bo’lib, atomning sturukturasini emirilishga olib keladi va o’lchashni o’tkazib bo’lmaydi. agarda, o’lchashni biz “yumshoq” foton (to’lqin uzunli atom birligidan kattaholatda) o’tkazsak, uholda atomning ichki sturukturasini ajrata ololmaydi. ushbu sodda hayoliy tajriba misolida mikrodunyoda eksperimental kuzatishlardan olinadigan natijalarga katta …

a yagona elektron mavjud. bunday atom modelida muvozanat holatidan chiqarilgan elektron elektromagnit to’lqinlarining nurlanish manbaiga aylanishini hamda uning nurlanish chastotasi tajribada kuzatilgandek ko’rish spektrda joylashishini oson tushintirish mumkin. rezerford tajribalari va atomning planetar modeli. 1906 yilning yoz kunlarida kanadaning makgil universiteti fizika laboratoriyasi raxbari e.rezerford tomson modeliga tayanib, atom sturukturasini o’rganish bo’yicha atomdagi musbat zaryadning taqsimotini eksperimental tarzda o’rganishni yo’lga qo’ydi. buning uchun u atomlarni α-zarralar (alfa) bilan zondlash (bombardimon qilish) metodini qo’lladi. radiy va boshqa elementlarning parchalanish jarayonida yuzaga keladigan α zarra – aslida, to’liq ionlangan geliy atomidir. uning massasi 6,64·1027 kg, zaryadi 2e+, parchalangish paytida α zarra - tezligi 107 m/s e.rezerford α-zarralarining ingichka tarami og`ir ximiyaviy elementlaridan tuzilgan yupqa slyudadan (yoki oltin zar qog`oz (folga) dan) o’tgach biroz kengayganini va ayrimlari esa qarama-qarishi (180o) tomonga sochilganini sezib qoldi. uch yil davomida e.rezerford (buyuk britaniyaning manchester shahrida) shogirdlari e.marslen va geygerlar bilan birga tajribalar (10 mingdan ortiq) o’tkazdi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fizikaning ba’zi bir muxim sohalarini rivojlanish tarixi. elektronning tug`ilishi"

1459742900_64179.doc a b b a × = × a b b a × ¹ × n + + ® + e n p 0 1 1 0 ¥ fizikaning ba’zi bir muxim sohalarini rivojlanish tarixi. elektronning tug`ilishi reja: 1. elektr tushunchalarining tarixi 2. elektronning kashf qilinishining ahamiyati 3. kvant nazariyasining yaratilishi 4. rezerford tajribalari va atomning planetar modeli 5. tomsonning atom modeli 6. nurlanish kvantlarining tarixi 7. elementar zarrachalar tarixi elektr tushunchalarining tarixi. olimlar elektr xodisalarini o’rganishda uning hususiyatlari moddaning elektr miqdoriga bog`likligini aniqlashdi. bu miqdor diskret bo’lishi va qandaydir elementar qisimlardan tashkil etilishi haqidagi fikr xviii asrdayoq (b.franklin, v.veber,o.mossoti, g.devi va boshqalarning ilmiy ishlarida) hamda xix asrning boshlarida o’sha davr olimlari...

DOC format, 163.0 KB. To download "fizikaning ba’zi bir muxim sohalarini rivojlanish tarixi. elektronning tug`ilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: fizikaning ba’zi bir muxim soha… DOC Free download Telegram