neftning fizikaviy-kimyoviy xossalari

PDF 8 pages 154.8 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 154.8 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

3-ma’ruza neftning fizikaviy-kimyoviy xossalari. ularni aniqlash usullari. neft va neft mahsulotlarini xossalarini o‘rganishda bir necha usullardan foydalaniladi: 1) kimeviy — analitik kimyo yordamida; 2) fizikaviy — bunda quyidagi xossalari aniqlanadi: zichligi (solishtirma og‘irligi), qovushqoqligi (vyazkost), erish xarorati, qotish va qaynash xarorati, yonish issiqligi, molekulyar massasi va boshqalar; 3) fizik — kimyoviy — kolorimetriya, potensiometrik titrlash, nefelometriya, refraktometriya, spektroskopiya, xromatografiya; 4) maxsus usullar — oktan va setan sonlarini aniqlash, yoqilg‘i va moy mahsulotlarini kimyoviy turg‘unligini, alangalanishi va o‘z — o‘zidan alangalanish xaroratlarini aniqlash va boshqalar. neft va neft maxsulotlarining fizikaviy xossalari zichlik (solishtirma og‘irlik) — modda massasining uning hajmiga nisbatidir. zichlikni xalqaro birligi (si) — kg/m3. nisbiy zichlik — moddanig zichligini standart moddaning (ko‘pincha suvning) zichligiga nisbatini tushunamiz. mamlakatimizda neft mahsulotlarini q200s dagi zichligini suvning q40s dagi zichligiga nisbati qabul qilingan. odatdagi belgisi d420 (adabiyotda d420, ba’zan deb belgilanadi). mahsulotlarni hoxlagan xaroratdagi zichligini aniqlab, keyin d420ga o‘tkazish mumkin. buning uchun quyidagi …

2 / 8

rog‘i yoki yuqorirog‘i ham uchraydi. neftni qisqa fraksiyalarini zichligi, ularning tarkibidagi uglevodorodlarning turiga bog‘liqdir. masalan, utlevodorodlarning molekulasida 6 ta uglerod atomi bo‘lsa, (geksan, metilsiklopentan, siklogeksan va benzol), ular 68,7° dan to 810s gacha qaynaydi, nisbiy zichligi 0,660, 0,749, 0,779 va 0,879. molekula massasi — moddaning eng asosiy fizikaviy — kimyoviy ko‘rsatkichidir. bu ko‘rsatkich neft fraksiyalarini tarkibiga kiruvchi moddalarning o‘rtacha molekula massasini belgilab beradi. bu ko‘rsatkich neftni qayta ishlash uskunalarini hisoblashda muhim ahamiyatga ega. bu ko‘rsatkich yordamida neftning tarkibi to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lamiz. molekula massasi moddalarning qaynash xaroratlari bilan bog‘liq va bu ko‘rsatkich neft mahsulotlarini bir qancha ko‘rsatkichlarining tarkibiga kiradi. molekula massasini bir necha usullar bilan aniqlanadi: krioskopik, ebulioskopik va ayrim vaqtlarda osmik usullari. bulardan tashqari hisoblash orqali aniqlash usuli ham bor. bularning ichida asosiy formula: mo‘r.a+bto‘r.+cto‘r.+ct2o‘r. a,b,c- parafin, naften va aromatik uglevodorodlarga taalluqli doimiy son; to‘r. – neft mahsulotlarini o‘rtacha qaynash xarorati, jadvallardan yoki nomogrammalardan olinadi. alkanlar uchun bu formula …

3 / 8

u suyuklikning 1 m2 ga teng ikki qatlamini bir biriga nisbatan 1 mg‘s tezlikda qo‘yilgan 1n kuch ta’sirida 1 m ga surilganida sodir bo‘lgan qarshilikka tengdir. dinamik qovushqoqlikka teskari birlik moddaning oquvchanligi deyiladi. kinematik qovushqoqlik — dinamik qovushqoqlikni aniqlayotgan xaroratdagi moddaning zichligiga nisbatiga aytamiz, birligi m2g‘s. qovushqoqlikni ifodalayotgan vaqtda kinematik qovushqoqlik birligi keng ishlatiladi. neftni qayta ishlash tarmog‘ida asosan shartli qovushqoqlik birligi ishlatiladi. shartli qovushqoqlik — ma’lum hajmdagi suv va neft mahsulotini oqib tushish vaqtlarini nisbatan yoki bo‘lmasa neft mahsulotini standart idishdan oqib tushish vaqti qabul qilingan. mamlakatimizda 200sm3 suvni 20°s xaroratda oqib tushish vaqtini shu miqdordagi neft mahsulotini oqib tushish faktiga taqqoslash bilan belgilanadi. sanoatda qovushqoqlikni 50 va 100°s xaroratlarda aniqlash qabul qilingan. shuningdek 50 va 100°sdagi qovushqoqliklarning nisbati, qovushqoqlikning xarorat koeffitsienti (tkv), qovushqoqlik indeksi, qovushqoqlik — xarorat koeffitsienti (vtk) kabi birliklar ishlatiladi. mamlakatimizda qovushqoqlik indeksi — moddalarning 50 va 100°s dagi qovushqoqliklarini ko‘rsatkichlariga asosan maxsus tablitsalardan aniqlanadi. qotish, …

4 / 8

quyuqlashadi va so‘ngra kristallga tushadi. quyuqlashish jarayoni boshlanishi xavfli hisoblanadi, chunki bu vaqtda parafinlarning kristallari xali qattiq tusni olmagan bo‘lishiga qaramay, neft mahsuloti o‘zining harakatchanligini kamaytiradi, filtrlarga tiqilib qolishi va trubalarda probka hosil qilishi mumkin. shu sababli neft mahsulotlarini qotish xaroratini bilish muhim ahamiyatga ega. neft mahsulotlarni tarkibidagi parafinlar kristallga tusha boshlaganida, mahsulot xiralana boshlaydi. bu xaroratni xiralanish (pomutnenie) xarorati deymiz. buning uchun sovutilayotgan mahsulotni tiniq rangli mahsulot bilan taqqoslab oddiy ko‘z bilan aniqlanadi. probirkaga solib sovutilayotgan neft mahsulotini probirkani 45°s ga qiyshaytirilganda uning sathi o‘zgarmasa, bu xaroratni qotish xarorati deymiz. o‘t olish, alangalanish va o‘z - o‘zidan alangalanish xarorati neft mahsulotini bug‘lariga chetdan alanga olib kelinganda havodagi kislorod bilan yonuvchi aralashma hosil qiladigan xaroratni o‘t olish xarorati deymiz. bu alanga qisqa muddatda yonib, keyin o‘chadi. modda bug‘larining ma’lum miqdordagi konsentratsiyasigina havodagi kislorod bilan birga o‘t oluvchi aralashma hosil qiladi. shu sababli moddaning konsentratsiyasini yuqori va pastki chegaralari birligi qabul …

5 / 8

a olib kelinganda modda bug‘lari havo aralashmasi bilan alanga berib, biroz vaqt bemalol yonib tursa, shu harorat moddani alangalanish xarorati deyiladi. agarda neft mahsulotini qizdirishni davom ettirilsa, ma’lum haroratda havo bilan qo‘shilib, chetdan alanga olib kelmasa ham, alanga olib ketadi. bu nuqtani o‘z —o‘zidan alangalanish xarorati deymiz. alangalanish xarorati o‘t olish xaroratiga nisbatan bir necha o‘n gradus yuqoridir. kerosin, dizel yoqilg‘isi, surkov moylari, mazut va boshqa og‘ir neft mahsulotlarining o‘t olish xaroratlarini aniqlayotganda, ularning pastki chegarasini asos deb olinadi. benzinlarni bug‘larini bosimi oddiy haroratda yuqori bo‘lganligi sababli, ularni analiz qilinayotganda o‘t olishning yuqori chegarasi asos qilib olinadi. shu sababli birinchi holda o‘t olish xaroratlarini aniqlash uchun neft mahsulotlari isitiladi, ikkinchisida esa benzin sovutiladi. odatdagidek moddani o‘t olish xarorati, uni aniqlayotgan priborning tuzilishiga va aniqlashni qanday sharoitda olib borilishiga bog‘liqdir. bundan tashqari mazkur ko‘rsatgichga atmosfera bosimi va havoning namligi sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatadilar. murakkab tarkibli moddalarning o‘t olish xarorati, ularning tarkibidagi …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neftning fizikaviy-kimyoviy xossalari"

3-ma’ruza neftning fizikaviy-kimyoviy xossalari. ularni aniqlash usullari. neft va neft mahsulotlarini xossalarini o‘rganishda bir necha usullardan foydalaniladi: 1) kimeviy — analitik kimyo yordamida; 2) fizikaviy — bunda quyidagi xossalari aniqlanadi: zichligi (solishtirma og‘irligi), qovushqoqligi (vyazkost), erish xarorati, qotish va qaynash xarorati, yonish issiqligi, molekulyar massasi va boshqalar; 3) fizik — kimyoviy — kolorimetriya, potensiometrik titrlash, nefelometriya, refraktometriya, spektroskopiya, xromatografiya; 4) maxsus usullar — oktan va setan sonlarini aniqlash, yoqilg‘i va moy mahsulotlarini kimyoviy turg‘unligini, alangalanishi va o‘z — o‘zidan alangalanish xaroratlarini aniqlash va boshqalar. neft va neft maxsulotlarining fizikaviy xossalari zichlik (solishtirma og‘...

This file contains 8 pages in PDF format (154.8 KB). To download "neftning fizikaviy-kimyoviy xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: neftning fizikaviy-kimyoviy xos… PDF 8 pages Free download Telegram